Patent hükümsüzlüğü

11. Hukuk Dairesi         2022/3632 E.  ,  2023/7516 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi

SAYISI 2021/455 Esas, 2022/337 Karar

DAVALILAR ...., 2.... vekili

Avukat ...

DAVA TARİHİ

HÜKÜM

Karar verilmesine yer olmadığı

İLK DERECE MAHKEMESİ İstanbul 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI 2013/140 E., 2020/278 K.

Taraflar arasındaki patent hükümsüzlüğü davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı taraflar adına tescilli olan 2008/07552 sayılı patentin 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (551 sayılı KHK) 5 ... maddesi çerçevesinde ''Yenilik, tekniğin bilinen durumunu aşma ve sanayiye uygulanabilir olma'' kriterlerini haiz olmaması sebebi ile hükümsüzlüğü gerektiğini, 2008/07552 sayılı patentin 17.10.2003 tarihli EP 1579046 sayılı Avrupa patentinin Türkiye'deki uzantısı olduğunu, 551 sayılı KHK'nın 47 nci maddesinde düzenlenen istem veya istemler, tarifnamede tanımlanan buluşun kapsamını aşamaz hükmü gereği aynı KHK'nın 129 uncu maddesinin (c) bendine göre 1. istem ve buna bağlı 2 ila 14 üncü istemlerin iptali gerektiğini, 551 sayılı KHK'nın 129 uncu maddesinin (a) bendine göre de dava konusu patentin hükümsüz kılınması gerektiğini, 03.09.1996 tarihinde yayımlanmış olan US 5,551,260 sayılı ABD patenti ve 29.07.1913 tarihinde yayımlanmış olan US 1,068,853 sayılı ABD patenti karşısında dava konusu patentin 1 ve 15.

istemlerinin ... olmadığını, anılan patent belgeleri karşısında dava konusu patentin 2 ila 14 sayılı istemelerinin patentlenebilir olmadığını, US 5,551,260 sayılı ABD patenti, US 1,068,853 sayılı ABD patenti ve 30.06.1925 tarihinde yayımlanmış olan US 1,544,085 sayılı patent karşısında dava konusu patentin 16 ila 37 sayılı istemlerinin ''patentlenebilir'' olmadığını ileri sürerek 2008/07552 sayılı patentin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu patentin yenilik unsurunu haiz olduğunu, patent dökümanında 2 adet bağımsız istem (1 ve 15. istem) ve bu bağımsız istemlere bağlı olan 35 adet bağımlı istem (2-14 ve 16-37 istem) bulunduğunu, bu istemlerin davacının dayandığı ABD patentleri ve mevcut tekniğin bilinen durumu karşısında ... olduğunu, dava konusu TR 2008/07552 sayılı patentin tescil edilmiş incelemeli patent olduğunu, patent verilebilirlik şartlarını haiz olduğunu, istemlerin tarifnamenin kapsamını aşmadığını savunarak davanın reddini istemiş, yargılama sırasında Avrupa Patent Ofisi (EPO) nezdinde dayanak patentin istemlerinde daraltmaya gidildiğini, tescil ve itiraz sürecinin işlediğini bildirmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılara ait TR 2008/07552 numaralı patentin öncelikle EP 03772671.8 başvuru numarası ve EP1579046 yayın numarasıyla 16.07.2008 tarihinde EPO'da tescil edildiği, sonrasında gerekli ofis ücretleri ve çevirilerin verilmesiyle Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde valide edildiği, 17.10.2003 tarihinden itibaren 20 yıl süre ile tescilli patent koruması altında olduğu, davaya konu EP 1579046 B1 numaralı patentin 16.07.2007 tarihinde tescil edilmesinin ardından itiraz sürecine girdiği ve sonrasında EPO'da yapılan sözlü duruşma sonucunda kapsamında değişiklikler yapılmış haliyle 19.02.2013 tarihinde kabul edildiği, sonrasında taraflarca EPO nezdinde temyize gidildiği;

