6102TTK Türk Ticaret Kanunu

Çek bedeli haricen ödenmişse zayi nedeniyle iptalde hukuki yarar kalmaz

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2019/1002 E. 2019/782 K. · · İlk derece: İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddiKesin

★ EmsalDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)

Davacının nitelemesi: Çek İptali (Hasımsız) mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor

Gerekçe özeti

Zayi nedeniyle çek iptali davasının amacı, senedi elinden çıkan hamile, ibraz edemediği senet yerine geçecek bir mahkeme kararı sağlayarak keşideciden ödeme almasını mümkün kılmaktır. Keşideci, çekin takasa/ibrazına rağmen çek bedelini hamile (veya vekil hamile) haricen ödemişse, davanın amaçladığı hukuki sonuç zaten gerçekleşmiş olacağından, keşideciye karşı ibraz yükümlülüğünü ortadan kaldıracak bir iptal kararına ihtiyaç kalmaz ve davacının bu davayı açmakta hukuki yararı bulunmaz.

Ele alınan sorunlar

Çek bedelinin ödenmiş olması nedeniyle zayi (iptal) davasında hukuki yararın bulunup bulunmadığı → ret

İddia: Davacı vekili, çekin bankaya teslim edildikten sonra takas sistemine girdiğini, sonrasında kaybolduğunun tespit edildiğini, çek takastan geri çekilmediği için vadesinde ödendiğini ve çekin halen kayıp olduğunu, bu hususların dikkate alınmadığını, çekin fiziken ibraz edilmediğini, Dairenin emsal bir kararında da aynı yöndeki ilk derece kararının hatalı bulunduğunu ileri sürerek kararın kaldırılıp çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Gerekçe: TTK 757 vd. maddelerinde düzenlenen kambiyo senedinin zayi nedeniyle iptali davası, iradesi dışında senedi elinden çıkan kişiye, senet yerine mahkemeden alacağı zayi kararını ibraz ederek TTK 739'da düzenlenen hamilin ibraz yükümlülüğünü ortadan kaldırma amacı taşıyan hukuki bir olanaktır. Somut olayda keşideci, çekin ibrazından sonra vekil hamil olan davacının müşterisine çek bedelini ödemiştir; bu suretle dava ile ulaşılmak istenen hukuki sonuç (bedelin tahsili) zaten gerçekleşmiştir. Dolayısıyla çeki haricen ödeyen keşideciye karşı, zayi olan çek yerine geçecek mahkeme iptal kararını ibraz yükümlülüğü ortadan kalkmıştır; vekil hamilin bu davayı açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır (Yargıtay 11. HD'nin 2015/5004 esas 2015/7620 karar sayılı ilamı aynı yöndedir). Davacı vekilince emsal gösterilen Dairenin önceki kararının somut olaya uygun bulunmadığı, ilk derece mahkemesince çek bedeli ödendiğinden davanın hukuki yarar yokluğundan reddedildiği, ödenen çeklerin keşideciye iade edilememesinin dava açmakta hukuki yarar olarak kabulünün mümkün olmadığı gözetilerek istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Emsal değeri

Çek bedelinin keşideci tarafından haricen ödenmesi halinde zayi nedeniyle iptal davasında hukuki yararın kalmayacağına ilişkin özgün gerekçe, aynı olgusal kalıba (bedelin ödenmiş olması) sahip benzer zayi davaları için Dairenin görüşünü yansıtması nedeniyle bölgesel ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.

Usul tespitleri

Dava şartı
Zayi nedeniyle çek iptali davasında hukuki yarar; çek bedelinin keşideci tarafından haricen ödenmiş olması halinde bu şart bulunmamaktadır.

