Menfi tespit | İstirdat

11. Hukuk Dairesi         2023/5651 E.  ,  2024/899 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ Ticaret Mahkemesi

(Denizcilik İhtisas Mahkemesi)

SAYISI 2014/1352 Esas, 2015/90 Karar

BİRLEŞEN BEYOĞLU 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN 2003/71 E.

vekili Avukat ... ...

DAVA TARİHİ 10.12.2002 (Asıl) - 11.11.2003 (Birleşen)

HÜKÜM

Kabul- Ret

KARAR DÜZELTME İSTEYEN Asıl ve birleşen davada davacılar vekili

Taraflar arasındaki menfi tespit ve istirdat davalarının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın asıl davada davalı vekili, birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Asıl ve birleşen davada davacılar vekili tarafından Dairece verilen kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla; kesinlik, süre ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, karar düzeltme dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; müvekkilinin acenteliğini yaptığı gemilere davalının 2001 yılı içinde verdiği ... ve liman hizmetleri için tarifede belirtilen miktarların donatan adına ödendiği halde davalının gecikme iddiasıyla müvekkilinden nasıl hesaplandığı belirlenemeyen ödeme talep ettiğini, müvekkilinin bir kısmını ödemesinden sonra davalının 344.348,90 TL bakiye borç kaldığını, ödenmezse hizmet verilmeyeceğini ve gemilerin tutuklanacağını söylediğini, müvekkilinin gemilerin hizmet almasını temin, telafisi imkansız zararlardan kurtarma maksadıyla hesaplama yöntemine, borç bakiyesine, faiz oranına itiraz hakkı saklı kalmak kaydıyla istenen tutarda 5 adet çeki davalıya verdiğini, tarifedeki cezaların uygulanması için gerekli olan temerrüdün oluşmadığını ileri sürerek 344.348,90 TL tutarındaki 5 adet çek için tedbiren ödeme yasağı konulmasını, müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.

Davacı vekili, davanın devamı sırasında çek bedellerinin ödendiğini ileri sürerek 344.348,90 TL’nin ödeme gününden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte istirdadını istemiştir.

2. Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde; müvekkilinin çeşitli ... gemilerine davalı tarafından ... ve liman hizmeti verildiğini, bunlardan dolayı tahakkuk eden miktarların acente Tura Turizm A.Ş. tarafından ödenmesine rağmen davalının gecikme bedeli adı altında ne şekilde hesaplandığı da anlaşılmayan fahiş alacak iddiasında bulunup ödenmezse hizmet vermeyeceğini tehdidinde bulunduğunu, ayrıca müvekkilinin gemilerinin seferden menine dair ihtiyati tedbir kararı aldığını, acentenin itiraz hakları saklı kalmak kaydıyla 344.348,90 TL tutarındaki muhtelif çekleri davalıya teslim ettiğini, ardından davalının 12.03.2003 tarih ve 1078 sayılı yazı ile acenteye gönderdiği yazıda toplam 979.183,71 TL borcun bulunduğunu, ödenmezse hizmet vermeyeceğini, gemilerin limana uğraması halinde tutuklanacağını bildirdiğini, müvekkilinin de muhtemel bir seferden men kararını turizme olumsuz etkisini ve telafisi imkansız zararların ortaya çıkmasını engellemek ayrıca donatanı olduğu gemilerin limandan hizmet almasını temin için diğer acentesi Orient Denizcilik A.Ş.’yi yetkili kılıp ödeme planı hususunda mutabakat yapıldığını, bu kapsamda toplam 1.020.993,00 TL ödenmesi hususunda anlaşıldığını, henüz tarihi gelmeyen 119.116,00 TL tutarında çek dışında tüm ödemelerin yapıldığını, böylece ...

gemileri için telafisi imkansız zararların önlendiğini, ancak tahakkuk eden bu bedellerin gecikme faizi niteliği taşıdığını, oysa tarifede gecikme cezasının uygulanması için gerekli tebligatın yapılmadığını, temerrüdün gerçekleşmediğini, hesaplama yöntem ve kaynağının açıklanmadığını, döviz bazında faize faiz işletildiğini ileri sürerek şimdilik 500.000,00 USD’nin istirdadını talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı vekili asıl davaya cevap dilekçesinde; davacının acenteliğini yaptığı gemilerin müvekkiline ait limanda aldığı ... ve liman hizmeti karşılığı ücretlerin ödenmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı vekili birleşen davaya cevap dilekçesinde; dava konusu gemilerin borçlarını acentelerin ödediğini, tüm faturaların bu acentelere karşı kesildiğini, davacının taraf ehliyetinin bulunmadığını, davacının donatanı olduğu gemilere hizmet başlamadan önce ücretinin ödenmesi gerektiğini, davacı acentesinin taahhüt tarihinde ödeme yapmadığının müfettiş raporunda belirlendiğini, davacının borçlarını tasfiyeyi teklif ... ödeme planı sunduğunu, acente Tura Turizm A.Ş.’nin çeklerinin karşılıksız çıktığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davaya konu çeklere ilişkin alacağın dava dışı firmalar tarafından davalıya ödendiği, davalının da bu hususu kabul ettiği, alacağın bu ödemelerle sona erdiği, çeklerin bedelsiz kaldığı, davacıya iadesinin gerektiği, birleşen dava yönünden ödemelerin taraflar arasındaki sulh protokolüne istinaden gerçekleştirildiği, ihtirazi kayıt konulmadığı, işbu ödemelerin davalının verdiği hizmet ve hizmet bedelinin geç ödemesinden kaynaklandığı gerekçesiyle asıl davanın kabulüne, dava konusu 5 adet çek nedeniyle davacının 344.348,90 TL davalı yana borçlu olmadığının tespitine, çeklerin bedelsiz olarak davacıya iadesine, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davanın davalısı vekili ile birleşen davada davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Yargıtay Kararı

Dairenin 05.04.2023 tarihli ve 2021/7866 Esas, 2023/2112 Karar sayılı kararıyla, birleşen davada davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddine, asıl davada menfi tespit istemine konu edilen çek bedellerinin asıl davanın açılmasından sonra asıl dava yönünden dava dışı olan donatan adına donatanın ... acentesi tarafından ödendiğinin ihtilafsız olduğu, bu durumda mahkemece asıl davanın açılmasından sonra konusuz kaldığı gözetilerek bu yönde karar verilmesi, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de buna göre belirlenmesi gerekirken asıl davanın kabulüne karar verilmesinin yerinde olmadığı gerekçesi ile, kararın asıl davanın davalısı yararına bozulmasına karar verilmiştir.

V. KARAR DÜZELTME

A. Karar Düzeltme Yoluna Başvuran

Dairenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacılar vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

B. Karar Düzeltme Sebepleri

Asıl ve birleşen davada davacılar vekili; davalı tarafından ödeme ihtarı gönderilmediğini, aksine kapalı faturanın bulunduğunu, davacı ROC ile TDİ arasında sulh protokolü bulunmadığını, Orrient'in bu yönde bir yetkisinin de olmadığını, ödeme tarihinde menfi tespit davasının derdest olduğunu, kararın usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek kararın düzeltilmesini ve Mahkeme kararının asıl dava yönünden onanmasına, birleşen dava yönünden ise bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Asıl dava çekten kaynaklanan menfi tespit, birleşen dava ise istirdat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun ( 1086 sayılı Kanun) 440 ıncı ve 442 nci maddeleri.

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, Mahkeme kararında belirtilip Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre, asıl ve birleşen davada davacılar vekilinin 1086 sayılı Kanun’un 440 ıncı maddesinde sayılan hallerden hiçbirisini ihtiva etmeyen karar düzeltme isteminin reddi gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Asıl ve birleşen davada davacılar vekilinin karar düzeltme isteminin 1086 sayılı Kanun'un 442 nci maddesi gereğince REDDİNE,

Aşağıda yazılı 1.220,35 TL karar düzeltme ret harcının ve 3506 sayılı Yasa ile değiştirilen 1086 sayılı Kanun'un 442 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca takdiren 5.010,00 TL para cezasının karar düzeltme isteyenlerden alınarak Hazine'ye gelir kaydedilmesine,

08.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.