ancak yapılan yazışmalar ve sözlü duruşma sonucunda patentin itiraz kurulu tarafından 19.02.2013 tarihinde kabul gören haliyle (1 - 14 numaralı istemler silinmiş, 15-16-17 nolu istemler istem 1 olacak şekilde tekrardan düzenlenmiş) tesciline karar verildiği, yargılama safahatında birden çok rapor alınmış ise de EPO nezdindeki süreç sonrası geçerli olan patent üzerinden değerlendirme yapan son raporun hükme esas alınması gerektiği, (patentin hükümsüzlük şartlarının oluşmadığını değerlendiren 2. Heyet raporundaki tespitler ile uyumlu olduğu dikkate alındığında ilk 2 rapor arasındaki düzeltilen istemler dışında kalan ve değerlendirilmesi gereken diğer istemler yönünden çelişkinin de giderildiğinin kabulünün gerektiği) her ne kadar davacının 1-14 nolu istemlere ilişkin itirazının EP 1579046 B1 kapsamında yerini bulduğu, mevcut davadaki bu istemlere ilişkin talepleri yerinde ise de hükümsüzlük davalarında temyiz süreçlerinin beklenmesi gerektiği, yargılama safahatında temyiz sürecinin sonuçlandığı ve Avrupa Patentlerinin Verilmesi ile İlgili Avrupa Patent Sözleşmesinin Türkiye'de Uygulama Şeklini Gösterir Yönetmeliğin 12 nci maddesi gereği Türkiye'de tescilli TR 2008/07552 numaralı patentin EP 1579046 numaralı patent ile aynı kapsamda olması gerektiği dikkate alındığında, patentin itiraz kurulu tarafından 19.02.2013 tarihinde kabul gören haliyle hükümsüzlük talebinde dayanak gösterilen US 1,068,853 - US 1,544,085 ve US 5,551,260 no.lu patentler ve EP 1579046 B1 patentinin içeriğinin, tarifname ve görsellerin karşılaştırması sonucunda davaya konu patentin yenilik ve buluş basamağı içerdiği, hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece davanın konusuz kalmasına rağmen doğrudan davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davalının patentlenebilirlik kriterlerinden yoksun patent dosyasına ilişkin olarak usule aykırı ve kötü niyetli tespit talepleri neticesinde işbu davanın açılmasına sebep verdiğini, bu nedenle de vekalet ücreti ve yargılama giderinden sorumlu tutulması gerektiğini, EPO'nun iptal kararının ardından revize edilen istemleri çerçevesinde patentlenebilirlik kriterlerini haiz olmayan TR 2008/07552 sayılı patentin revize edilen tüm istemleri açısından hükümsüz kılınması gerektiğini, TR 2008/07552 sayılı patentin ... patenti olan EP 1579046 sayılı patentin 1-14 numaralı usul istemlerinin tamamının EPO tarafından iptal edildiğini, anılan usul istemlerinin hükümsüzlüğüne yönelik taleplerinin haklılığının ilgili Kurum tarafından teyit edildiğini, istem veya istemler tarifnamede tanımlanan buluşun kapsamını aşamayacağından 1.

istem ve buna bağlı olan 2 ila 14 sayılı istemlerin iptali gerektiği yönündeki taleplerinin EPO'nun ... patente yönelik verilen karar ile teyit edildiğini, dayandıkları ABD patentleri karşısında EPO kararı çerçevesinde değiştirilen 1. istemin “...” olmadığını, “buluş basamağını” haiz olmadığını, 2 ila 21 sayılı istemleri “patentlenebilir” olmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Türk iç hukukunda EPO itiraz/temyiz prosedür sonucunun bekletilmesine ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, patent sahibinin, ulusal mahkemedeki yargılamayı bloke etmek ve iptal olasılığı bulunan patenti koruma süresini fiilen uzatmak için itiraz yoluna başvurmayı tercih edebileceği gibi EPO önündeki sürecin ... sürmesi ve kanun yollarının tüketilmesinin de süreci daha arttırması sebebiyle EPO'daki prosedürün bekletici mesele yapılmasının diğer taraflar bakımından mağduriyete yol açıcı sonuçlarının söz konusu olduğu, somut olay bakımından patentin ulusal başvurusunun hükümsüzlüğü talep edildiğinden ve rüçhan hakkının dayanağı patent başvurusu kapsamı aşıldığından, hükümsüzlük koşullarının değerlendirilmesinde 551 sayılı KHK'nin 129 uncu maddesinin (c) bendi uyarınca kapsam aşımı sebebiyle hükümsüzlük koşullarının oluştuğu, davacının davayı açmakta hukuki yararının bulunduğu, EPO'da yapılan sözlü duruşma sonucunda kapsamında değişiklikler yapıldığı, 19.02.2013 tarihinde bu değişiklik ile temyize gittiği patentin itiraz kurulu tarafından 19.02.2013 tarihinde kabul gören haliyle tesciline 06.07.2017 tarihinde karar verildiği, dava devam ederken davanın konusuz kaldığı, buna göre Mahkemece konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesinin yasaya aykırı olduğu, her ne kadar davacının dava açma hakkı bulunsa da EPO kararlarının sonucunun beklenerek dava açılmasının usul ve yasaya uygun olduğu, davanın zamansız açılan dava olarak değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, bu sebeple yargılama giderlerinden davacının sorumlu tutulmasına karar vermek gerektiği, davacının istinaf isteminin bu yönlerden kabulüne;

ancak bilirkişi raporunda son hali ile inceleme yapıldığı, patentin yenilik ve buluş basamağını haiz olduğu yönünde sonuca varıldığı, son sınırlandırılmış hali ile yenilik ve buluş basamağını haiz olduğu sonucuna varıldığı, bu yönde bilirkişi raporunda aykırılık bulunmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davacı tarafından davalılar aleyhine açılan davanın konusu kalmadığından davayla ilgili karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerine benzer sebeplerle kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, dava konusu patentin hükümsüzlük koşullarının bulunup bulunmadığı, davanın konusuz kalıp kalmadığı, yargılama giderlerinden hangi tarafın sorumlu olduğuna ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri, 551 sayılı KHK'nın 5, 47 ve 129 uncu maddeleri

3. Değerlendirme

1.Dava, patent hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. Yukarıda yapılan özetten de anlaşılacağı üzere hükümsüzlüğü talep edilen TR 2008/07552 numaralı patent belgesi, 17.10.2003 başvuru tarihli EP 03772671.8 başvuru numaralı ve EP 1579046 B1 yayın numaralı Avrupa patentinin Türkiye uzantısıdır. Söz konusu patent 16.07.2008 tarihinde EPO'da tescil edilmiş ve sonrasında gerekli ofis ücretleri ve çevirilerin verilmesiyle Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde valide edilmiştir.

2.Avrupa Patentlerinin Verilmesi ile İlgili Avrupa Patent Sözleşmesinin Türkiye'de Uygulama Şeklini Gösterir Yönetmeliğin "Avrupa Patentinin Etkisi" başlıklı 11 ... maddesinde Türkiye’nin seçildiği bir Avrupa patentinin, bu Yönetmeliğin 12 nci ve 13 üncü maddelerindeki koşulların sağlanması şartıyla, EPO tarafından, Avrupa patentinin verildiğine ilişkin ilanın yapıldığı tarihten itibaren, Türkiye’de verilen bir ulusal patent olarak kabul edileceği, 12 nci maddesinde de tarifname, patent istemleri ve varsa teknik resimleri içeren Avrupa patenti fasikülünün Türkçe çevirisinin Avrupa patentinin verildiğinin ilan edildiği tarihten itibaren üç ay içinde Enstitüye sunulması gerektiği, Türkçe çevirinin, Avrupa patentinin orijinal metni ile aynı olduğuna dair beyanı içeren dilekçenin ve ekinde EPO tarafından yayımlanan Avrupa patentinin verildiğine ilişkin yayın sayfasının verilmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Bu bağlamda, Türkiye'de tescilli TR 2008/07552 numaralı patentin EP 1579046 B1 numaralı patent ile aynı kapsamda olması gerektiği açıktır.

3.Dayanak EP 1579046 B1 numaralı patent, 16.07.2007 tarihinde tescil edilmesinin ardından itiraz sürecine girmiş ve sonrasında EPO'da yapılan sözlü duruşma sonucunda Santoni firmasının talebi üzerine patentin kapsamında değişiklikler, daraltmalar yapılmış haliyle 19.02.2013 tarihinde kabul edilmiştir. Tarafların temyizi üzerine yapılan yazışmalar ve sözlü duruşma sonucunda patentin, itiraz kurulu tarafından 19.02.2013 tarihinde kabul gören haliyle tesciline 06.07.2017 tarihinde karar verildiği anlaşılmıştır. Buna göre EP 1579046 numaralı patentin 16.07.2007 tarihinde tescil edilen istem setinde yer ...;

1- 14 numaralı istemlerin silindiği, 15,16 ve 17 numaralı istemlerin 1 numaralı istem olarak belirlendiği, 18 numaralı istemin 2 numaralı istem olarak yazıldığı ve diğer istemlerin ise bunu takip edecek sıralamada istemlendiği tespit edilmiştir. İlk Derece Mahkemesince alınan 15.07.2020 tarihli bilirkişi raporunda; EPO nezdinde yapılan bu daraltma neticesi oluşan ... istem seti nazara alınmak suretiyle dava konusu TR 2008/07552 numaralı patentin, uzantısı olduğu Avrupa patenti kapsamında "yeniden düzenlenmesi gerektiği" (ilk 14 maddesinin devre dışı bırakılması), geri kalan istemler çerçevesinde EP 1579046 BI no.lu Avrupa patentin dava konusu patentin, davacı tarafından işbu dava dosyasındaki iddialarına gerekçe gösterilen patentler karşısında yenilik ve buluş basamağı içerdiği, bu sebeple TR 2008/07552 no.lu patentin uzantısı olduğu EP 1579046 Bl patentinin ...

istemleri dahilinde hükümsüzlüğünü geçerli kılacak koşulların oluşmadığı belirtilmiştir. Davalılar vekili anılan rapora karşı sunduğu beyan dilekçesinde bilirkişi raporunun sonuç kısmında TR 2008/07552 sayılı patentin, uzantısı olduğu EP 1579046 B1 sayılı patent uyarınca yeniden düzenlenmesi gerektiği, ilk 14 maddenin silinmesi gerektiği belirtilmişse de halihazırda Türk Patent ve Marka Kurumunun sitesinde yapılan sorguda istem değişikliği talebinde bulunulduğu, bu talebin onaylandığının görüldüğü ve buna dair sorgu sayfasının örneğinin sunulduğu bildirmiştir.

4.Avrupa Patent Sözleşmesi'nin 105/b maddesinin üçüncü fıkrasında Avrupa patentinin kısıtlandırılması veya hükümsüzlüğüne yönelik kararın, bu patentin verildiği taraf Devletlerin tümünde uygulanacağı, bu kararın Avrupa Patent Bülteninde duyurulduğu tarihten itibaren yürürlüğe gireceği düzenlenmiştir. Dairemiz uygulamalarında Türkiye'de görülmekte olan hükümsüzlük davalarında EPO itiraz ya da temyiz sürecinin sonucunun beklenmesi gerektiğinin vurgulandığı görülmektedir (Dairemizin 06.06.2013 tarihli, 2011/8162 E., 2013/11840 K. sayılı ilamı ve 26.09.2017 tarihli 2016/2842 E. 2017/4725 K. sayılı ilamı).

5.Yine Avrupa Patent Sözleşmesi'nin 138 ... maddesinin üçüncü fıkrasında bir Avrupa Patentinin geçerliliği ile ilgili yetkili mahkeme veya otorite nezdindeki işlemlerde, patent sahibinin istemlerde değişiklik yapmak suretiyle patentini sınırlandırma hakkına sahip olduğu, bu şekilde sınırlandırılmış olan patentin, işlemler için ... teşkil edeceği düzenlenmiştir. Yani Avrupa Patent Ofisince itiraz süreci sonucu patentin kapsamının kısıtlanarak ya da daraltılarak devamına karar verilmesi halinde, bu ... durumun bültende ilanından itibaren patent, ulusal korumaya sahip olduğu tüm ülkeler bakımından geçerli olacaktır. Buna göre de derdest hükümsüzlük davalarının kısıtlanan ya da daraltılan ... istem durumuna göre değerlendirilip sonuçlandırılması hukuk güvenliği ve usul ekonomisi açısından yerinde olacaktır.

6.Yapılan açıklamalar uyarınca davanın reddine karar verilmek gerekirken Bölge Adliye Mahkemesince yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın konusu kalmadığından davayla ilgili karar verilmesine yer olmadığına, yargılama giderinden davacının sorumlu tutulmasına karar verilmesi doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.