Kambiyo vasfı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2009/2396 E. 2010/8135 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
kambiyo vasfı↗ karşılıksız çek↗ temel ilişki↗ lehtar↗ ciro↗ hamil↗ sebepsiz zenginleşme↗ keşideci↗ bilirkişi incelemesi↗ çek↗ eksik inceleme↗ ibraz↗ e-defter↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre, davalı keşidecinin lehtara ödeme yaptığına dair belge sunduğu, bu belgeye göre davalının sebepsiz zenginleşmediği, TTK'nun 644. maddesinin çeke istisnai bir kambiyo vasfı tanıdığı, bu davada keşideci davalının ödeme sırasında çeki isteme zorunluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Dava, davalı keşidecinin sebepsiz zenginleştiği iddiasıyla davacı hamilin TTK'nun 644. maddesine dayalıalacak istemine ilişkindir.
Davalı keşideci, davaya konu çekin bedelini lehtarı dava dışı ...Makine Ltd. Şti.'ne ödendiğini, dolayısıyla zenginleşmediğini savunarak ödemeye ilişkin 06.04.2004 tarihli belgeyi sunmuştur.
'Keşidecinin lehtar ile arasındaki temel ilişki nedeniyle borcunun devam ettiğini zenginleşmenin bulunmadığını-idda ve ispat etmesinin yanı sıra, lehtara ödemede bulunduğunu iddia etmesi de mümkündür.
Ancak ödeme temel ilişkiye dayanmalıdır. Çeke dayanan bir ödeme karşılığında çek keşideciye iade edileceğinden TTK'nun 644. maddesine dayanan bir sebepsiz zenginleşme davası olmayacaktır. Çekin lehtar tarafından ciro edilmesinden sonra, keşidecinin çek bedelini haricen lehtara ödediği iddiası ancak temel ilişki nedeniyle bir ödeme ise TTK'nun 644. maddesine dayanılarak açılan bir davada göz önünde bulundurulacaktır.' (Bakınız Prof. Dr. Seza Reisoğlu, Türk Hukukunda ve Bankacılık Uygulamasında Çek, 3. Baskı, Sahife:349-350)
Gerçekten de keşidecinin bu çek sebebiyle ödeme yaptığını kanıtladığı kabul edildiği takdirde keşideci davalı yönüyle TTK'nun 644. maddesinde yazılı sebepsiz zenginleşe olgusunun gerçekleşmemesi nedeniyle davanın reddi gerekecektir.
Bu durumda, davalı keşidecinin ibraz ettiği ve dayandığı ödeme belgesi üzerinde durularak, dava konusu çek nedeniyle yapılmış kuşku duyulmayacak bir ödemenin var olup olmadığının davalı ve dava dışı ...Makine Ltd. Şti. defterleri üzerinde yapılacak bilirkişi incelemesi ile ortaya konması, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm tesisi doğru olmamıştır.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2010/13408 E. 2012/4558 K.
Ortak:sebepsiz zenginleşme · çek · ibraz
İncelediğiniz karardaÇeke dayanan bir ödeme «karşılığında çek» «keşideciye» iade edileceğinden TTK'nun 644. maddesine dayanan bir «sebepsiz zenginleşme» davası olmayacaktır.
Baskı, Sahife:349-350) Gerçekten de «keşidecinin» bu «çek» sebebiyle ödeme yaptığını kanıtladığı kabul edildiği takdirde keşideci davalı yönüyle TTK'nun 644. maddesinde yazılı «sebepsiz zenginleşe» olgusunun gerçekleşmemesi nedeniyle davanın reddi gerekecektir.
Bu durumda, davalı «keşidecinin» «ibraz» ettiği ve dayandığı ödeme belgesi üzerinde durularak, dava konusu «çek» nedeniyle yapılmış kuşku duyulmayacak bir ödemenin var olup olmadığının davalı ve dava dışı ...Makine Ltd.
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre, davalı tarafın dava konusu «çek» nedeniyle TTK 644 maddesi uyarınca «sebepsiz zenginleşmediğine» dair delil «ibraz» edemediği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
2) Dava, TTK’nun 644. maddesi uyarınca «sebepsiz zenginleşmeye» dayalı alacak istemine ilişkindir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Bozma ↔ benzerinde Kısmen bozma🔶 iki emsal
Farklı:temerrüt
Benzer bu karardaMahkemece yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilerek 5.000,00 TL’nin dava tarihinden itibaren % 70 oranında «temerrüt» faiziyle tahsiline karar verilmiştir.
-
İtirazın iptali | İcra inkar tazminatı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2012/4503 E. 2013/5765 K.
Ortak:hamil · sebepsiz zenginleşme · keşideci · çek
İncelediğiniz karardaDava, davalı «keşidecinin» «sebepsiz zenginleştiği» iddiasıyla davacı «hamilin» TTK'nun 644. maddesine dayalıalacak istemine ilişkindir.
Çeke dayanan bir ödeme «karşılığında çek» «keşideciye» iade edileceğinden TTK'nun 644. maddesine dayanan bir «sebepsiz zenginleşme» davası olmayacaktır.
Baskı, Sahife:349-350) Gerçekten de «keşidecinin» bu «çek» sebebiyle ödeme yaptığını kanıtladığı kabul edildiği takdirde keşideci davalı yönüyle TTK'nun 644. maddesinde yazılı «sebepsiz zenginleşe» olgusunun gerçekleşmemesi nedeniyle davanın reddi gerekecektir.
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, takibe konu çekin «kambiyo senedi» vasfında olmadığı, taraflar arasında «yapılan protokolden» kaynaklanan ve sözleşmenin karşılıklı olarak «ifa» edileceği güvenine dayanılarak yapılan ödemenin «sebepsiz zenginleşme» hükümleri uyarınca talep edilebileceği, davacı «çek hamilinin» ...'nın 644. maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşmeye dayanarak çeklerin «zamanaşımı» süresinin dolmasından itibaren 1 yıllık süre içinde «keşideciye» karşı talep ve dava hakkının bulunduğu, belirtilen zamanaşımı süresinin dolduğu gerekçesiyle davanın zamanaşımı nedeniyle reddine, takibin iptaline, alacaklı haksız ve «kötüniyetle» takip yaptığından çek bedelinin %40'ı olan 20.000,00 TL tazminatın davacıdan alınarak davalıya verilmesine karar verilmiştir.
Davalı tarafça ileri sürülen «zamanaşımı def»'iinin taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi uyarınca değerlendirilmesi gerekirken somut olayda uygulanma imkanı bulunmayan ...'nın 644'üncü maddesi uyarınca «sebepsiz zenginleşmeye» dayalı olarak talepte bulunulduğu gerekçesiyle davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir. ...-Bozma sebep ve şekli …
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:işletme devri · çek hamili · yapılandırma protokolü · bedel iadesi · kambiyo senedi · zamanaşımı def'i · ifa · def'i
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, takibe konu çekin «kambiyo senedi» vasfında olmadığı, taraflar arasında «yapılan protokolden» kaynaklanan ve sözleşmenin karşılıklı olarak «ifa» edileceği güvenine dayanılarak yapılan ödemenin «sebepsiz zenginleşme» hükümleri uyarınca talep edilebileceği, davacı «çek hamilinin» ...'nın 644. maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşmeye dayanarak çeklerin «zamanaşımı» süresinin dolmasından itibaren 1 yıllık süre içinde «keşideciye» karşı talep ve dava hakkının bulunduğu, belirtilen zamanaşımı süresinin dolduğu gerekçesiyle davanın zamanaşımı nedeniyle reddine, takibin iptaline, alacaklı haksız ve «kötüniyetle» takip yaptığından çek bedelinin %40'ı olan 20.000,00 TL tazminatın davacıdan alınarak davalıya verilmesine karar verilmiştir.
Davalı tarafça ileri sürülen «zamanaşımı def»'iinin taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi uyarınca değerlendirilmesi gerekirken somut olayda uygulanma imkanı bulunmayan ...'nın 644'üncü maddesi uyarınca «sebepsiz zenginleşmeye» dayalı olarak talepte bulunulduğu gerekçesiyle davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir. ...-Bozma sebep ve şekli …
1-Dava, feshedilen «protokol» uyarınca ödenen «bedelin iadesi» amacıyla başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.
Taraflar arasında pay ve «işletme devrine» ilişkin sözleşme bulunmaktadır.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2009/2396 E. , 2010/8135 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ Ticaret Mahkemesi
Taraflar arasında görülen davada Ankara Asliye 4.Ticaret Mahkemesi’nce verilen 22.10.2008 tarih ve 2007/677-2008/485 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkilinin dava dışı ...Makine Ltd. Şti.'ne sattığı mal karşılığında davalının keşidecisi olduğu 11.000,00 TL bedelli çekin ciro edilmek suretiyle verildiğini, davalının isteği üzerine süresinde bankaya ibraz edilmediğini, başlatılan icra takibine ise davalının haksız itiraz ettiğini, öte yandan çek bedelini ödemeyen davalının TTK'nun 644. maddesi anlamında sebepsiz zenginleştiğini ileri sürerek, 11.000,00 TL'nın tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili, müvekkilinin çekin lehtarına ödeme yaptığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre, davalı keşidecinin lehtara ödeme yaptığına dair belge sunduğu, bu belgeye göre davalının sebepsiz zenginleşmediği, TTK'nun 644. maddesinin çeke istisnai bir kambiyo vasfı tanıdığı, bu davada keşideci davalının ödeme sırasında çeki isteme zorunluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Dava, davalı keşidecinin sebepsiz zenginleştiği iddiasıyla davacı hamilin TTK'nun 644. maddesine dayalıalacak istemine ilişkindir.
Davalı keşideci, davaya konu çekin bedelini lehtarı dava dışı ...Makine Ltd. Şti.'ne ödendiğini, dolayısıyla zenginleşmediğini savunarak ödemeye ilişkin 06.04.2004 tarihli belgeyi sunmuştur.
'Keşidecinin lehtar ile arasındaki temel ilişki nedeniyle borcunun devam ettiğini zenginleşmenin bulunmadığını-idda ve ispat etmesinin yanı sıra, lehtara ödemede bulunduğunu iddia etmesi de mümkündür.
Ancak ödeme temel ilişkiye dayanmalıdır. Çeke dayanan bir ödeme karşılığında çek keşideciye iade edileceğinden TTK'nun 644. maddesine dayanan bir sebepsiz zenginleşme davası olmayacaktır. Çekin lehtar tarafından ciro edilmesinden sonra, keşidecinin çek bedelini haricen lehtara ödediği iddiası ancak temel ilişki nedeniyle bir ödeme ise TTK'nun 644. maddesine dayanılarak açılan bir davada göz önünde bulundurulacaktır.' (Bakınız Prof. Dr. Seza Reisoğlu, Türk Hukukunda ve Bankacılık Uygulamasında Çek, 3. Baskı, Sahife:349-350)
Gerçekten de keşidecinin bu çek sebebiyle ödeme yaptığını kanıtladığı kabul edildiği takdirde keşideci davalı yönüyle TTK'nun 644. maddesinde yazılı sebepsiz zenginleşe olgusunun gerçekleşmemesi nedeniyle davanın reddi gerekecektir.
Bu durumda, davalı keşidecinin ibraz ettiği ve dayandığı ödeme belgesi üzerinde durularak, dava konusu çek nedeniyle yapılmış kuşku duyulmayacak bir ödemenin var olup olmadığının davalı ve dava dışı ...Makine Ltd. Şti. defterleri üzerinde yapılacak bilirkişi incelemesi ile ortaya konması, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm tesisi doğru olmamıştır.
SONUÇ
Yukarda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 08.07.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/1025719600 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz