Menfi tespit | Menfi tespit | İstirdat

11. Hukuk Dairesi         2023/5114 E.  ,  2024/2447 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2020/182 Esas, 2022/717 Karar

DAVACILAR 1. ... vekili Avukat ...

2. Nıma Dourpam Company Ltd. vekili Avukat ...

HÜKÜM

Davanın reddi

Taraflar arasındaki menfi tespit ve istirdat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalının İran’daki demir çelik ürünlerinin satımı komisyonculuğunu üstlendiği sözleşmeden kaynaklanan alacaklarını navlun bedelinden takas etmeleri nedeniyle haklarında başlatılan icra dosyasında talep edilen 106.647.879.000 TL den borçlu olmadıklarının tespiti ile Ali ...’den tahsil edilen 6.252,10 USD ile 2.167.802,285 TL nin ve NDPC COMPANY LTD. ŞTİ.'den tahsil edilen 5.000,00 USD doların davalıdan istirdadına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde;taraflar arasında yazılı genel bir komisyon sözleşmesinin olmadığı, davacı ... ...’nin şirketin ortağının arkadaşı olduğu ve ithalat ihracat işleri için nakliye vasıtaları temin ettiğini, adına havale edilen navlun bedelini taşıyana ödemediği ve komisyon ücreti alacağına mahsup etmesi nedeniyle zarara uğradığı 80.661,50 USD navlun bedelinin tahsili amacıyla dava konusu takibi başlattığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen (İlk) Karar

Mahkemece 29.12.2005 tarih, 2003/50 E., 2005/741 K. sayılı kararı ile Ali ...’nin şahsen sorumlu olmadığı ve şirket temsilcisi olarak sözleşmeleri imzaladığı, şahsen sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle davanın kabulüyle; icra kanalıyla takibe konulan borçtan dolayı borçlu olmadığının tespitine, icra dosyasında bu davacının menkul ve gayrimenkullerinin satılması suretiyle tahsil edilen toplam 56.509.600.000 TL nin 4489 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un (4489 sayılı Kanun) 1/2 bendindeki faiz oranı üzerinden davalıdan alınarak davacıya verilmesine; icra dosyasına konu olan komisyon alacağının davacı NDPC Company Ltd. Şti’ne ödenmesi gerektiği, kendisine gönderilen paraya komisyon alacağı olarak takas mahsup suretiyle el koyabileceği ve icra dosyası nedeniyle davalıya borçlu olmadığının anlaşıldığı gerekçesi ile davalıya borçlu olmadığının tespitine, davalıya ödediği 6.749.485.000 TL nin 4489 sayılı Kanun'un 1/2 bendindeki faiz oranı üzerinden davalıdan alınarak davacı şirkete verilmesine ve %40 taleplerin reddine karar verilmiş, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 18.12.2019 tarih, 2019/1372 E., 2019/8299 K. sayılı kararı ile“..Mahkemece, 29.12.2005 tarihinde taraf vekillerinin yüzlerine karşı davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Karar, verilmesinin üzerinden 10 yıl geçtikten sonra tebliğe çıkarılmasını müteakip davalı şirket vekilince 15.01.2019 tarihinde, süresinde temyiz edilmiştir. Davalı vekilince ilamın zamanaşımına uğradığı def'i ileri sürülmüştür.

Somut olayda karar tarihi ile tebliğ tarihi arasında zamanaşımını kesen yahut durduran herhangi bir nedene tesadüf edilmemiş olup 818 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 135/2 nci maddesi ve 11/04/1940 tarih, 15/70 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca hükmün verildiği tarihten itibaren on yıl geçmekle ilamın zamanaşımına uğradığı anlaşıldığından kararın bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

(2)Bozma sebep ve şekline göre davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmediği.. ” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamında da ortaya konulduğu üzere hükmün verildiği 29.12.2005 tarihi ile davalıya tebliğ edildiği 15.01.2019 tarihi arasında 10 yıllık zaman aşımı süresinin dolduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun (818 sayılı Kanun) 135 inci maddesinin ikinci fıkrası ile 11.04.1940 tarihli 15/70 sayılı Yargıtay İçtihadı birleştirme kararı dikkate alınarak ilamın zaman aşımına uğradığı gerekçesiyle ilamın zaman aşımına uğramış olması nedeniyle davanın zaman aşımı nedeniyle reddine, davalı tarafın şartları oluşmayan inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; her ne kadar mahkemece, zaman aşımına uğradığı iddiası ile davanın reddine karar verilmiş ise de zaman aşımını kesen ve durduran sebepler irdelendiğinde davamızın zaman aşımına uğramadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, menfi tespit ve istirdat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

818 sayılı Borçlar Kanunu'nun (818 sayılı Kanun) 135 inci maddesinin ikinci fıkrası, 11.04.1940 tarihli 15/70 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı,

3.Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacılar vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

26.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.