Yükleme sırasında hasar: taşıyıcı hakimiyeti başlamadan sorumluluk yok

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/1387

KARAR NO 2024/263

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

DAVA

İtirazın İptali

İSTİNAF KARAR TARİHİ 15/02/2024

Davanın davalı ...AŞ bakımından kabulüne ,...ltd.şti bakımından reddine ilişkin kararın davalı ... ve davacı vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; dava dışı ...A.Ş.'nin müvekkili şirket nezdinde nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalanan galvanizli rulo sac emtiasının ... gemisi ile İskenderun'dan Yunanistan'a taşınmak üzere Limakport Limanına getirildiğini, yükleme sırasında davalı ...A.Ş. çalışanı forklift operatörünün dikkatsiz çalışması sonucunda emtianın hasara uğradığını ve hasar formu düzenlendiğini, bobinin hurdaya çıkarıldığını, bobin için sigortalı firmadan 7.826-TL hurda teklifi alındığını ve bu tutarın hasardan düşülerek sigortalıya 14.427,45-TL ödeme yapıldığını, İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyası ile davalılar hakkında başlatılan icra takibinin davalıların itirazı üzerine takibin durduğunu belirterek itirazların iptalini, %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

CEVAP

1-.Ltd Şti vekili;hasarın meydana gelmesinde müvekkilinin kusur ve sorumluluğu bulunmadığını, emtianın gemiye teslim edilmeden önce hasara uğradığını, müvekkilinin sorumlu tutulabilmesi için eşyanın müvekkiline teslim edilmiş olması gerektiğini, süresi içinde usulüne uygun yapılmış bir ihbar bulunmadığını, e-postada hasar ihbarının sadece diğer davalıya yapıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2- Davalı ...A.Ş. vekili; davanın yetkili mahkemede açılmadığını, yetkili mahkemenin İskenderun Mahkemeleri olduğunu, Solas Konvansiyonunun yönergelerinde yükleme ve tahliye esnasında gemi kaptanının talimatlarının uygulanacağının açıkça düzenlendiğini, çalışanların da gemi kaptanını istediği şekilde yükleme yaptıklarını, hatta gemi kaptanının istediği şekilde yükleme yapılmasının hatalı olacağı hususunda gemi kaptanının uyarıldığını, müvekkili Liman çalışanlarının en üst düzeyde dikkat ve özeni gösterdiğini, hasarlı bobin incelenmeden kazanın oluş şeklinin anlaşılma imkanı bulunmadığı gibi talep edilen miktarın fahiş olduğunu belirterek davanın reddine ve %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; sigortalı şirket tarafından düzenlenen faturada "CFR" kaydı bulunduğu, bu teslim şeklinde mala ilişkin hasarın malın gemiye yüklenmesinden sonra alıcıya intikal ettiği,somut olayda emtia gemiye yüklenirken zarar gördüğü,hasarın henüz alıcıya intikal etmediği, bu aşamada sigortalı satıcının dava konusu mal üzerinde menfaatinin devam ettiği, geçerli bir sigorta sözleşmesine dayanarak yapılan ödeme nedeniyle TTK 1472. maddesi uyarınca halefiyet koşulunun gerçekleştiği, davacının aktif husumet ehliyeti bulunduğu, davalı ...'nin taşıma işini üstlendiği, taşıyıcı sıfatı nedeniyle pasif husumet ehliyeti bulunduğu, davalı taşıyıcı tarafından dosyaya sunulan "Recap of Fixture" başlıklı belgenin 7.

