Zayi nedeniyle çek iptali davasında hukuki yarar ve ispat ölçüsü

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2020/1512

KARAR NO 2020/1411

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 29/09/2020

NUMARASI 2019/638 Esas-2020/373 Karar

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

İSTİNAF KARAR TARİHİ 30/12/2020

Davanın usulden reddine yönelik hükmün davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, keşidecisi olduğu ... Koşuyolu Şubesi Kartal Şubesine ... seri nolu vadesi 15/09/2019 tarihli 15.000 TL'lik çeki kaybettiğini, ilgili bankaya bu konuda bildirim yaptığını, bankanın bloke edilen paranın kaldırılması konusunda mahkeme kararı talep ettiğini beyan ederek çekin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi halinde telafisi mümkün olmayan sonuçlara sebebiyet vereceği, ibrazında ödenmemesi için ihtiyati tedbir konulması ile birlikte gerekli işlemin yapılması ve çeklerin geçersizliğine karara verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, hamil sıfatıyla açılan davada davacının söz konusu çekin hamili olduğuna dair dosya içerisinde bilgi ve belge bulunmadığı, T.T.K.'nın 651. maddesi düzenlemesine göre iptal davası açma hakkının hamile ait olduğu, H.M.K.'nın 114/1-h maddesi gereği davacının dava açmasında hukuki yararının bulunması gerektiği ve bunun dava şartı olduğu gerekçeleriyle davanın 6100 Sayılı H.M.K.'nun 114/1-h ve H.M.K'nın 115/2 maddeleri gereği dava şartı olan hukuki yarar yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; zayi sebebiyle çek iptali davalarında verilen kararın kesin hüküm teşkil etmediğini, zayi sebebiyle çek iptali davalarında tam ispat değil "kuvvetle muhtemel" ispatın arandığını, davada çekin zayi olduğunun kendilerince ispatlandığını, müvekkilinin yetkili hamil olmadığına ilişkin aksine bir somut delili bulunmadığını, çek hesabının bulunduğu banka şubesinin müzekkere cevabında çek bedelinin hiçbir şekilde ibraz ve tahsil edilmediği,keşidecisinin ... Limited Şirketi olduğunun belirtildiği, böylelikle dava konusu çekin kaybolduğunun anlaşıldığını, dava konusu çekin iptal davasına konu edildiğinin ilan edilmiş olduğu ve dava konusu çeke ilişkin müvekkilinden başka kimsenin iptal davası açmadığı ya da itiraz etmediğinin sabit olduğundan müvekkilinin iptali talep edilen çekin son hamil olduğunun kendilerince kuvvetle muhtemel şekilde ispatlandığını, hasımsız olarak açılan çek iptali davalarında davacı tarafın çekin elinde bulunduğu sırada kaybolduğunu ve yahut zıyaya uğradığını gösterir inandırıcı delilleri mahkemeye sunması gerektiği, esas mahkemesinin bu konuda kendilerine delillerinin sunulması için süre vermeksizin davayı reddettiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Uyuşmazlığa ilişkin yasal düzenleme TTK nun 818/s atfıyla uygulanacak TTK nun 757 ve devamı maddeleri uyarınca "iradesi dışında poliçe (çek) elinden çıkan kişi ödeme veya hamilin yerleşim yerinde ki asliye ticaret mahkemesinden muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.TTK 764(1) elden çıkan poliçe ,verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa ,iptaline karar verilir" şeklinde olup, Mahkemece yasal ilanlar tamamlanmış; müdahale talep eden olmamıştır. Davacı her ne kadar keşideci şirket yetkilisi olsa da çekin lehdarı tarafından kendisine verildiğini ileri sürdüğünden ve beyanı aksine somut bir delil bulunmadığından çekin hamilinin davacı olduğunun kabulü ile , zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunduğu kabul edilmelidir.

Esasen hasımsız olarak açılan ve mahkemece verilen kararın kesin hüküm niteliği de taşımayacağı bu türden davalarda, davacının mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunması yeterlidir. Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayii nedeniyle çek iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, dava sırasında yapılacak olan ilanlar sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek, ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir. (Yargıtay 11.HD nin 2015/14291 esas 2016/2204 karar sayılı 29.2.2016 tarihli kararı) Somut olayad,davanın reddine neden olan tüm hususlar, esasen anılan davalarda tartışılacaktır.Muhatap banka şubesi keşide tarihinden itibaren çekin ibraz edilmediğini bildirmiştir.

Bu durum karşısında mahkemece, somut uyuşmazlık yönünden mevcut delillerin yeterli sayılması gerekirken,davanın reddine karar verilmesi yerinde görülmemiş, yasal ilanlar neticesinde çek üzerinde hak iddia eden olmadığından ve yeniden yargılama gerektirir bir eksiklik olmadığından davanın reddine ilişkin hükmün kaldırılarak yasal koşullar oluştuğundan davanın kabulu ile bir adet çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE; İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/638 Esas-2020/373 Karar sayılı ve 29/09/2020 tarihli hükmünün HMK 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "... Limited Şirketi tarafından keşide edilen ... Koşuyolu Şubesi'ne ait,15.06.2019 keşide tarihli, ... Iban numaralı hesaba ait, ... numaralı, 15.000-TL bedelli 1 adet çekin zayii nedeniyle iptaline" İlk Derece Yargılamasına ilişkin olarak: "Alınması gereken 54,40 TL harçtan davacı tarafından peşin yatırılan 44,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 10-TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, Yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, Bakiye gider avansının talep halinde davacıya iadesine," İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yatırılan 54,40-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere, oy birliği ile karar verildi.

30/12/2020