İtirazın iptali

… en çok asliye ticaret mahkemesi varsa, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca, asliye ticaret mahkemelerinden biri veya birkaçı «münhasıran» bu Kanundan ve diğer kanunlardan doğan «deniz ticaretine» ve «deniz sigortalarına» ilişkin hukuk davalarına bakmakla «görevlendirilebilir».Denizcilik İhtisas Mahkemeleri 6102 sayılı TTK'nın 5. kitabında yer alan deniz ticareti ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlidir.

Somut olayda davacı dava dilekçesinde davalıya pek çok ödeme yaptığını, halen davalıya yapmış olduğu bu ödemeleri geri alamadığını, ayrıca «hizmet bedeli» ve diğer ticari işlemler nedeniyle alacaklı olduğunu bildirmiştir.Verilen hizmetin «deniz ticaretinden» veya «deniz sigortasından» kaynaklandığı anlaşılamamaktadır.

Mahkemece, davalı şirket ve davacı şirketin TTK anlamında «deniz ticareti» işi ile iştigal ettiği, ünvanlarının da bu yönde olduğu, aralarındaki ticari iş ve hizmetlerin deniz ticareti ve gemi alım satımından kaynaklandığı, bu nedenle davanın Deniz İhtisas Mahkemesinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle «görevsizlik» kararı verilmiştir.

Bir yerde ticaret davalarına bakan birden çok asliye ticaret mahkemesi varsa, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca, asliye ticaret mahkemelerinden biri veya birkaçı «münhasıran» bu Kanundan ve diğer kanunlardan doğan «deniz ticaretine» ve «deniz sigortalarına» ilişkin hukuk davalarına bakmakla «görevlendirilebilir»" şeklinde düzenlenmiştir.

… tanbul ili mülki hudutları içerisinde bulunan Bakırköy Mahkemeleri bakımından da Deniz Ticaret ve Deniz Sigortaları'ndan kaynaklanan uyuşmazlıklarda HSYK tarafından «görevlendirilen» Ticaret Mahkemeleri «ihtisas» mahkemesi olarak görevlidir.

… ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında taşıma ilişkisinin bulunduğu, her ne kadar icra takibi 4.008 Usd karşılığı TL üzerinden yapılmışsa da davacının kendi «defterlerine» göre 1.974 Usd alacaklı olduğu, bu tutarın takip tarihi itibariyle 4.500,72 TL'ye tekabül ettiği, davacının, davalıya hizmet verdiğinin sabit olduğu, bu hizmetinin karşılığı bir ücret isteyebileceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, takibe itirazın 4.500,72 TL üzerinden iptaline, 900,14 TL «icra inkar tazminatının» davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

1- Dava, deniz taşıma ilişkisine dayalı olarak düzenlenen «demuraj» faturasının ödenmemesi üzerine başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkin olup, uyuşmazlık, TTK’nın ....başlıklı beşinci kitabı kapsamında yer almaktadır.

Mahkemece, davalı şirket ve davacı şirketin TTK anlamında «deniz ticareti» işi ile iştigal ettiği, ünvanlarının da bu yönde olduğu, aralarındaki ticari iş ve hizmetlerin deniz ticareti ve gemi alım satımından kaynaklandığı, bu nedenle davanın Deniz İhtisas Mahkemesinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle «görevsizlik» kararı verilmiştir.

Bu nedenle, dilekçeler aşamasında iddianın serbestçe değiştirilebileceği, buna bağlı olarak «görevli» mahkemenin de değişebileceği nazara alınmaksızın dilekçeler aşamasının tamamlanması beklenmeden dava dilekçesinin sunulmasını müteakip evrak üzerinden «görevsizlik» kararı verilmesi doğru olmamıştır.

… en çok asliye ticaret mahkemesi varsa, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca, asliye ticaret mahkemelerinden biri veya birkaçı «münhasıran» bu Kanundan ve diğer kanunlardan doğan «deniz ticaretine» ve «deniz sigortalarına» ilişkin hukuk davalarına bakmakla «görevlendirilebilir».Denizcilik İhtisas Mahkemeleri 6102 sayılı TTK'nın 5. kitabında yer alan deniz ticareti ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlidir.

6762 sayılı TTK'nun “Deniz Ticareti” başlıklı 4. kitabında düzenlenen 1052 vd. madde hükümlerinin de uygulanması gerektiğinden, davanın görülüp sonuçlandırılmasının «denizcilik ihtisas» mahkemesinin görevine girdiğinin kabulü gerekmektedir.

Somut olayda, dava tarihinde, özel mahkeme olarak İstanbul Denizcilik İhtisas Mahkemesi sıfatıyla Rize 1 numaralı Asliye Hukuk Mahkemesi «görevli» olduğundan, genel mahkeme olarak davaya bakan Rize Sulh Hukuk Mahkemesince, açıklanan düzenleme gereğince, «görevsizlik» kararı verilmesi gerekirken,esasa girilmesi doğru olmamıştır.

1-Dava tarihinden önce, 28.04.2004 tarihinde yürürlüğe giren 5136 sayılı Kanun ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesine “İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü ile Adalet Bakanlığı’nca, bu Kanunun Dördüncü Kitabında yer alan «deniz ticaretine» ilişkin ihtilaflara bakmak ve asliye derecesinde olmak üzere Denizcilik İhtisas Mahkemeleri kurulur.

Somut olayda, dava, davacı «taşıyan» ile davalı «taşıtan» arasında deniz yolu ile «taşıma sözleşmesine» dayalı olarak, sorumluluğuna ilişkin olup, deniz yolu taşıma sonrasındaki «bekleme ücretinin» tahsiline yönelik başlatılan «icra takibine itirazı» iptali istemine yöneliktir.

Mahkemece, dosya kapsamına ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, «taşıma sözleşmesinde» «demuraj» ücretine yer verilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkemelerin görevi, «kamu düzenine» ilişkin olup, yargılamanın her aşamasında re’«sen gözetilmesi» gerekir.

Bu mahkemelerin «yargı çevresi» Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından belirlenir.”fıkrası eklenmiştir.Bu düzenleme uyarınca, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun 24.03.2005 tarih ve 188 sayılı Kararı ile de, Denizcilik İhtisas Mahkemesi kurulmayan yerlerde, ticaret mahkemesi varsa 1 numaralı ticaret mahkemesinin, ticaret mahkemesi yok ise 1 numaralı Asliye Hukuk Mahkemesi bu tür davalara bakmakla «görevlendirilmiştir».

Mahkemece, davalı şirket ve davacı şirketin TTK anlamında «deniz ticareti» işi ile iştigal ettiği, ünvanlarının da bu yönde olduğu, aralarındaki ticari iş ve hizmetlerin deniz ticareti ve gemi alım satımından kaynaklandığı, bu nedenle davanın Deniz İhtisas Mahkemesinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle «görevsizlik» kararı verilmiştir.

Bu nedenle, dilekçeler aşamasında iddianın serbestçe değiştirilebileceği, buna bağlı olarak «görevli» mahkemenin de değişebileceği nazara alınmaksızın dilekçeler aşamasının tamamlanması beklenmeden dava dilekçesinin sunulmasını müteakip evrak üzerinden «görevsizlik» kararı verilmesi doğru olmamıştır.

… en çok asliye ticaret mahkemesi varsa, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca, asliye ticaret mahkemelerinden biri veya birkaçı «münhasıran» bu Kanundan ve diğer kanunlardan doğan «deniz ticaretine» ve «deniz sigortalarına» ilişkin hukuk davalarına bakmakla «görevlendirilebilir».Denizcilik İhtisas Mahkemeleri 6102 sayılı TTK'nın 5. kitabında yer alan deniz ticareti ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlidir.