maddesinde "FIOS" kaydı, 34. maddesinde ise "yükleme ve boşaltma faaliyetlerinin her iki uçta yükleten/gönderilen tarafından gerçekleştirileceği"' kaydı bulunduğu, davacı vekilinin yükleme operasyonunun fiilen taşıyan tarafından yerine getirildiği iddiasının ispatlanamadığı,hasarın yükleme sırasında meydana geldiği,hasar eşya henüz taşıyan tarafından teslim alınmadan önce gerçekleştiğinden davalı taşıyıcının TTK nın 1178 vd. maddeleri uyarınca hasardan sorumlu olmadığı, istif faaliyeti taşıyan tarafından üstlenilmemişse de; kaptanın TTK'nın 1091. maddesinde öngörülen yükümlülüğünü yerine getirmediği ve kusurlu olduğu hususları ispatlanamadığı, davalı ...A.Ş.'nin yükleme işlemini gerçekleştirdiği hususunda ihtilaf olmadığı, davalı ...'ın sorumluluğunun TBK'nın 112.

maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, hasarın kaptanın talimatları nedeniyle meydana geldiğini davalının ispatlaması gerektiğini, davalı ...'ın iddialarını ispata yarayacak delil sunamadığından davalı ..Ltd Şti bakımından davanın reddine, davalı ...A.Ş. bakımından itirazın iptaline, takibin 14.427,45-TL asıl alacak bakımından devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren ticari faiz uygulanmasına, şartlar oluşmadığından icra inkar tazminatı taleplerinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1-Davacı vekili; TTK'nın 1091. ve 1178. maddeleri gereğince davalı deniz taşıyıcısının hasardan sorumlu olduğunu, istifin başka bir kimse tarafından yapılmış olmasının ya da FIOS kaydının bulunmasının kaptanın yükleme ve istifin denizcilik örf ve usullerine uygun tarzda yapılmasına nezaret yükümlülüğünü kaldırmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2- Davalı ...A.Ş. vekili; hasardan sadece müvekkilinin sorumlu tutulmasının doğru olmadığını, kaptanın yüklemeye nezaret yükümlülüğü bulunduğunu, ayrıca hasara kaptanın talimatlarının neden olduğunu, kaptanın istifleme konusunda uyarılmasına rağmen ısrarlı talimatları sonucunda hasarın meydana geldiğini, bilirkişi raporunun hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalanan emtianın gemiye yüklemesi sırasında hasara uğraması ödenen hasar bedelinin, donatandan ve liman işletmesinden rücuen tazmini için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Somut olayda sigortalı ...A.Ş.'ye ait galvanizli rulo sac emtiasının ... gemisi ile İskenderun'dan Yunanistan'a taşınmak üzere Limakport Limanına getirildiği, davalı ... firmasına bağlı operatör tarafından yapılan yükleme sırasında ... nolu bobinin hasara uğradığı ve hurdaya ayrıldığı, hurda bedeli düşüldükten sonra davacı tarafından sigortalıya poliçe kapsamında 14.427,45-TLödeme yapıldığı,sigortalı tarafından hasara uğrayan emtianın CFR kaydı ile satıldığı, bu kayda göre hasarın malın gemiye yüklenmesinden sonra alıcıya intikal edeceği, ancak hasarın henüz yükleme sırasında gerçekleşmesi nedeniyle hasarın halen sigortalı üzerinde olduğu, mal üzerinde menfaati bulunan sigortalıya ödeme yapılması ile halefiyet koşulunun gerçekleştiği, davacının aktif husumetinin bulunduğu anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık hasarın kaptanın talimatları nedeniyle meydana gelip gelmediği, buna bağlı olarak davalı ...'ın kusuru bulunup bulunmadığı, davalı taşıyıcının TTK m.1091 kapsamında istife nezaret yükümlülüğünü gereği gibi yerine getirip getirmediği noktasındadır.TTK'nın 1178. maddesinde (1) taşıyanın, navlun sözleşmesinin ifasında, özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlü olduğu, (2) taşıyanın, eşyanın zıyaı veya hasarından yahut geç tesliminden doğan zararlardan, zıya, hasar veya teslimde gecikmenin, eşyanın taşıyanın hâkimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmesi şartıyla sorumlu olacağı düzenlenmiştir.Yine TTK'nın 1091.

maddesi"(1) Kaptan, yükleme ve boşaltma araçlarının kullanılma amaçlarına uygun durumda olmasına ve istifin, özel istifçiler tarafından yapılsa bile, denizcilikte geçerli olan kurallara uygun bir şekilde gerçekleştirilmesine dikkat etmek zorundadır. (2) Kaptan, denizcilikte geçerli olan kurallar uyarınca; geminin aşırı derecede yüklenmemesine,...geminin ambarlarının taşınacak olan eşyayı kabule ve korumaya elverişli bir şekilde donatılmış olmasına dikkat etmek zorundadır." şeklinde düzenlenmiştir.Emtiaya gemiye yükleme esnasında vinç tarafından hasar verildiğine dair ... firması yetkilisi tarafından 03/12/2017 tarihli tutanak düzenlenmiş olup tutanak gemi kaptanı tarafından imzalanmış, davalı Liman İşletmesi çalışanları imzadan imtina etmiştir.

Davalı ... tarafından düzenlenen hasar formunda ise hasarlanan rulo sac emtianın ara boşluğa yüklenmesinde sorun olacağı söylendiği halde emtianın gemi kaptanın isteği doğrultusunda yüklendiği, bu nedenle hasarlandığı belirtilmiştir. Her ne kadar davalı ... tarafından diğer davalı gemi kaptanının talimatı nedeniyle emtianın hasarlandığı ileri sürülerek hasar tutanağı ibraz edilmiş ise de yüklemenin gözetim firması nezaretinde yapıldığı 03/12/2017 tarihli tutanakta emtiaya vinç tarafından hasar verildiği yazılı olup, davalı ... operatörünün beyanı dışında hasarın kaptanın talimatından ileri geldiğine ilişkin bir delil ibraz edilmemiştir. Emtianın yükleme tamamlanmadan hasarlandığı,henüz taşıyanın hakimiyetine girmediği anlaşılmaktadır.

"Recap of Fixture"nin 7. Maddesinde"FIOS" ;

34. maddesinde ise "yükleme ve boşaltmanın her iki uçta yükleten/gönderilen tarafça yapılacağı" kaydı yazılıdır. TTK nın 1091/1. maddesi uyarınca kaptan, yükleme ve boşaltma araçlarının kullanılma amaçlarına uygun durumda olmasına, istif özel istifçiler tarafından yapılsa bile, denizcilikte geçerli olan kurallara uygun bir şekilde gerçekleştirilmesine dikkat etmek zorundadır. Ancak TTK'nın 1091. maddesi, yükleme ve istif işlemleri nedeniyle meydana gelen bir zarardan kaptanın her halde sorumlu olduğunu öngören bir düzenleme değildir.Kaptanın TTK'nın 1091. maddesinde öngörülen yükümlülüğünü yerine getirmediği, hasarın kaptanın hatalı talimatından ileri geldiği ispatlanamadığından aksi yöndeki istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle;incelenen hasar fotoğraflarından hasarın ezilme şeklinde olduğu ,bu sonucun düşme veya çarpma nedeniyle oluştuğunun kabulü gerektiğinin bilirkişi heyetince belirlendiği ,bu sonuca göre hasarın gemiye yükleme sırasında davalı ...'ın sorumluluğunda olduğunun kabulü gerektiği sonucuna varıldığından davalı ...A.Ş. yönünden davanın kabulüne, diğer davalı yönünden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından davacı vekili ve davalı ...A.Ş. vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı ve davalı ... İşletmeciliği AŞ vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 59,30‬-TL harcın mahsubu ile kalan 368,3‬0-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Alınması gereken 985,53-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 246,38‬-TL nin mahsubuyla kalan 739,15‬-TL harcın davalı ...AŞ den alınarak Hazine'ye gelir kaydına, İstinaf eden taraflarca yapılan istinaf yargı giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.15/02/2024