Çekin keşide tarihinden önce ibraz edilemeyeceği gözetilmeden zayii red kararı
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2019/1647 E. 2019/1262 K. · · İlk derece: İSTANBUL 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Kıymetli evrak iptali / Zayikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)Kesin
★ Emsalusul emsali
Davacının nitelemesi: Hasımsız mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Zayii nedeniyle çek iptali davasında, üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce çekin muhatap bankaya ibrazı 5941 sayılı Kanun'un geçici 3/5. maddesi uyarınca geçersiz olduğundan, keşide tarihi henüz gelmemiş bir çeke ilişkin banka cevabı gerçek ibraz durumunu göstermez; böyle bir cevaba dayanılarak çek bilgilerinin yanlış verildiği ya da çekin ibraz edilmediği sonucuna ulaşılamaz. Bu durumda mahkemece, çekin keşide tarihinden sonra ibraz edilip edilmediği muhatap bankadan yeniden sorulmalı; ibraz edilmemişse zayii nedeniyle iptaline, ibraz edilmişse hamile karşı istirdat davası açılması için süre verilerek sonucuna göre karar verilmelidir.
Ele alınan sorunlar
İkinci çeke ilişkin çek bilgilerinin doğru verildiğinin ve ret gerekçesinin bu çek yönünden yerinde olmadığının tespiti → tartışılmadı
İddia: Davacı vekili, ... numaralı çeke ait bilgilerin doğru verildiğini, sadece çek numarasının hatalı bildirildiğini, bilgilerin sonradan doğru şekilde mahkemeye iletildiğini belirterek bu çekin iptalini talep etmiştir.
Gerekçe: İkinci kez yazılan müzekkere üzerine muhatap bankaca çekin ön ve arka yüzü gönderilmiş olup, iptali istenen ve ilk derecece bilgileri doğru verilmediği belirtilen çeklerden 10.08.2018 keşide tarihli, 7.000-TL bedelli çekin tüm bilgilerinin dosyada mevcut olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle bu çek yönünden bilgi verilmediğinden bahisle davanın reddine gerekçe yapılamaz. Ancak bu çeke ilişkin karar istinaf konusu edilmediğinden bu husus yalnızca eleştirilmekle yetinilmiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Keşide tarihi gelmemiş çekin ibraz edilip edilmediğinin araştırılması gerektiği ve ret kararının bu yönden eksik incelemeye dayandığı → kabul
Gerekçe: 5941 sayılı Çek Kanunu geçici 3. maddesinin 5. fıkrası uyarınca, üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce çekin ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersizdir; ileri tarihli çeklerde muhatap banka çekle ilgili hiçbir işlem yapmayıp çeki hamile iade edecektir. Bu çerçevede, dava tarihinde henüz keşide tarihi gelmemiş olan çeke ilişkin banka cevabı hiçbir zaman gerçek ibraz bilgisini içermeyecektir. Çekin bilgilerinin yanlış olduğuna dair bir bilgi dosya kapsamında bulunmadığından, çekin keşide tarihinden önce ibraz edilemeyeceği gözetilerek, keşide tarihinden önceki tarihli banka cevabına dayanılarak verilen ret kararı hatalıdır. Bu çekin ibraz edilip edilmediğinin muhatap bankadan yeniden sorularak belirlenmesi, ibraz edilmemişse çekin zayii nedeniyle iptaline, ibraz edilmişse ibraz bilgileri istenerek çek iptali talep edene mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması için süre verilmesi, istirdat davası açılırsa çek iptali davasının konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, açılmazsa davanın reddine karar verilmesi gerekmektedir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Keşide tarihi gelmemiş (ileri tarihli) çeklerde banka ibraz cevabının gerçek ibraz durumunu göstermeyeceği ve bu nedenle zayii iptali davasında ibrazın ayrıca araştırılması gerektiği yönündeki tespit, benzer ileri tarihli çek iptali uyuşmazlıklarında yol gösterici niteliktedir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
çek iptali (zayi)↗ 5941 sayılı Çek Kanunu geçici madde 3/5↗ ileri tarihli çekin ibrazı↗ çek istirdadı davası↗ konusuz kalma↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2019/1647
KARAR NO 2019/1262
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 01/04/2019
NUMARASI 2018/614 E.-2019/242 K.
DAVA
Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
İSTİNAF KARAR TARİHİ 10/10/2019
İlk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili, ... Bankası Erdek Şubesine ait, 10.08.2018 vade tarihli, ... hesap nolu, ... çek nolu, 7.000- TL bedelli ve ... Uşak Şubesine ait, 05.08.2018 vade tarihli, ... hesap nolu, ... çek nolu, 5.740- TL bedelli çekleri 30/05/2018 tarihinde işyerinden aldığını, ancak 29/06/2018 tarihinde bu çeklerin olmadığını fark ettiğini, bunun üzerine İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'Nda 2018/114811 soruşturma nolu dosyasında suç duyurusunda bulunduğunu, çek hakkında ilgili banka şubesine gerekli bilginin verilmesini, çekin üçüncü kişiler tarafından bulunması, piyasada kullanılması muhtemel dahilinde olduğundan öncelikle çek hakkında ödeme yasağı konulmasını ve çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, davacı yana çek hamili olduğuna dair delileri ve belgeleri bildirmesi istenildiği halde davacı yanca hiçbir belge sunulmadığı gerekçesiyle davacının davasının reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İstinaf yoluna başvuran davacı vekili, ... numaralı çeke ait tüm bilgilerin doğru verildiğini, Uşak Şubesi'nden gelen 10/07/2018 tarihli yazıda söz konusu çekin keşide tarihinin 10/08/2018 olduğu halde ibraz edilmediğinin belirtildiğini, ... çek numaralı çekin sadece çek numarasının hatalı bildirildiğini, celse atlanmasına sebep olunmadan söz konusu çekin bilgilerinin doğru bir şekilde mahkemeye iletildiğini, ... Bankası'na doğru çek numarası ile yazılan müzekkereye verilen cevapta çekin müvekkiline ciro edildiğini ve çek üzerinde müvekkilinin sahte cirosunun atıldığını ve bu surette faktoring firmasından çekin bedelinin tahsil edildiğinin anlaşıldığını, yapılması gerekenin çek bilgileri en başından beri doğru olarak verilen ve dolayısıyla ilanları doğru bir biçimde yapılan ve daha sonrasında bankaya hiç ibraz edilmediği anlaşılan ...