Asliye Hukuk Mahkemesi’nin «görevli» bulunduğu dikkate alınarak, «görevsizlik» kararı verilmesi gerekirken, yazılı şekilde işin esasına girilerek hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir 2- Bozma sebep ve şekline göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

… fıkrada, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun olumlu görüşü ile Adalet Bakanlığınca, bu Yasa'nın Dördüncü kitabında yer alan «deniz ticaretine» ilişkin ihtilaflara bakmak ve asliye derecesinde olmak üzere Denizcilik İhtisas Mahkemeleri kurulacağı, bu mahkemelerin yargı çevresinin Hakimler ve Savcılar Yükse …

Anılan yasal düzenleme doğrultusunda Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun 24.03.2005 tarih ve 188 sayılı kararıyla da bu tür davalara Denizcilik İhtisas Mahkemesi bulunmayan yerlerde Ticaret Mahkemesi varsa 1 numaralı Ticaret Mahkemesi, Ticaret Mahkemesi yok ise 1 numaralı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin Denizcilik İhtisas Mahkemesi olarak «görevlendirildiği» belirlenmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının davalıdan alacaklı olduğunu ispatlayamadığı, tarafların sundukları ve özellikle davacının «ibraz» ettiği kayıtlardan davalının borcunun bulunmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle, davanın reddine, itiraz edilen 1.784,44 Euro üzerinden %40 tazminatın davacıdan tahsiline karar verilmiştir.

Denizcilik İhtisas Mahkemesi'nin «görev alanı» tayininde davanın değeri önemli olmayıp, uyuşmazlığın «deniz ticaretinden» kaynaklanıp kaynaklanmadığı esas alınır.

… en çok asliye ticaret mahkemesi varsa, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca, asliye ticaret mahkemelerinden biri veya birkaçı «münhasıran» bu Kanundan ve diğer kanunlardan doğan «deniz ticaretine» ve «deniz sigortalarına» ilişkin hukuk davalarına bakmakla «görevlendirilebilir».Denizcilik İhtisas Mahkemeleri 6102 sayılı TTK'nın 5. kitabında yer alan deniz ticareti ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlidir.

Mahkemece, davalı şirket ve davacı şirketin TTK anlamında «deniz ticareti» işi ile iştigal ettiği, ünvanlarının da bu yönde olduğu, aralarındaki ticari iş ve hizmetlerin deniz ticareti ve gemi alım satımından kaynaklandığı, bu nedenle davanın Deniz İhtisas Mahkemesinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle «görevsizlik» kararı verilmiştir.

Bu nedenle, dilekçeler aşamasında iddianın serbestçe değiştirilebileceği, buna bağlı olarak «görevli» mahkemenin de değişebileceği nazara alınmaksızın dilekçeler aşamasının tamamlanması beklenmeden dava dilekçesinin sunulmasını müteakip evrak üzerinden «görevsizlik» kararı verilmesi doğru olmamıştır.

… n çok asliye ticaret mahkemesi varsa, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nca, asliye ticaret mahkemelerinden biri veya birkaçı «münhasıran» bu kanundan ve diğer kanunlardan doğan «deniz ticaretine» ve «deniz sigortalarına» ilişkin hukuk davalarına bakmakla «görevlendirilebileceği» hüküm altına alınmış olup 6762 sayılı Yasa'nın 4. maddesine eklenen fıkra ile aynı mahiyettedir.

… ıkrada, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun olumlu görüşü ile Adalet Bakanlığı'nca, bu Yasa'nın dördüncü kitabında yer alan «deniz ticaretine» ilişkin ihtilaflara bakmak ve asliye derecesinde olmak üzere «denizcilik ihtisas» mahkemeleri kurulacağı, bu mahkemelerin yargı çevresinin Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından belirleneceği düzenlenmiştir.

Bu durumda 6762 sayılı Yasa zamanında anılan yasal düzenleme doğrultusunda alınan Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun 24.03.2005 tarih ve 188 sayılı kararı geçerli olup bu tür davalara «denizcilik ihtisas» mahkemesi bulunmayan yerlerde ticaret mahkemesi varsa 1 numaralı ticaret mahkemesi, ticaret mahkemesi yok ise 1 numaralı asliye hukuk mahkemesi'nin denizcilik ihtisas mahkemesi olarak «görevlendirildiği» bu kararda belirlenmiştir.

