Telafisi imkansız zarar

11. Hukuk Dairesi         2024/5394 E.  ,  2025/3465 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi

SAYISI 2021/704 Esas, 2024/1134 Karar

HÜKÜM

Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2016/744 E., 2020/849 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalıların, davacının ruhsat başvurusu yoluyla ruhsatlandırdığı Vorix adlı ürününün, Türk Patent ve Marka Kurumu(TÜRKPATENT) nezdinde TR 1999/03199 sayı ile tescilli ''Vfend 200 IV mg. İnfüzyon Çözeltisi için toz içeren flako'' adlı ürün patentine tecavüz ettiği iddiasına dayalı olarak İstanbul 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2014/179 E. sayılı dosyası ile patent hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi ve durdurulması talebiyle haksız ve hukuka aykırı bir dava ikame ettiğini, ayrıca davalıların, davacının fason üreticisine ihtarname göndererek davacı adına fason üretim yapmamasını ihtar ettiğini, davalının haksız rekabet teşkil eden bu eylemi nedeniyle fason üretici firmanın, davacıya, davacının talep ve sipariş ettiği ürünü (ilacı) üretemeyeceğini bildirdiğini, fason üretici firmanın, davalının üzerinde kurduğu baskı ve tehdit neticesinde hiçbir şekilde, davacının sipariş ettiği üretimi gerçekleştirmediğini, bir yandan davalının, haksız ve hukuka aykırı olarak açmış olduğu dava, öte yandan da fason üretici firma üzerinde oluşturduğu baskı ve tehdit neticesinde, davacının, ruhsatlandırdığı ve piyasaya sunmak üzere üretime hazır ...

getirdiği ürününü piyasaya sunamadığını, satamadığını, ihraç edemediğini, telafisi imkansız zarara uğradığını, davalının haksız ve hukuka aykırı olarak açmış olduğu davanın da esastan reddedildiğini ve kararın kesinleştiğini, davalının haksız eylemleri nedeniyle ilacın piyasaya geç çıktığını, zaman kaybı, kâr kaybı, pazar kaybı ve itibar kaybı şeklinde zararların olduğunu ileri sürerek şimdilik 100.000,00 TL maddi tazminatın ve 100.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin bir ilaç formülasyonu geliştirdiğini, davalı ... Inc.'in bu buluşunun TR 1999/03191 sayılı incelemeli patent ile tescil edildiğini, diğer davalının ise, davalı ... Inc.'in Türkiye'deki iştiraki olup, Sağlık Bakanlığına başvurarak ruhsatname aldığını, davacının, davalının bu ilacının, aynısı/temelde benzeri olan ilaç için ruhsat aldığını, gönderilen ihtarnameye cevap verilmeyince dava açılmasının gerektiğini, bu durumun, davacının ilacın üretimini yaptırdığı fason şirkete de ihtar edildiğini, ihtarın içeriğinde davacının üreticisine karşı hiçbir doğrudan iddiada bulunulmadığını, tehdit ya da baskı niteliğinde hiçbir ifade kullanılmadığını, ancak İstanbul 4.

Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2014/ 179 E. sayılı dosyası ile görülen davada düzenlenen bilirkişi raporunda davacının ilaç üretiminin, davalının patentin koruma kapsamında kalmadığı sonucuna varıldığını, yapılan incelemenin hemen akabinde, müvekkillerince bilirkişi raporuna karşı herhangi bir itirazda bulunulmadan davanın geri alındığını, davacının davayı geri alma taleplerine muvafakat etmemesi sebebi ile bilirkişi raporu doğrultusunda davanın reddine karar verildiğini, müvekkillerinin amacının haksız yere tekel hakkını kullanmak, karşı yan ve fason üreticisinde baskı uyandırmak olmadığını, bunu amaçlasaydı rapora itiraz edip davayı haksız yere uzatmaya çalışacağını, haksız rekabetin ve haksız fiilin şartlarının oluşmadığını, patentten ...

hakkın kullanılması amacıyla dava açmak zorunda kalan müvekkilinin fiillerinin Anayasa ile teminat altına alınmış olan hak arama hürriyeti kapsamında olduğunu, maddi ve manevi tazminat şartlarının da oluşmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, dava açan ve sonrasında bu davayı fason üreticiye bildirerek davacının hukuka aykırı hareket ettiği yönünde bir kanaat oluşturan davalıların, fason üreticinin kendilerine yönelttiği soruya verdikleri cevap ile ve patente tecavüz olmadığı hususu kendileri tarafından da itiraz edilmeyen bilirkişi raporu ile anlaşılmış olmasına karşın, hem de yaklaşık sekiz gün sonra geri almak isteyecekleri bir dava ile ilgili olarak hâlen dahi ihtiyati tedbir kararı verilebilirmiş gibi bir izlenim meydana getirmelerinin dürüstlük kuralına aykırı olduğu, 23.06.2015 tarihli ihtarnamede verilen bilgilerin gerçek olmasının davranıştaki dürüstlük kuralına aykırılığı ortadan kaldırmayacağı, somut olay şartları, davanın açılış zamanı, dava konusu edilen eylem ve davadaki talep yönünden üretimin gerçekleştirilmemesi kararının alınmasına temel davranışın, davalıların yasal haklarını kullanmaya başlamaları olduğu açık olmakla beraber, davalı tarafça haksız olunduğu bilinerek veya bu haksızlığın bilinmesi gerekmesine rağmen dava açılması, dahası bu davranışın bir rakibe karşı, onun faaliyetlerini ve itibarını etkileyecek şekilde gerçekleşmesi, anılan haksız davanın rakibin iş yaptığı fason üreticiye bildirilmesi ve fason üreticinin de davacı için üretim yapmaktan bir müddet imtina etmesinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun(TTK) 54/2 hükmü anlamında dürüstlük kuralına aykırılık teşkil ettiği ve haksız rekabete yol açtığı, davacının maddi tazminat talebinin ise deliller ile ispat edilemediği, ispatlanamayan maddi tazminat isteminin reddi gerektiği, davacının itibar kaybının manevi bir zarar oluşturduğu gerekçesiyle 100.000,00 TL tutarında manevi tazminat isteminin ise, dürüstlük kuralına aykırı davranılarak haksız rekabet koşullarının oluştuğu, davacı her ne kadar yargılama sonunda haklı çıkmış olsa dahi 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun(TMK) 2.

maddesi uyarınca kendisinden beklenecek özenle karşılık vermediği, davalıların ihtarına ve fason üreticinin ihtarına cevap vermediği, bu nedenle davacının müterafık kusurunun bulunduğu, ancak bu kusurun davalı sorumluluğunu ortadan kaldırma ağırlığında olmadığı, bu halde rekabet edenlerin sosyal ve ekonomik durumlarını, zarar veren olayın mahiyeti ve yoğunluğu dikkate alınarak %25 oranında müterafik kusur indirimi yapılarak davacının manevi zararının mevcut olduğunun kabulünün gerektiği gerekçesiyle davalıların fiillerinin TTK'nın 54/2 hükmü kapsamında haksız rekabet oluşturduğunun tespitine, davacı tarafından davalılar aleyhine maddi tazminat istemi ile açılan davanın ispatlanamadığından reddine, davacı tarafından davalılar aleyhine manevi tazminat istemli davanın kısmen kabulü ile 75.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, İlk Derece Mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, TTK'nın 56. maddesi uyarınca haksız rekabetin tespiti ile haksız rekabete dayalı maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1.Davalıların temyizi yönünden; İlk Derece Mahkemesince TTK'nın 54/2 hükmü gereğince davalının dürüstlük kuralına aykırı hareket ederek haksız rekabet oluşturduğunun tespiti ile davacının manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince tarafların istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Haksız rekabet, TTK'nın 54/2 hükmünde, rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile gerçekleştirilen ticari uygulamalar olarak tanımlanmış olup, anılan Kanunun 55. maddesi "Dürüstlük kuralına aykırı davranışlar, ticari uygulamalar" başlığı ile haksız rekabet hallerini tadadi olarak saymıştır.

Somut olayda, davalı şirket, davacının fason üreticisi dava dışı ... A.Ş'ye gönderdiği 03.09.2014 tarihli ihtarnamede, davacıya karşı açtığı patente tecavüzün tespiti, meni ve önlenmesine ilişkin davadan bahsederek, patent hakkını ihlal edebilecek her türlü fiilden kaçınılması gerektiği bildirmiş, gerçeğe aykırı bir beyanda bulunulmamış, dolayısıyla dava konusu ihtarnamede, TTK'nın 54/2 hükmü kapsamında dürüstlük kuralına aykırı bir ifade kullanmamıştır. Yine davalıların, davacının fason üreticisinin gönderdiği ihtara cevaben gönderdiği 23.06.2015 tarihli ihtarnamede ise, yargılama hakkında bilgi verilerek davanın halen derdest olduğu, ihtiyati tedbir talebinde bulunmakla birlikte verilmiş bir ihtiyati tedbir kararının olmadığı açıkça belirtmiştir.

Davalıların davacıya karşı dava kesinleşinceye kadar tecavüz ihtimalinin ve şüphesinin devam edeceği, bu durumda anılan ihtarnamelerin tek başına yanlış, yanıltıcı yada incitici olduğunun söylenemeyeceği gibi ortada verilmiş bir ihtiyati tedbir kararı olmadan üretime son verilmesinde davalıların kusurunun olduğu ya da TTK'nın 54 ve 55. maddeleri anlamında haksız rekabete neden oldukları kabul edilemez.

Bu kapsamda, davalıların, patent hakkını ihlal etme olasılığı bulunan bir ilacın üretimini yapacak olan 3. kişiye açtığı davadan haberdar etmek, kendi patent hakkını belirterek tecavüz teşkil edecek fiillerden kaçınmasını talep etmek şeklindeki davranışlarının herhangi bir baskı ve tehdit unsuru içermediği, dürüstlük kuralına aykırı davranmadığı, yalnızca patent hakkına dayalı yasal haklarını kullandığının kabulü gerekmektedir. Davacının, ilacın ruhsatının sahibi olmasına rağmen, fason üreticinin, verilmiş bir ihtiyati tedbir kararı olmamasına rağmen, kendiliğinden üretimi sonlandırmasında davalının kusuru bulunmadığından, haksız rekabet şartlarının oluştuğundan söz edilemez. Sonuç olarak, şartları oluşmayan haksız rekabete dayalı maddi ve manevi tazminat davasının reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

2. Davacının temyizi yönünden; davalı şirketin eyleminin (1) numaralı bentte açıklanan gerekçeyle TTK'nın 54/2 hükmü gereğince haksız rekabet teşkil etmemesi nedeniyle davacının tazminat taleplerinin reddi gerektiğinden, davacı vekilinin temyiz itirazlarının da reddine karar vermek gerekmiştir.

VI. SONUÇ

Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULARAK KALDIRILMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının REDDİNE, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373/1 hükmü uyarınca dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı harcın istek halinde davacıya iadesine, peşin alınan temyiz karar harçlarının istekleri halinde ilgililere iadesine, 20.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.