6102TTK Türk Ticaret Kanunu

Çek bedelini haricen tahsil eden hamilin zayi nedeniyle iptal davasında hukuki yararı

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2018/1606 E. 2018/1072 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddiKesin

★ EmsalDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)

Gerekçe özeti

Zayi nedeniyle kambiyo senedi iptali davası, hamilin senedi ibraz edemediği durumda keşideciye karşı ibraz yükümlülüğünü ortadan kaldırmak amacına hizmet eder. Keşideci, çekin ibrazı koşulunu aramaksızın hamile ödeme yapmışsa, davayla ulaşılmak istenen sonuç zaten gerçekleşmiş olduğundan hamilin iptal davası açmakta hukuki yararı kalmaz; ödenen çekin keşideciye iade edilememiş olması bu sonucu değiştirmez ve hukuki yarar teşkil etmez.

Ele alınan sorunlar

Çek bedelini haricen ödeyen keşideciye karşı zayi nedeniyle çek iptali davasında hukuki yarar → ret

İddia: Davacı vekili, çeklerin bankaya ibrazında karşılığının bulunmaması nedeniyle arkalarının yazdırıldığını, keşidecilerin çeklerin kendilerine iade edilmesi karşılığında bedeli ödediğini, ancak müvekkilinin çekleri zayi ettiği için keşidecilere iade edemediğini, bu nedenle çek kayıtlarının kapatılamadığını, iptal kararının keşidecilere ibraz edilmesi gerektiğini, ilanların yapıldığını ve yasal sürelerin geçtiğini ileri sürerek kararın kaldırılıp davanın kabulünü talep etmiştir.

Gerekçe: TTK 757 vd. maddelerinde düzenlenen kambiyo senedinin zayi nedeniyle iptali davası, iradesi dışında senedi elinden çıkan kişiye, TTK 739'da düzenlenen hamilin ibraz yükümlülüğünü ortadan kaldırmak amacıyla, zayi ettiği senet yerine mahkemeden alacağı iptal kararını ibraz ederek keşideciden ödeme almasını sağlayan hukuki bir olanaktır. Somut olayda keşideci, çekin ibrazı koşulunu aramaksızın hamil davacıya ödeme yapmıştır; bu durumda davayla ulaşılmak istenen hukuki sonuç zaten gerçekleşmiştir. Dolayısıyla çeki haricen ödeyen keşideciye karşı, zayi olan çek yerine geçecek mahkeme iptal kararını ibraz yükümlülüğü ortadan kalkmıştır ve davacı hamilin dava açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır (Yargıtay 11. HD'nin 2015/5004 esas 2015/7620 karar sayılı ilamı da bu yöndedir). Ödenen çeklerin keşideciye iade edilememesi, dava açmakta hukuki yarar olarak kabul edilemez.

Gerekçe kaynağı: özgün

Emsal değeri

Çek bedelinin keşideci tarafından ibraz koşulu aranmaksızın haricen ödenmesi halinde, hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açmakta hukuki yararının bulunmadığına ilişkin özgün gerekçe, benzer uyuşmazlıklarda bölgesel ikna edici emsal niteliği taşımaktadır; kararda ayrıca Yargıtay 11. HD içtihadına da atıf yapılmıştır.

Usul tespitleri

Dava şartı
hukuki yarar

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
kambiyo senedinin zayi nedeniyle iptali hukuki yarar ibraz yükümlülüğü haricen ödeme

Atıf yapılan mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) — TTK 757TTK 739

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2018/1606

KARAR NO 2018/1072

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 22/05/2018

NUMARASI 2017/1060 Esas 2018/502 Karar

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

İSTİNAF KARAR TARİHİ 17/09/2018

Görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; ;Keşidecisi ... olan Türkiye ...bank A.Ş. Van Şubesine ait, ...çek numaralı 30.06.2017 tarihli, 9.900- TL bedelli ve keşidecisi ... olan, Türkiye F...bank A.Ş. Urfa Şubesine ait .. çek numaralı 30.04.2016 tarihli 20.000- TL bedelli çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davacı vekilinin 22/05/2018 tarihli duruşmada, müvekkilinin çeki yazdırdıktan sonra kaybettiğini, çeki keşideciye de iade edemediklerini ancak keşideciden çek bedelini tahsil ettiklerini, bu nedenle de istirdat davası açmayacaklarını beyan ettiğini, beliren durum karşısında, hukuki yararı kalmayan davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf yoluna başvuran davacı vekili; çeklerin bankaya ibraz edildiğinde, karşılığı olmadığı için, arkalarının yazdırılmış olup, keşidecilerin çeklerin arkası yazıldıktan sonra, çeklerin kendilerine iade edilmesi karşılığında çek bedellerini müvekkiline ödemiş olup, müvekkilinin ise çekleri zayi ettiği için, çek keşidecilerine çekleri iade ve teslim edemediğini, bu nedenle çek kayıtlarının kapatılamadığını, iptal kararının keşidecilere ibraz etmesi gerektiğini, çeklerle ilgili ilanların yapıldığını, yasal sürelerin geçtiğini belirterek kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

TTK'nun 757 vd. Maddelerinde yer alan kambiyo senedinin zayi nedeni ile iptali davalarının, iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişiye kambiyo senedi yerine mahkemeden alacağı zayi kararını ibraz sureti ile TTK'nun 739. Maddesinde düzenlenen hamilin ibraz yükümlülüğünü ortadan kaldırma amacı taşıyan bir başka deyişle zayi ettiği kambiyo senedini ibraz edemeyen hamile, keşideciye karşı senet yerine geçecek olan zayi kararını ibraz sureti ile keşidecinin ödeme yapmasını sağlayan hukuki bir olanak olduğu, somut olayda keşidecinin çekin ibrazı koşulunu aramaksızın hamil davacıya ödeme yaptıkları anlaşılmakla bu dava ile ulaşılmak istenilen hukuki sonucun gerçekleşmiş bulunduğu, dolayısı ile çeki haricen ödeyen keşideciye karşı zayi olan çek yerine geçecek mahkemece verilecek iptal kararını ibraz yükümlülüğünün ortadan kalktığı anlaşılmakla davacı hamilin dava açmakta hukuki yararı bulunmadığı anlaşılmaktadır.(Yargıtay 11.HD nin 2015/5004 esas 2015/7620 karar sayılı ilamı da aynı yoldadır.)

İlk Derece mahkemesince çek bedeli ödendiğinden davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verildiği , ödenen çeklerin keşideciye iade edilememesinin dava açmakta hukuki yarar olarak kabulü mümkün olmadığından ileri sürülen istinaf sebebleri yerinde görülmeyerek davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına,

İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,

Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine .

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362.ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 17/09/2018

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/277872 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.