Şube işlemlerinden doğan davada icra dairesi yetkisi (HMK 14)
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2019/1261 E. 2019/934 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın iptalikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)Kesin
★ EmsalGörev ve yetkiDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)usul emsali
Davacının nitelemesi: Genel Kredi Sözleşmesinden Kaynaklanan Alacak mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Bir şubenin işlemlerinden (örn. o şubeden kullandırılan kredi) doğan davalarda, sözleşmede kanunen yetkili mahkeme ve icra dairelerinin yetkisi saklı tutulmuşsa, HMK 17 uyarınca sözleşmede belirtilen yer münhasır yetkili sayılmaz; bu durumda HMK 14 gereği kredinin kullandırıldığı şubenin bulunduğu yer icra dairesi de yetkilidir. İtirazın iptali davasında yetkili icra dairesinde takip yapılmış olması dava şartı olup, yetki itirazı üzerine mahkemece incelenmesi gerekir.
Ele alınan sorunlar
İcra takibinin yapıldığı yerin (Büyükçekmece) yetkili olup olmadığı → kabul
İddia: Davacı vekili, kredinin davacı bankanın Beylikdüzü Şubesinden kullandırılması nedeniyle sözleşmenin ifa yerinin Beylikdüzü olduğunu, HMK 10 ve 14. maddeleri uyarınca Büyükçekmece İcra Dairelerinin yetkili olduğunu, sözleşmede de kanunen yetkili mahkeme ve icra dairelerinin yetkisinin saklı tutulduğunu ileri sürmüştür.
Gerekçe: İİK 67. madde uyarınca açılan itirazın iptali davalarında yetkili icra dairesinde takibin yapılmış olması dava şartıdır ve icra dairesinin yetkisine itiraz edilmiş olması şartıyla mahkemece re'sen dikkate alınması gerekir. İİK 50. madde icra dairelerinin yetkisinin belirlenmesinde HUMK'a atıf yapmakta olup, HMK 447/2 uyarınca bu atıflar HMK'nın ilgili maddelerine yapılmış sayılır. HMK 6 uyarınca genel yetkili mahkeme davalının ikametgahı mahkemesi, HMK 10 uyarınca sözleşmeden doğan davalarda sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesi, HMK 14 uyarınca bir şubenin işlemlerinden doğan davalarda o şubenin bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. HMK 17 uyarınca tacirler arasında yetki şartı kararlaştırılmışsa aksi belirtilmedikçe sadece sözleşmeyle belirlenen yer mahkemesi yetkili olur. Somut olayda dava konusu Genel Kredi Sözleşmelerinin davacı bankanın Beylikdüzü Şubesi ile akdedildiği, sözleşmelerdeki yetki şartlarında kanunen yetkili mahkeme ve icra dairelerinin yetkilerinin saklı tutulduğu görülmüş, bu nedenle HMK 17 uyarınca İstanbul İcra Daireleri ve Mahkemelerinin münhasıran yetkili olduğu söylenemez. Kredinin Beylikdüzü Şubesinden kullandırılmış olması dikkate alındığında, HMK 14 uyarınca bu şubenin bulunduğu yer olan Büyükçekmece İcra Dairelerinin de yetkili olduğu sonucuna varılmıştır. İlk derece mahkemesinin bu hususu gözetmeksizin eksik incelemeye dayalı olarak Büyükçekmece İcra Dairelerini yetkisiz kabul etmesi yerinde görülmemiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Genel kredi sözleşmesinde kanunen yetkili mahkeme/icra dairelerinin yetkisi saklı tutulmuşsa, kredinin kullandırıldığı şubenin bulunduğu yer icra dairesinin de HMK 14 uyarınca yetkili olacağı ve bu durumda sözleşmedeki yetki kaydının münhasır yetki oluşturmayacağı yönünde bölgesel ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.
Usul tespitleri
- Yetkili mahkeme
- İtirazın iptali davasında, kredinin kullandırıldığı şubenin bulunduğu yer, HMK 14 uyarınca yetkili icra dairesi/mahkeme olarak kabul edilir; sözleşmede kanunen yetkili mahkeme ve icra dairelerinin yetkisi saklı tutulmuşsa, HMK 17 uyarınca sözleşmede belirlenen yer münhasır yetkili sayılmaz.
- Dava şartı
- İtirazın iptali davasında yetkili icra dairesinde takibin yapılmış olması dava şartıdır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
itirazın iptali↗ icra dairesi yetkisi↗ dava şartı↗ genel yetki↗ şubenin işlemlerinden doğan yetki (HMK 14)↗ yetki sözleşmesi (HMK 17)↗ münhasır yetki↗ kanunen yetkili merciin saklı tutulması↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2019/1261
KARAR NO 2019/934
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 26/03/2019
NUMARASI 2018/1048 E.- 2019/324 K.
DAVA
İtirazın İptali (Genel Kredi Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 01/07/2019
Davanın usulden reddine yönelik olarak verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.