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
zayi nedeniyle çek iptali hukuki yarar ibraz yükümlülüğü vekil hamil takas

Atıf yapılan mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) — TTK 757TTK 739

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2019/1002

KARAR NO 2019/782

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 27/06/2018

NUMARASI 2017/447 Esas 2018/710 Karar

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

İSTİNAF KARAR TARİHİ 12/06/2019

Davanın reddine ilişkin hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVADavacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili bankanın müşterisi ... müvekkiline ... ait, 29.400,00 TL bedelli, 31/07/2017 keşide tarihli, ... seri numaralı, keşidecisi ... Tic. Ltd. Şti. Olan çeki verdiğini, çekin müvekkili banka nezdinde kaybolduğunu beyanla iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, dava konusu çekin bankaya ibrazı hususunda ... yazılan müzekkereye cevaben çekin, 31/07/2017 tarihinde takas aracılığı ile .... tarafından sordurulup ödendiği bildirilmiş olup bu şekilde çekin ödendikten snra zayi olduğunun anlaşıldığı , her ne kadar davacı taraf çekin takasa ibrazdan sonra kaybedildiğini iddia etmiş ise de çek bedelinin bizzat davacı tarafından tahsil edilmesi ile çekin iptaline karar verilmesinde bir hukuki yararı kalmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; beyan dilekçesinde ve duruşmadaki, çekin müvekkil bankaya teslim edildikten sonra takas sistemine girişinin yapılmış olduğu, sonrasında çekin kaybolduğunun tespit edildiği, çekin takastan geri çekilmediğinden vadesi geldiğinde ödendiği ve çekin halihazırda kayıp olduğuna ilişkin beyanlarının dikkate alınmadığını, ... tarafından sunulan cevaptan görüleceği üzere çekin takastan sorulduğunu, yani fiziken ibraz edilmediğini ve halen kayıp olduğunu, Bölge Adliye Mahkemesi 12.Hukuk Dairesinin 2017/835 Esas 2017/63 Karar sayılı kararında bu yolda ki mahkeme kararının hatalı olduğunun açıkça vurgulandığını, bu nedenlerle kararın kaldırılarak davaya konu çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Davacı bankaya tahsil amacıyla verilen bir adet çekin bankada iken kaybolması nedeniyle zayi nedeniyle iptal davası açılmıştır.Mahkemece muhatap bankaya müzekkere yazılmış, gelen yazı cevabından .... seri numaralı 31/07/2017 keşide tarihli 129.400,-TL bedelli çekin 31/07/2017 tarihinde takas aracılığıyla ... tarafından sordurulmuş olup, 129.400,-TL olarak ödendiği bildirilmiştir. TTK'nun 757 vd. Maddelerinde yer alan kambiyo senedinin zayi nedeni ile iptali davalarının, iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişiye kambiyo senedi yerine mahkemeden alacağı zayi kararını ibraz sureti ile TTK'nun 739. Maddesinde düzenlenen hamilin ibraz yükümlülüğünü ortadan kaldırma amacı taşıyan bir başka deyişle zayi ettiği kambiyo senedini ibraz edemeyen hamile, keşideciye karşı senet yerine geçecek olan zayi kararını ibraz sureti ile keşidecinin ödeme yapmasını sağlayan hukuki bir olanak olduğu, somut olayda keşidecinin çekin ibrazından sonra vekil hamil olan davacının müşterisine çek bedelini ilişkin ödeme yaptıkları anlaşılmakla bu dava ile ulaşılmak istenilen hukuki sonucun gerçekleşmiş bulunduğu, dolayısı ile çeki haricen ödeyen keşideciye karşı zayi olan çek yerine geçecek mahkemece verilecek iptal kararını ibraz yükümlülüğünün ortadan kalktığı anlaşılmakla davacı vekil hamilin de dava açmakta hukuki yararı bulunmadığı anlaşılmaktadır.(Yargıtay 11.HD nin 2015/5004 esas 2015/7620 karar sayılı ilamı da aynı yoldadır.)Davacı vekilince dairemizin emsal gösterilen kararının somut olaya uygun bulunmadığı ,İlk Derece mahkemesince çek bedeli ödendiğinden davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verildiği, ödenen çeklerin keşideciye iade edilememesinin dava açmakta hukuki yarar olarak kabulü mümkün olmadığından ileri sürülen istinaf sebebleri yerinde görülmeyerek davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 44,40- TL istinaf karar harcından davacı tarafından peşin yatırılan 35,90- TL harcın mahsubu ile bakiye 8,50- TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 12/06/2019

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/253048 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.