Haksız Rekabetin Tespiti ve Tazminat

11. Hukuk Dairesi         2023/3435 E.  ,  2024/5458 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi

SAYISI 2020/1516 Esas, 2023/281 Karar

HÜKÜM

Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ İstanbul 2. ... ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI 2018/206 E., 2019/231 K.

Taraflar arasındaki tecavüzün tespiti, ref'i ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; editörlüğü ... ... ve davacı ... tarafından yapılan "Dijital Sinema Kuramdan Tekniğe" isimli kitabın yayın hakları için davalı yayınevi ile 01.10.2016 tarihinde "Telif Eserler İçin Yayın Hakkı Sözleşmesi" imzalandığını, sözleşme imzalandıktan sonra davalı ile irtibata geçilemediğini, kapak ve kitap tasarımlarının davacı ile paylaşılmadığını, kitabın iki editörü olduğu bilindiği halde davacıya haber verilmeden kitap kapağında diğer editör ... ...'ün ismine yer verilirken davacının ismine yer verilmediğini, davacı tarafından Kartal 23. Noterliği'nden gönderilen 23.10.2017 tarihli ihtarname ile davalıya bu hususun bildirildiğini, davalının ihtarnameye cevap vermediğini, mail yolu ile yapılan iletişimde editör olarak sadece ...

...'ü bildiklerini ve kitap kapağına da ... ...'ün karar verdiğini bildirdiklerini, kitapların toplatılarak yeni kapak tasarımıyla yeniden basılacağını bildirmelerine rağmen gerekli düzeltmenin yapılmadığını ileri sürerek davacının manevi haklarını ihlal eden tecavüzün ref'ine, davacının isminin yazılmadığı kapak tasarımları ile piyasaya sürülen kitapların tamamının toplatılmasına, yeni kapak tasarımıyla söz konusu kitabın basılarak yayınlanmasına, aksi halde davalının haksız eylemi ile manevi hakları zarara uğrayan davacı lehine 10.000,00 TL manevi tazminata karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı ve dava dışı ... ... ile davalı arasında 01.10.2016 tarihinde "Dijital Sinema Kuramdan Tekniğe" isimli eserin yayınlanması için 1 yıl geçerli olan sözleşme imzalandığını, bu sözleşmede iletişim bilgileri belirtilen ... ... ile eserin editörlerinin koordinasyonuyla kitabın yayına hazırlandığını ve 01.11.2016 tarihinde de 1000 adet baskısının gerçekleştirildiğini, eserin yayına hazırlanması aşamasında ön kapak ve arka kapak onaylarının iletişim halinde oldukları ... ...'ten alındığını, eserin jenerik sayfası ve ön giriş sayfasında davacı ile ... ... isminin birlikte yazıldığını, eserin giriş kısmında eserin editörlerinin biyografilerinin bulunduğunu, davacı tarafından gönderilen ihtarnameden sonra eserin dağıtımının yapıldığı yerlerden iadesinin istenildiğini, kitap kapağının yeni tasarımının yapılarak davacıya mail yolu ile gönderildiğini ancak basım aşamasına gelindiğinde yapılan sözleşmenin süresinin sona erdiğini ve eseri tekrardan basma hakları olmadığı için yeni kapakla baskısının yapılmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile toplanan deliller ve aldırılan bilirkişi raporuna göre 01.11.2016 tarihli sözleşme ile davacı ve dava dışı ... ...'ün "DİJİTAL SİNEMA" isimli derlemenin editörleri olarak yayın haklarını davalıya devrettikleri, yine davaya konu kitapta davacının ismine kapakta yer verilmediği ancak kitabın ilk sayfalarında yer verildiği, gerek sözleşmede davacının editörlerden biri olarak belirtilmesi gerekse kitabın iç kısmında davacının ismine yer verilmesi dikkate alındığında davacının 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (5846 sayılı Kanun) 11 inci maddesindeki karine çerçevesinde dava dışı ... ... ile birlikte davaya konu kitabın derleme eser sahiplerinden biri olabileceği kanaatine varıldığı, davaya konu kitap incelendiğinde davacının ismine kitabın kapak kısmında değil, iç kısmında yer verildiği, davaya konu kitabın baskısı tükendiğinden davacının kitabın kapağına kendi isminin derci talebini yerine getirmeyeceği, davaya konu kitabın kapağı üzerinde davacının ismine yer verilmemesinin 5846 sayılı Kanun'un 15 inci maddesi kapsamında davacının manevi hakkının ihlali sayılabileceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 5.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dilekçelerinde yer alan taleplerinin tecavüzün ref'i, kitapların toplatılması, kitabın yeni kapak tasarımı ile yeniden yayınlaması ve manevi tazminat iken, bunlardan sadece tazminat taleplerinin kısmi olarak kabul edildiğini, diğer taleplerinin neden kabul edilmediğine yönelik hiçbir gerekçe belirtilmediğini, müvekkilinin öğretim görevlisi olup, yayın şirketinin yaptığı bu tecavüz ile müvekkilinin akademik kariyerine de zarar verdiğini, müvekkilinin eser sahibi olarak kitapta adının geçmemesi nedeniyle, bilimsel olarak kazanması gereken haklardan mahrum kaldığını, müvekkiline 5.000,00 TL tazminat takdir eden Mahkemenin kısmen kabul ettiği davada karşı tarafa 3.190,00 TL vekalet ücretine hükmettiğini, müvekkilinin ödediği mahkeme masraflarının yarısının da müvekkilinin üzerinde kaldığını, yayınevinin ödemeye mahkûm edildiği miktarın mahsuplar yapıldığında oldukça düşük kaldığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının taraf ehliyetinin bulunmadığını, manevi zararı da bulunmadığından davanın kısmen kabulünün hukuka aykırı olduğunu, davacının davasının manevi tazminat yönünden de 5.000,00 TL gibi fahiş bir bedel olarak kabulünün hukuka aykırı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasını terditli olarak açtığı, Mahkemece öncelikli olarak ref ve kitapların toplatılması yönündeki talebin incelendiği ancak davalı tarafça dosyaya sunulan yazı cevabına göre kitapların baskısının tükenmesi nedeniyle terditli ilk istem olan ref talebine ilişkin davanın konusuz kalması nedeniyle manevi zarar yönünden davacı taleplerinin incelendiği, kitabın yeniden basılması talebinin ise, toplatma kararı verilmiş olması halinde verilebilecek bir karar olduğundan bu yönde karar verilmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, davaya konu kitaplarda davacının da hak sahibi olduğu, dava dışı diğer editör ... ... ile imza altına alınan sözleşmeye göre de davacının hak sahibi olduğunun kabulünde hukuka aykırılık bulunmadığı, davacının emeği, zararı oluşturan eylemin niteliği, dava tarihi itibariyle paranın satın alma gücü ve davalı tarafın kitabın basımından ve satışından gelir elde etmiş olması ve davalının şirket olması nazara alındığında mahkemece takdir edilen tazminat miktarında isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser sahipliğine dayalı haklarına tecavüzün tespiti, men'i, ref'i ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 370 ve 371 inci maddeleri, 5846 sayılı Kanun'un 10 uncu, 11 inci, 15 inci, 67 nci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.