Mahekemece iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre davacı «taşıyan» ile davalı «taşıtan» arasında imzalanan «taşıma sözleşmesinde» yükleme süresinin karalaştırılmasına rağmen emtianın yükleme limanına geç getirildiği, davacının bu nedenle bir günlük «muafiyetin» mahsubuyla toplam 11 gün 16 saat «demuraj» süresi için günlüğü 12500 Dolar'dan toplam 147.395,88 «demuraj bedelinin» 119750 Dolar'lık kısmını dava dışı «donatana» ödediği, sözleşmeye göre davacının ödediği bedeli davalıdan isteyebileceği gerekçesiyle taleple bağlı kalınarak 75.000 Dolar demuraj bedelinin «ihtarname» tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesine göre işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

… ilinin, davalıya ait emtiayı Suudi Arabistan'dan deniz yolu ile Türkiye'ye taşıdığını, davalının emtiayı sözleşmede kararlaştırılan tarihten sonra yükleme limanında «teslim» ettiğinden müvekkilinin, gemi «donatanına» 119750 Dolar «demuraj» ödediğini ileri sürerek 75000 Dolar «demuraj bedelinin» «ihtarname» tarihinden itibaren reeskont faiziyle birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, sözleşme ve idari şartname hükümleri gereği davacının «demuraj bedeli» talep edemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Somut olayda, davacı tarafından deniz taşımasından kaynaklı «demuraj bedeli» talep edildiğine göre, uyuşmazlığın çözümünde 6102 sayılı yeni TTK'nın “Deniz Ticareti Sözleşmeleri” başlıklı 1119 vd. maddelerinin hükümlerinin uygulanması gerektiğinden, davanın görülüp sonuçlandırılmasının «denizcilik ihtisas» mahkemesinin görevine girdiğinin kabulü gerekmektedir.

Mahkemece, davalı şirket ve davacı şirketin TTK anlamında «deniz ticareti» işi ile iştigal ettiği, ünvanlarının da bu yönde olduğu, aralarındaki ticari iş ve hizmetlerin deniz ticareti ve gemi alım satımından kaynaklandığı, bu nedenle davanın Deniz İhtisas Mahkemesinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle «görevsizlik» kararı verilmiştir.

Bu nedenle, dilekçeler aşamasında iddianın serbestçe değiştirilebileceği, buna bağlı olarak «görevli» mahkemenin de değişebileceği nazara alınmaksızın dilekçeler aşamasının tamamlanması beklenmeden dava dilekçesinin sunulmasını müteakip evrak üzerinden «görevsizlik» kararı verilmesi doğru olmamıştır.

… en çok asliye ticaret mahkemesi varsa, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca, asliye ticaret mahkemelerinden biri veya birkaçı «münhasıran» bu Kanundan ve diğer kanunlardan doğan «deniz ticaretine» ve «deniz sigortalarına» ilişkin hukuk davalarına bakmakla «görevlendirilebilir».Denizcilik İhtisas Mahkemeleri 6102 sayılı TTK'nın 5. kitabında yer alan deniz ticareti ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlidir.

Anılan yasal düzenleme doğrultusunda Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun 24.03.2005 tarih ve 188 sayılı kararıyla da bu tür davalara «denizcilik ihtisas» mahkemesi bulunmayan yerlerde ticaret mahkemesi varsa 1 numaralı ticaret mahkemesi, ticaret mahkemesi yok ise 1 numaralı asliye hukuk mahkemesi'nin denizcilik ihtisas mahkemesi olarak «görevlendirildiği» belirlenmiştir. denizcilik ihtisas mahkemesi sıfatlı ticaret mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki ilişki görev ilişkisidir.

Bu durumu değerlendirme görevi de «denizcilik ihtisas» mahkemesi'ne aittir.

Denizcilik «ihtisas» mahkemesinin «görev alanın» tayininde davanın değeri önemli olmayıp, uyuşmazlığın «deniz ticaretinden» kaynaklanıp kaynaklanmadığı esas alınır.

Denizcilik «ihtisas» mahkemesinin «görev alanın» tayininde davanın değeri önemli olmayıp, uyuşmazlığın «deniz ticaretinden» kaynaklanıp kaynaklanmadığı esas alınır.