DAVA
Davacı vekili, müvekkili bankanın Beylikdüzü Şubesi ile dava dışı .... Ticareti Ltd. Şti. arasında Genel Kredi Sözleşmesinin davalı tarafından müşterek borçlu müteselsil kefil sıfatıyla imzalandığını, kredi borcunun ödenmemesi üzerine hesap kat edilerek düzenlenen ihtarnamenin borçlulara gönderildiğini, ancak borcun ödenmediğini, alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibinin davalının yetkiye ve borca haksız itirazı ile durduğunu, sözleşmenin ifa yerinin Beylikdüzü olması nedeniyle Büyükçekmece İcra Dairelerinin yetkili olduğunu ileri sürerek itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili, müvekkiline kanuna uygun bir ihtarname gönderilmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, davalı tarafın süresinde icra müdürlüğünün yetkisine itirazda bulunduğu, davalı borçlunun adresinin Avcılar olduğu ve Küçükçekmece İcra Dairelerinin sınırları içerisinde kaldığı, davacı alacaklının yerleşim yerinin ise İstanbul İcra Dairelerinin sınırları içerisinde kaldığı, dolayısıyla davalının yerleşim yeri ve sözleşmenin ifa edileceği yer itibariyle takibin yapıldığı Büyükçekmece İcra Dairelerinin yetkili olmadığı, icra dairesinin yetkisine yapılan itirazın yerinde olduğu, geçerli takip bulunmadığı gerekçesiyle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;
1- Davalı tarafın 26.03.2019 tarihli duruşmadaki icra müdürlüğünün yetkisine yönelik beyanının, savunmanın genişletilmesi yasağı kapsamında olduğunu,2-Dava konusu kredinin müvekkili bankanın Beylikdüzü Şubesinden kullandırılması nedeniyle sözleşmenin ifa yerinin Beylikdüzü olduğunu, sözleşmenin de bu şube ile akdedildiğini, HMK 10 ve 14.maddeleri uyarınca Büyükçekmece İcra Dairelerinin yetkili olduğunu, kaldı ki sözleşmede yetkili mahkeme ve icra dairelerinin yetkilerinin saklı tutulduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.
GEREKÇE
Dava, Genel Kredi Sözleşmelerinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vâki itirazın iptali istemine ilişkindir. Dava konusu icra dosyası incelendiğinde, davalının Küçükçekmece İcra Dairelerinin yetkili olduğundan bahisle yasal sürede yetki itirazında bulunduğu görülmüştür.İİK 67.m. uyarınca açılan İtirazın İptali davalarında yetkili icra dairesinde takibin yapılması dava şartı olup, icra dairesinin yetkisine itiraz edilmiş olması şartıyla mahkemece re’sen dikkate alınması gerekir. Bilindiği üzere İİK'nın 50. maddesinde icra dairelerinin yetkisinin belirlenmesinde 1086 sayılı HUMK'na atıf yapılmış olup 6100 sayılı HMK'nın 447/2. maddesi hükmü uyarınca HUMK'na yapılmış olan atıfların HMK'nın ilgili maddesine atıf yapılmış sayılacağı kabul edilmiştir.
Genel yetki kuralını düzenleyen HMK’nun 6.maddesi uyarınca genel yetkili mahkeme davalının ikametgahı mahkemesidir. Aynı yasanın 10.maddesi uyarınca sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir. Öte yandan aynı yasanın 14.maddesi uyarınca bir şubenin işlemlerinden doğan davalarda, o şubenin bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir.
17. maddede ise tacirler arasında yetki şartının kararlaştırılmış olması halinde, aksi kararlaştırılmadıkça sadece sözleşmeyle kararlaştırılan yer mahkemesinin yetkili olacağı düzenlenmiştir. Somut olaya döndüğümüzde, dava konusu 27.02.2018 tarihli Genel Kredi Sözleşmesinin davacı bankanın Beylikdüzü Şubesi ile akdedilmiş olan ve davalının kefil imzasını da içeren sözleşme olduğu, 13.4.e maddesinin “...bu sözleşmeden doğacak her türlü uyuşmazlıkların çözümlenmesinde ...İstanbul Mahkeme ve İcra Daireleri ile Bankanın Genel Müdürlüğünün bulunduğu yerdeki Mahkeme ve İcra Dairelerinin yetkili olacağını, kanunen yetkili Mahkeme ve İcra Dairelerinin yetkilerinin saklı olduğunu beyan ederler” şeklinde düzenlenmiş olduğu, aynı şekilde 03.07.2012 tarihli Genel Kredi Sözleşmesinin davacı bankanın Beylikdüzü Şubesi ile akdedilmiş olan ve davalının kefil imzasını da içeren bir sözleşme olduğu, yetkiye ilişkin 13.2.a maddesinin de aynı yönde olduğu görülmüş olup, sözleşmelerde kanunen yetkili icra dairesi ve mahkemelerin yetkileri saklı tutulmuş olduğuna göre, HMK 17.maddesi uyarınca İstanbul İcra Daireleri ve Mahkemelerin münhasıran yetkili oldukları söylenemez.
Bununla birlikte dava konusu 2 adet Genel Kredi Sözleşmesinin davacı bankanın Beylikdüzü Şubesi ile akdedilmiş olduğu, bu şubeden kredi kullandırıldığı dikkate alındığında, HMK’nun 14.maddesi uyarınca Büyükçekmece İcra Dairelerinin de yetkili olduğu sonuç ve kanaatine varılmış, ilk derece mahkemesinin eksik incelemeye dayalı aksi yöndeki kararı yerinde görülmemiş, açıklanan nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvusunun kabulü ile HMK’nun 353(1)a-4 maddesi uyarınca hükmün kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmek üzere mahkemesine iadesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle;Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE; Bakırköy 6.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/03/2019 Tarih 2018/1048 Esas 2019/324 Karar sayılı hükmünün HMK 353(1)a-4 gereği KALDIRILMASINA; “Davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE”İstinaf yoluna başvuran davacı tarafça yatırılan 44,40- TL istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile HMK'nun 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere karar verildi.
01. 07.2019
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/252326 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi