Çek iptali davasında hamil çıkması halinde istirdat davası zorunluluğu

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2020/969

KARAR NO 2020/862

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 22/05/2019

NUMARASI 2018/1524 Esas 2019/574 Karar

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

İSTİNAF KARAR TARİHİ 22/09/2020

Davanın kısmen kabulüne ilişkin hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, ... Bankası Acıbadem Şubesi'ne ait; keşide yeri İstanbul, keşide tarihi 18.12.2018, keşidecisi .... olan ... çek seri nolu 35.000,-TL bedelli,keşide tarihi 20.12.2018, ... çek seri nolu 35.000-TL bedelli, keşide tarihi 24.12.2018, ... çek seri nolu 35.000-TL bedelli, ... Levent Sanayi Şubesi'ne ait, keşide tarihi 19.12.2018, keşidecisi ... olan ... çek seri nolu 50.000-TL bedelli,keşide tarihi 17.01.2019, ... çek seri nolu 50.000-TL bedelli,keşide tarihi 18.01.2019, ... çek seri nolu 40.000-TL bedelli,keşide tarihi 22.01.2019, ... çek seri nolu, 40.000-TL bedelli, keşide tarihi:

24. 01.2019, keşidecisi ... çek seri nolu 40.000-TL bedelli,keşide tarihi 18.02.2019, ... çek seri nolu 40.000,-TL bedelli,keşide tarihi 20.02.2019, ... çek seri nolu 40.000-TL bedelli, keşide tarihi 22.02.2019, ... çek seri nolu 50.000-TL bedelli, keşide tarihi 27.02.2019, ... çek seri nolu 50.000-TL bedelli, keşide tarihi 28.02.2019, ... çek seri nolu, 40.000,-TL bedelli,keşide tarihi 16.03.2019,.... çek seri nolu 32.000-TL bedelli, keşide tarihi 22.03.2019,... çek seri nolu 33.000-TL bedelli olmak üzere 15 adet toplam 610.000-TL bedelli çeklerin müvekkili bünyesinde iken kaybolduğunu, çekler üzerine ödeme yasağı konulmasına ve çeklerin kayıp nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile bankaya ibraz edilmeyen ve bulunamayan çekler yönünden davanın kabulü ile 6102 sayılı TTK'nın 818/1-s maddesi yollamasıyla 764/1. maddesi uyarınca davaya konu çeklerin zayi nedeniyle iptaline, müdahale talep edenlerin elinde bulunan ve istirdat davası açılan çekler hakkında karar verilmesine yer olmadığına, alacaklı ... A.Ş. elinde bulunan ve icra takibine konu edilen çekler yönünden davanın reddine, çek iptali davalarında üçüncü kişilerin hakkı zedeleyen hükümler bulunsa dahi karar onun bakımından kesin hüküm teşkil etmeyeceğinden, hasımsız açılan davaya üçüncü kişilerin asli ya da fer'i müdahale imkanı olmadığı gerekçesiyle çeki elinde bulunduranların müdahale taleplerinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; üçüncü şahıs ... elinde bulunan ... seri numaralı çekler ve ... elinde bulunan ... çekler yönünden; şahısların beyanı ile tarafına istirdat davası açması için süre verildiğini, istirdat davalarının açıldığını, mahkemece çeklerin kasaya alınmadığını, çek asıllarını görmeden işlem yapıldığını, ... elinde bulunan ... numaralı çekler yönünden hangi nedenle red kararı verildiğinin anlaşılamadığını, çeki elinde bulunduranların müdahale taleplerine rağmen çek asıllarının mahkemeye sunulmadığını,kararın; davanın reddine ve karar verilmesine yer olmadığı belirtilen çekler yönünden kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava,zayii nedeniyle çek iptaline ilişkindir.Çeklerde de uygulama yeri buluna TTK.818/1-s yollaması ile 758. maddesine göre çeki eline geçiren kişi bilindiği taktirde mahkemece dilekçe sahibine istirdat davası açması konusunda uygun süre vereceği bu süre zarfında davayı açmadığı taktirde ödeme yasağı kararını kaldıracağı düzenlenmiştir.Somut olayda; dava konusu ... Levent Şubesine ait; ... numaralı çekler ... A.Ş. tarafından İstanbul Anadolu .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından icra takibine konulmuştur.TTK 764 /1 maddesi ''Elden çıkan poliçe ,verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir'' hükmü düzenlenmiştir.Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup,yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır.(Yargıtay 11.H.D nin 17/06/2019tarih ve 2018/2811 E- 2019/4422 K) Çekin niteligini uygun olduğu ölçüde ve TTKnın açıkça atıf yaptığı durumlarda poliçeye ilişkin hükümler çeke de uygulanır.

Poliçeden farklı olarak çek de muhatap bankanın bulunması zorunlu olup çekin ödenebilmesi için bankaya ibrazı gereklidir. Çek iptali davasında zayii iddiasının değerlendirilmesi yönünden öncelikle çekin bankaya ibrazı edilip edilmediği hususu mahkemece araştırılması gereklidir. Bu hususta poliçeye ilişkin hükümlerde muhatap banka bulunmadığından açık bir yasal düzenleme mevcut olmasada, çek yönünden bu durumu yasaklayan bir hüküm de bulunmamaktadır.Bankaya yazılan yazı neticesinde çekleri ibraz edenin bilgileri ile birlikte ibraz edildiği bildirilmiş ,davacıya çekleri ibraz edene karşı istirdat davası açmak üzere verilen süreye rağmen bir kısım çeklere karşı dava açılmış bir kısmına ise dava açılmamıştır.

Davacı vekilince mahkemeye ibraz edilmeyen ancak,ödenmek üzere muhataba ibraz edildiği tesbit edilen çekler nedeniyle istirdat davası açılmak üzere süre verilemeyeceğine ilişkin itiraz ve istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.Buna göre ;mahkemece istirdat davası açılan çekler nedeniyle, çek iptali davasının konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına, dava açılmayan çekler yönünden davanın reddi yönünde verilen hükümde isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle istinaf nedenleri yerinde görülmeyen davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 54,40- TL istinaf karar harcından davacı tarafından peşin yatırılan 44,40- TL harcın mahsubu ile bakiye 10,- TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 22/09/2020