İstirdat

11. Hukuk Dairesi         2023/3933 E.  ,  2024/6045 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi

SAYISI 2022/1389 Esas, 2023/541 Karar

HÜKÜM

Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2020/212 E., 2022/446 K.

Taraflar arasındaki istirdat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkiliyle davalı arasında 20.08.2015 tarihli anlaşma gereğince, müvekkiline akaryakıt satıp teslim edeceğini, alınacak akaryakıt bedeline karşılık 16.09.2015 ve 30.09.2015 keşide tarihli ve 400.000,00 TL bedelli iki ayrı çeki davalıya verdiğini, akaryakıt sevkiyatının yapılmadığını ileri sürerek çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Yargılama sırasında çeklerin bankaya ibrazı üzerine davacı keşideci tarafından çeklerin bedeli ödenerek dava istirdada dönüşmüştür.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin çekleri dava dışı ... Oto Nak.Petrol Ürn. İnş. Gıda ve Turz. San. Tic. Ltd. Şti. teslim aldığını, anılan şirketin davacıdan alacaklı olduğunu, çeklerin bu şekilde verildiğini bilen davacının iyi niyetli ciro yoluyla hamile karşı davayı açtığını, dava dışı şirket ile tarafların ticari defter kayıtları incelendiğinde gerçeğin anlaşılacağını savunarak davanın reddine ve davanın Yıl Er... Ltd. Şti.'ne ihbar edilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı şirketin usulünce tutulmakla sahibi yararına delil olma özelliği taşıyan ticari defter ve kayıtlarında söz konusu iki adet çeke ilişkin kaydın ve yine dava dışı ... Oto Nak. Petrol Ürn. İnş. Gıda ve Turz. San. Tic. Ltd. Şti. ile ticari ilişkisi bulunduğunun anlaşıldığı, davacı tarafından bilirkişi incelemesi için tam olarak ibraz edilmeyen ticari defter ve kayıtlarında dahi davacı şirketin dava dışı ... Oto Nak. Petrol Ürn. İnş. Gıda ve Turz. San. Tic. Ltd. Şti.'ne 940.499,90 TL tutarında borçlu olduğu, davacının davalı ile arasında ticari bir ilişki bulunmamasına karşın imzası inkâr edilmeyen dava konusu iki adet çeki keşideci sıfatıyla imzaladığı, çeklerde lehtar olarak yer alan davalı şirketin söz konusu çeklerde lehtar olarak yer almasının sebebinin, davacının borçlu olduğu dava dışı şirket ile kendisi arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı olarak tarafların anlaşması karşılığında 3.

şirket yerine kendilerinin lehtar olarak yazılması olduğu savunmasının aksini ispat külfeti kendisinde olan davacı tarafça kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporları hatalı olup taraflar arasındaki ve taraflar ile dava dışı ... şirketi arasındaki ilişkinin tam ve doğru olarak tespit edilemediğini, ilk olarak müvekkili şirketin dava dışı ... şirketinden 940.499,00 TL alacaklı olduğuna dair tespit yapılıp akabinde bu tespitin tamamen tersi bir şekilde müvekkili şirketin dava dışı ... şirketine borçlu olduğu tespitine dayanıldığını, mahkemenin gerekçesinin yerinde olmadığı ve dava dışı şirketin kayıtlarına itibar edilemeyeceğinin açık olduğunu, davalının müvekkilinden alacaklı olmadığına ilişkin mahkeme içi ikrarı karşısında mahkeme tarafından herhangi bir araştırma yapılmasına gerek kalmadığını, davalı ile dava dışı şirket arasında düzenlenen adi belgeye itibar edilemeyeceğini, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın kabulüne verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafından çeklerin lehtar hanesi açık bırakılarak imzalanmak suretiyle dava dışı ... Oto Nak. Petrol Ürn. İnş. Gıda ve Turz. San. Ltd. Şti.'ye verildiği, davalının da çeki anılan şirketten alarak lehdar hanesine kendi ismini yazdığı, bu hususun çeklerin geçerliliğini etkilemeceği, davacının davalı hamile ancak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 687 nci maddesinde yazılı def'ilerini ileri sürebileceği ve ispat külfetinin davacıda olduğu, davacının çekleri verdiği kişiye borçlu olmadığını ve davalı hamilin bildiğini ayrıca bonoyu iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiğini kanıtlayamadığı, bilirkişi incelemesi sonucu davacının dava dışı şirkete borçlu olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, başlangıçta ... ilişkiye dayalı olarak avans olarak verilen çeklerin bedelsizliği nedeniyle borçsuzluğun tespiti talep edilmiş iken, davalı savunması sonrası çekler nedeniyle taraflar arasında ticari ilişki bulunmadığı iddiasına dayanılmasının davanın dayanağı olan vakalara ilişkin açıklamaların gerçeğe uygun yapılması yükümlülüğüne aykırılık teşkil edip etmediği, lehtar hanesi açık olarak verilen çeklerin, çekleri alan tarafından kendi isminin yazılıp yazılamayacağı, davalının çeklerin bedelsizliğini bilebilecek kötü niyetli hamil olup olmadığı hususlarına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.6102 sayılı Kanunun 687 nci maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.