Uşak Şubesi'ne ait keşidecisi ... olan ... hesap numaralı, ... çek numaralı çekinin iptaline karar verilmesi olduğunu belirterek, ... çek numaralı çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, TTK’nun 818/1-s yollamasıyla 757-764. maddeleri hükümlerine göre zayii nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. Dava dilekçesinde ... çek numaralı 5.8.2018 keşide tarihli 5.740-TL bedelli ,... numaralı 10.8.2018 keşide tarihli 7.000-TL bedelli 2 adet çek kaybedildiğinden zayii nedeniyle iptali istenmiştir. ... Bankası Erdek şubesi çek numarası hatalı olduğundan ibraz bilgileri verilemediğini ,... Uşak şubesi ise 19.7.2018 tarihli yazısı ile ... numaralı çekin ibraz edilmediğini mahkemeye bildirmiştir.Bunun üzerine davacı vekili doğru çek numarasının ... olduğunu beyan etmiştir. 5941 sayılı Çek Kanunu’nun geçici 3. maddesinin 5. fıkrası, yapılan son değişikliklerle “31/12/2020 tarihine kadar,üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce çekin ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersizdir” halini almıştır.
İleri tarihli çeklerin üzerinde yazılı tarih beklenmeden bankaya ibrazında ise Çek Kanunu geçici madde 3/5 uyarınca 31.12.2020 tarihine kadar muhatap banka çekle ilgili hiçbir işlem yapmayıp çeki hamile iade edecektir. Bu çerçevede, çek karşılığı hesapta bulunsa bile hamile ödeme yapılmayacağı gibi çekin tamamen veya kısmen karşılıksız olması durumunda da muhatap banka tarafından karşılıksızdır şerhi düşülmeyecektir. Buna göre davacı tarafça çekin 5.8.2018 keşide tarihli olduğundan henüz keşide tarihi gelmeyen çekin ibrazı mümkün olmadığından banka tarafından verilen cevap hiç bir zaman ibraz bilgilerini içermeyecektir.İlk derece mahkemesince çek bilgilerinin iki kez doğru verilmediğinden bahisle dava her iki çek bakımından reddedilmiş ise de,mahkemece ikinci kez yazılan müzekkere üzerine muhatap banka İş bankası Erdek şubesince çekin ön ve arka yüzünün bir sureti gönderilmiş iptali istenilen ve doğru bilgi verilmediği gerekçede yazılı çeklerden 10.08.2018 keşide tarihli ,7.000-TL bedelli çekin tüm bilgilerinin dosyada mevcut olduğu , bu sebeble çek bilgileri verilmediğinden davanın reddine gerekçe yapılamayacaktır.Ancak 314 19 27 çek numaralı çeke ilişkin karar istinaf konusu olmadığından bu husus eleştirilmekle yetinilmiştir.
5. 8.2018 keşide tarihli 5.740-TL bedelli çekin bilgilerinin yanlış olduğuna dair bir bilgi dosya kapsamında mevcut değildir.Buna göre çekin keşide tarihi gelmeden ibraz edilemeyeceği gözetildiğinde , çekin ibraz edilmediğine ilişkin banka cevabı çekin keşide tarihinden önceki tarihli olduğundan ... çek numaralı 5.8.2018 keşide tarihli 5.740-TL bedelli çekin ibraz edilip edilmediğinin yeniden ... sorularak çekin ibraz edilip edilmediği belirlendikten sonra ibraz edilmemiş ise çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmek gerekmektedir. İbraz edilmiş ise ibraz bilgileri istenerek mahkemece çek iptali isteminde bulunan talep edene, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması için süre verilmeli ve istirdat davasının açılması halinde çek iptali davasının konusuz kaldığı düşünülerek esas hakkında karar verilmesine yer olmadığı, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulması gerekir.Yukarıda açıklanan gerekçelerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne bir adet çeke ilişkin davanın reddine ilişkin hükmün davanın yeniden görülmek üzere kaldırılmasına karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/614 Esas-2019/242 Karar sayılı ve 01/04/2019 tarihli kararının, HMK.'nun 353(1)a-4 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine" İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yatırılan 44,40- TL istinaf harcının istek halinde kendisine iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK.'nun 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere, oy birliği ile karar verildi. 10/10/2019
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/249468 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi