6102TTK Türk Ticaret Kanunu

İbraz edilmeyen çekin ihtiyati haciz için yaklaşık ispat teşkil etmesi

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2022/1063 E. 2022/850 K. · · İlk derece: İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

İhtiyati hacizistinaf başvurusunun esastan reddiKesin

★ Emsalİhtiyati haciz usulü (yaklaşık ispat / teminat / itiraz)

Mahkemenin nitelemesi: Kıymetli evrak (kambiyo)Çek

Gerekçe özeti

Bankaya ibraz edilmemiş bir çek, kambiyo hukukuna dayalı müracaat hakkının kaybı sonucunu doğursa da; çek asıllarının alacaklının elinde bulunması, çeki verenin ödeme taahhüdünü içeren bir protokolün mevcudiyeti ve ciro iptaline dair kayıtlar birlikte değerlendirildiğinde bu belgeler ihtiyati haciz talebi için İİK 258/1 kapsamında 'yaklaşık ispat' ölçüsünde yeterli delil oluşturur. Keşidecinin üçüncü bir kişiye (lehdara) ödeme yaptığına dair ibraname, çek asıllarını elinde bulunduran alacaklıya karşı ihtiyati haciz itiraz sebebi olarak ileri sürülemez; bu tür itirazlar menfi tespit davasının konusu olup İİK 265'te sayılan sınırlı itiraz nedenleri arasında değildir.

Ele alınan sorunlar

İbraz edilmeyen çekin ve protokolün ihtiyati haciz için yeterli delil (yaklaşık ispat) oluşturup oluşturmadığı → ret

İddia: İtiraz eden borçlu vekili; çeklerin kambiyo vasfı taşımadığını, ihtiyati haciz isteyenin yetkili hamil olmadığını, taraflar arasında ticari ilişki bulunmadığını, alacaklının alacak iddiasını ispatlayan belge sunamadığını ve mahkemenin yüzeysel inceleme sonucu karar verdiğini ileri sürerek ihtiyati haczin kaldırılmasını talep etmiştir.

Gerekçe: İİK 257/1 uyarınca rehinle temin edilmemiş vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun mallarını ihtiyaten haczettirebilir; İİK 258/1 uyarınca alacaklı, alacağı ve haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek delilleri göstermek zorundadır. Çek yasal süresinde bankaya ibraz edilmediği takdirde TTK 808 uyarınca hamil kambiyo hukukuna dayalı müracaat hakkını kaybeder; bu durumda hamilin alacağına kavuşabilmesi için temel ilişkiye dayanarak keşideci veya cirantaya karşı çeki delil başlangıcı olarak kullanarak dava açması ya da TTK 818 yollamasıyla sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde talepte bulunması gerekir. Dosyaya sunulan protokolle, alacaklıdan alınan paraya karşılık verilen çeklerin gününde ödeneceğinin borçlularca taahhüt edildiği, çeklerin keşidecisinin borçlu olduğu, ibraz eden bankanın cirosunun iptal edildiği ve çek asıllarının halen alacaklının elinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu haliyle ibraz edilmeyen çek ve protokol, ihtiyati haciz talebi için 'yaklaşık ispat' ölçüsünde yeterli bir belge niteliğindedir.

Gerekçe kaynağı: özgün

İbranameye dayalı ödeme itirazının, çeki elinde bulunduran alacaklıya karşı ileri sürülüp sürülemeyeceği → ret

İddia: İtiraz eden borçlu vekili; lehtara ibraname karşılığında ödeme yapıldığını ve lehtarın müvekkilinden hiçbir alacağı kalmadığını, dolayısıyla ihtiyati haciz koşullarının oluşmadığını ileri sürmüştür.

Gerekçe: TTK 793/2 uyarınca tarihsiz bir ciro, protesto veya aynı nitelikte bir belirlemeden veya ibraz süresinin geçmesinden önce yapılmış sayılır; bu, aksi ispat edilinceye kadar karinedir. Keşidecinin lehdara ödeme yaparak aldığı ibraname, ibraz edilmeyen çekleri elinde bulunduran alacaklıya karşı itiraz sebebi olarak ileri sürülemez. Ödemeye ilişkin ileri sürülen bu tür itirazlar menfi tespit davasına konu olabilecek nitelikte olup İİK 265. maddesinde sınırlı şekilde sayılan itiraz nedenlerinden değildir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Emsal değeri

Bankaya ibraz edilmemiş bir çekin ve buna eşlik eden bir ödeme taahhüdü protokolünün, çek asıllarının alacaklının elinde bulunması koşuluyla İİK 258/1 kapsamında ihtiyati haciz için yaklaşık ispat oluşturabileceği ve keşidecinin üçüncü kişiye ödeme yaptığına dair ibranamenin bu durumda itiraz sebebi olarak ileri sürülemeyeceği yönünden bölgesel ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ihtiyati haciz yaklaşık ispat kambiyo hukukuna dayalı müracaat hakkı delil başlangıcı sebepsiz zenginleşme ciro iptali menfi tespit davası

Atıf yapılan mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) — İİK 257/1İİK 258/1İİK 265 · 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) — TTK 808TTK 818TTK 793/2

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/1063

KARAR NO 2022/850

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 29/03/2022 (Ek Karar)

NUMARASI 2022/96 D.İş - 2022/98 Karar

İSTİNAF KARAR TARİHİ 03/06/2022

İhtiyati hacze itirazın reddine ilişkin ek kararın borçlu ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.

TALEP

Alacaklı vekili; borçlu ... tarafından düzenlenen;

05. 05.2021 keşide tarihli, 250.000-TL ve 05.06.2021 keşide tarihli, 250.000-TL bedelli olmak üzere toplam 2 adet çekin ...Ltd. Şti ve ... tarafından ciro edilerek müvekkiline teslim edildiğini,çeklerin, müvekkili ile borçlular ..Ltd. Şti ve ... arasında akdedilen 01.03.2021 tarihli ıslak imzalı sunulan protokol uyarınca müvekkiline verildiğini, ödeme için bankaya ibraz edildiğini fakat karşılıksız olmaları ve borçluların ödeyeceğiz taahhüdü ile bankadan arkası yazdırılmadan geri alındığını, müvekkili şirketin bu süreçte kötü niyetli olarak oyalandığını ileri sürerek ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.

D.İŞ KARAR

Mahkemece; talep konusu alacağın rehinle temin edilmediği, mevcut kanıtlara göre istem kanuna uygun görüldüğünden; 500.000-TL alacak yönünden alacağın %15'i kadar teminat karşılığında İİK”nun 257/1 maddesi gereğince borçluların menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarından borca yetecek miktarın İİK nun koyduğu sınırlar içinde ihtiyaten haczine karar verilmiştir.

İTİRAZ

İhtiyati haciz kararına itiraz eden borçlu ... vekili; müvekkili aleyhinde İstanbul ... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, ihtiyati haciz talep eden alacaklının yetkili hamil olmadığını, ''ibraz eden ve karşılıksızdır işlemi yapılması talep eden'' beyanının üzerine ... A.Ş. tarafından iptal kaşesi vurulduğunu, bu durumda ciro zincirindeki son kaşe ve imzanın ... Tic.Ltd.Şti.'ye ait olduğunu, ... yerine meşru hamil olmayan alacaklının çeklere dayanarak ihtiyati haciz talep edemeyeceğini, çeklerin kambiyo vasfına haiz olmadığı,ibraz edilmediğini, ibraz edilmeyen çek hakkında ihtiyati haciz kararı verilemeyeceğini,müvekkilinin çeklerin bedelini lehdara ödeyerek ibraname aldığını,ihtiyati haciz kararının müvekkili yönünden kaldırılmasını talep etmiştir.

EK KARAR

Mahkemece, ihtiyati haciz talebinin iki adet adet çeke dayalı olduğu , ibraz edilmeyen çekin "yaklaşık ispat" ölçüsünde bir belge olduğunu, çek asıllarının ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından dosyaya ibraz edildiği, çekler bankaya ibraz edilmemiş olsa da halen alacaklının elinde olduğu alacaklı tarafça yaklaşık ispat koşulunun sağlandığı, ödemeye ilişkin ileri sürülen diğer itirazların ise menfi tespit davasına konu olabilecek nitelikte olduğu İİK'nun 265.maddesinde sınırlı şekilde sayılan itiraz nedenlerinden olmadığı anlaşıldığından itirazların reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati hacze itiraz eden borçlu ...; İhtiyati haciz kararına konu çeklerin kambiyo vasfı taşımadığını, ihtiyati haciz isteyenin yetkili hamil olmadığını çeklerin ne şekilde ele geçirdiğinin bilinmediğini, müvekkili ve karşı yan arasında ticari ilişki olmadığını,alacak iddiasını ispatlayan belge sunamadığını, mahkemenin yüzeysel inceleme sonucunda karar verdiğini, ibranameye göre dava konusu çek bedellerinin lehtara ödendiğini ve lehtarın müvekkilinden hiçbir alacağı kalmadığı anlaşıldığını, ihtiyati haciz koşullarının oluşmadığını bu sebeplerden dolayı ihtiyati haczin kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

İK 257/1 maddesi uyarınca rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı borçlunun yedinde ve üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve diğer haklarını ihtiyaten haczettirebileceği düzenlenmiştir. İİK 258/1 uyarınca alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek delilleri mahkemeye göstermek mecburiyetindedir. Alacaklı ihtiyati haciz sebebini bir adet protokol ve iki adet ibraz şerhi bulunmayan çeke dayandırmıştır.Kural olarak çek yasal süresi içerisinde bankaya ibraz edilmediği takdirde TTK'nun 808.maddesi uyarınca hamil kambiyo hukukuna dayalı müracaat hakkını kaybeder. Kambiyo hukukuna dayalı müracaat hakkını yitiren hamilin alacağına kavuşabilmesi için aralarında temel ilişki bulunan keşideci yada cirantaya karşı çeke delil başlangıcı olarak dayanarak dava açması yada TTK'nun 818.madde yollamasıyla çeklerde uygulanması gereken sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde keşideciden alacağını talep etmesi gerekmektedir.

Dosyaya sunulan protokol ile alacaklıdan alınan paraya karşılık verilen çeklerin gününde ödeneceği borçlular ... ve ...Yapı tarafından taahhüt edildiği ve çeklerin keşidecisinin borçlu ... olduğu ve ibraz eden Denizbank cirosunun iptal edildiği ,çek asıllarının alacaklı elinde bulunduğu anlaşılmaktadır.İbraz edilmeyen çek ve protokol "yaklaşık ispat" ölçüsünde bir belge olduğunun kabulü gerekir.TTK 793/2 tarihsiz bir cironun, protesto veya aynı nitelikte bir belirlemeden veya ibraz süresinin geçmesinden önce yapıldığı, aksi sabit oluncaya kadar karinedir. Keşidecinin lehdara ödeme yaparak ibraname aldığı ibraz edilmeyen çekleri elinde bulunduran alacaklıya karşı itiraz sebebi olarak ileri sürülemeyeceğinden itiraz eden borçlu vekilinin istinaf nedenleri yerinde görülmemiş başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: İhtiyati hacze itiraz eden borçlu ... vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, İhtiyati haciz talep eden tarafından yapılan 19,50-TL istinaf yargı giderinin ihtiyati hacze itiraz eden ...'den alınarak ihtiyati haciz talep edene ödenmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 03/06/2022

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/102002 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.