Zayi olan çekte hamilin keşideci bilgisini yanlış bildirmesi iptali engellemez
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2021/154 E. 2021/120 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Kıymetli evrak iptali / Zayikaldırma ve esas hakkında yeniden hükümKesin
★ Emsal
Gerekçe özeti
Çek zayii nedeniyle iptal davasında, hasımsız yargılama sonucunda yasal ilanlar yapılmış ve çek üzerinde hak iddia eden bulunmamışsa; hamilin dava sürecinde keşideci veya hesap bilgilerine ilişkin beyanlarını banka cevabına göre düzeltmiş olması, tek başına davanın reddi için yeterli değildir. Çeki ciro yoluyla elinde bulundurmayan hamilin, senedi elinde bulundurmadığı için keşideci bilgisini her zaman kusursuz bildiremeyeceği dikkate alınmalı; iptal kararı üçüncü kişiler yönünden kesin hüküm oluşturmadığından ve meşru hamilin haklarını sona erdirmediğinden, zayi koşulları oluştuğunda iptale karar verilmelidir.
Ele alınan sorunlar
Zayi olan çekin iptali için hamilin keşideci/hesap bilgisini başlangıçta hatalı bildirmiş olmasının davanın reddine gerekçe olup olamayacağı → kabul
İddia: Davacı vekili, çekin araç içinden çalınarak zayi olduğunu, banka yazısı üzerine keşideci bilgisinin düzeltildiğini, zayi olan çek üzerinde hak sahipliğinin kesin olarak ispatının mümkün olmadığını, çeke ait banka, hesap ve çek numarası bilgilerinin aynı kaldığını ve tahsilat makbuzunun yetkili hamil olduğunu gösterdiğini belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın kabulünü talep etmiştir.
Gerekçe: TTK'nun (818 sayılı BK'nın atfıyla uygulanan) 757/1. maddesi uyarınca iradesi dışında poliçe/çek elinden çıkan kişi, hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden muhatabın ödemekten menedilmesini isteyebilir; çek zayii davası hamilin senetten kaynaklanan haklarını korumaya yöneliktir. Dava hasımsız olduğundan üçüncü kişiler yönünden kesin hüküm doğurmaz; iptal kararı verilse dahi ödeme yapmamış keşideci, lehtar veya önceki cirantalara müracaat mümkündür ve meşru hamilin hakları sona ermez. İptal kararının amacı, hamilin hakkını senetsiz tahsil edebilmesini veya yeni senet düzenlenmesini sağlamak ve iyi niyetle ödeme yapan borçluyu üçüncü kişilere karşı sorumluluktan kurtarmaktır. Somut olayda banka, çekin hesap sahibi, hesap numarası ve ibraz edilmediği bilgisini bildirmiş, mahkemece yasal ilanlar yapılmış ve çek üzerinde hak iddia eden çıkmamıştır. Çeki ciro yoluyla elinde bulunduran hamilin, çek elinde olmadığından keşideciyi her zaman doğru bildiremeyeceği gözönünde bulundurulmalıdır. Bu durumda zayi nedeniyle iptal koşulları oluşmuş olup, davanın reddi doğru olmamıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Zayi olan çekin iptali davasında, hamilin süreç içinde keşideci/hesap bilgisine ilişkin beyanını düzeltmiş olmasının, hasımsız ilan sonrası hak iddia eden çıkmadığı takdirde davanın reddi için yeterli olmayacağı yönündeki değerlendirme bakımından emsal niteliktedir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
çek iptali↗ zayi↗ hasımsız dava↗ yetkili hamil↗ iptal kararının hukuki etkisi↗ TTK 757↗ ilan↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2021/154
KARAR NO 2021/120
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 25/09/2020
NUMARASI 2019/179 Esas 2020/593 Karar
DAVA
Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
İSTİNAF KARAR TARİHİ 02/02/2021
Davanın reddine ilişkin hükmün davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; ... Bankası Kırıkkale Şubesi'ne ait ... no'lu hesaba tanımlı müvekkilinin ... A.Ş. Den aldığı 30/04/2019 keşide tarihli ... çek seri no'lu 15.000-TL bedelli çekin zayii olduğunu bildirerek, çek üzerine ödeme yasağı konularak çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.Davacı vekili 18/02/2020 tarihli dilekçesi ile, müzekkere cevabı gereği verilen bilgilere istinaden ... Bankası Kırıkkale Şubesi'ne ait ... no'lu hesaba tanımlı keşidecisi ... olan 30/04/2019 keşide tarihli ... çek seri no'lu 15.000-TL bedelli çekin zayi nedeniyle iptalini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, davacı vekilinin beyan dilekçesi ile çek keşidecisinin ...AŞ olduğunu bildirerek hesap numarasının da düzeltilmesi üzerine düzeltme ilanı yapıldığı, banka tarafından; ... numaralı hesap bulunmadığı,çek numarası ... olan çekin şubelerinde ... adına kayıtlı olduğunun ve çekin ibraz edilmediğinin bildirildiği, bu yazı cevabından sonra davacı vekilinin çekin keşidecisinin ... olduğunu belirttiği, şirket tahsildarının ifadesinde çekin keşidecisinin ...AŞ olduğunu belirttiği, davacının davasını açarken bildirdiği çek hesap numarası ve keşidecisini daha sonradan yanlış olduğunu belirterek beyanda bulunduğu, ancak bildirilen çek hesabı ve keşidecisinin 17/04/2019 tarihli banka yazı cevabında belirtilen çek hesabı ve çek keşidecisi ile uyuşmadığı, sonrasında davacı vekilinin banka yazı cevabında bildirilen çek hesap numarası ve keşidecisine göre yazılı beyanda bulunduğu, davacının çekin yetkili hamili olduğuna dair kanaat hasıl olmadığı gerekçesiyle açılan davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili; çekin müvekkili şirketin alacaklı olduğu ... A.Ş. firmasından alındığını ve tahsilat makbuzu düzenlendiğini, ancak çekin araç içerisinden çalınarak kaybolduğunu, banka yazısında keşidecinin ... olduğunun tespiti üzerine keşidecisinin düzeltilerek çekin iptalinin istendiğini,zayi olan çek üzerinde hak sahibi olunduğunu kesin olarak ispatlamanın mümkün olmadığını,çeke ait banka, hesap ve çek bilgileri aynı olup, tahsilat makbuzunun müvekkilinin yetkili hamil olduğunu gösterdiğini, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava dilekçesinde, ... Bankası Kırıkkale Şubesi'ne ait ... no'lu hesaba tanımlı ... A.Ş. den alınan 30/04/2019 keşide tarihli ... çek seri no'lu 15.000-TL bedelli çekin iptali talep edilmiş, ek beyan dilekçesinde çek keşidecisinin ...AŞ olduğu bildirilmiştir.Muhatap banka cevabında; ... nolu çekin şubelerinde ... ... adına kayıtlı bulunduğu, çekin ibraz edilmediği bilgisi üzerine, davacı vekili müvekkili şirket tarafından eksik bilgi verildiğini bildirerek müzekkere cevabında belirtilen bilgilere istinaden çekin iptalini talep etmiştir. 818/s.maddenin atfı ile uygulanması gereken TTK'nun 757/1 maddesinde "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." düzenlemesine yer verilmiş olup çek zayii davası açılmasında, hamilin haklarının esas alınmış, iptal davası hamilin senetten kaynaklanan haklarını korumasına ve haklarını temine yönelik bir davadır.Öncelikle dava hasımsız olduğundan, 3.
kişiler açısından kesin hüküm doğurmadığından, mahkemece iptal kararı verilse dahi yasal çerçevede çeki elinde bulunduran kişi henüz ödeme yapmamış keşideci, lehtar veya kendisinden önceki cirantalara müracaat edebilir. Alınan iptal kararı da meşru hamilin senetten kaynaklanan haklarını sona erdirmez. Senedi kaybeden hamilin mahkemeden alacağı iptal kararı, senedi elinde bulunduran kişi meşru hamil ise sorumluluktan kurtarmaz. Ayrıca iptal kararı verilmemiş olması da, davacıyı ileride gerçekleşmesi muhtemel haksız takipte menfi tespit davası açmasına engel olmaz. Yasa koyucunun iptal davasına gerek duymasının nedeni; iptal kararı sonrası hakkın hamil tarafından senetsiz tahsilini veya yeni bir senet düzenlenmesini sağlamak (TTK'nun 652)iyi niyetle, iptal kararı getiren hamile ödeme yapan borçluyu, senedi ele geçiren üçüncü kişilere karşı senetten kaynaklanan borç nedeniyle sorumluluktan kurtarmaktır.Somut olayda mahkemece yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş ise de banka tarafından ...
nolu çekin hesap sahibi ve hesap numarası ve ibraz edilmediği bildirilmiştir. Mahkemece yasal ilanlar yapılmış olup ,çek üzerinde hak iddia eden bulunmadığından çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesi gerekirken davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.Çeki, ciro yoluyla elinde bulunduran hamilin ,çek elinde olmadığından çek keşidecisini her zaman doğru bildiremeyeceği gözönünde bulundurulmalıdır.Zayii nedeniyle iptal koşulları oluştuğundan davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince davanın reddine ilişkin kaldırılmasına " dava konusu çekin zayii sebebi ile iptaline" karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE; Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/09/2020 Tarih 2019/179 Esas 2020/593 Karar sayılı hükmün HMK.'nın 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "Dava konusu ... Bankası Kırıkkale Şubesi'ne ait ... no'lu hesaba tanımlı keşidecisi ... olan 30/04/2019 keşide tarihli ... çek seri no'lu 15.000-TL bedelli çekin zayi nedeniyle İPTALİNE "İlk Derece yargılamasına ilişkin olarak; "Alınması gereken 59,30 TL harçtan davacı tarafından peşin yatırılan 44,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 14,90-TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,Yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, Davacı tarafça yatırılan 59,30-TL istinaf karar harcının talebi halinde iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere, oy birliği ile karar verildi.
02/02/2021
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/143614 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi