Avans iadesi

11. Hukuk Dairesi         2022/2980 E.  ,  2023/7261 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi

SAYISI 2020/302 Esas, 2022/282 Karar

DAVA TARİHİ

HÜKÜM

Davanın usulden reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2017/687 E., 2019/1156 K.

Taraflar arasındaki şirket temsil yetkisinin kaldırılması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde;

02. 01.1997 tarihinde davalı ile müvekkilinin yarı yarıya hissedar oldukları Gala Çanta İml. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti.'yi (Gala Şirketi) kurduklarını, 15.07.2008 tarihinde şirket ana sermayesinin 4.000.000,00 TL'ye çıkarıldığını, 12.01.2010 tarihinde alınan ortaklar kurulu kararı ile müvekkilinin şirket müdürü, davalı diğer ortağın ise şirket adına münferit veya müşterek imza ile geniş yetkili ticari temsilci olarak atanmasına karar verildiğini, Niğde'de yine tarafların yarı yarıya ortak oldukları Malp Saraciye Üretim San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin (Malp Şirketi) bulunduğunu, bu şirketle müvekkilinin ilgilenmesi sebebiyle Ankara'da bulunan Gala Şirketinin iş ve işlemlerinin de davalı tarafından yerine getirildiğini, 7 yıldır şirketin olağan genel kurulunun yapılmamış olması nedeniyle davalı tarafından yürütülen iş ve işlemlerin denetlenmesi için şirketin gelir-gider ve bilançolarını incelemek üzere davalıya ihtarname gönderildiğini, ancak davalı tarafından herhangi bir belge ya da defterin teslim edilmediğini, bu durumun davalının kötüniyetli olduğunu ispatladığını, banka hesap hareketleri ile vergi dairesinden 2014-2017 yıllarına ait beyannameler ve mizanların incelenmesinden davalının kötü niyetli iş ve işlemler gerçekleştirdiği, sorumluluklarını yerine getirmediği, şirketin banka hesaplarından kendi adına yüksek meblağlarda nakit paralar çektiğini, şirketin muhasebe kayıtlarında gerçeğe aykırı düzenlemeler yaptığını, gerek müvekkile gerek gerek resmi kurumlara şirketin kar-zarar bilançoları ve mali durumu ile ilgili yanıltıcı beyanlarda bulunduğu, ev hanımı olan eşi ...

... adına aynı faaliyet konusunda şirkete ait binada benzer ticari unvan ile ticaret şirketi kurdurduğunu, şirket üzerinden yürütmesi gereken ticari alışverişleri eşi adına kurdurmuş olduğu New Gala Çanta İmalat Pazarlama İth. ve İhr. Ltd. Şti. (New Gala Şirketi) üzerinden yürütmeye başladığını, eşi adına kurulan firma ile ortağı olduğu şirket arasında piyasa fiyatından daha düşük bedelle kira sözleşmesi imzaladığını, şirkette çalışan bazı kişileri New Gala Şirketinde işe başlattığını, müvekkilinin izni ve onayı olmaksızın iki adet olan şirket şube sayısını bire düşürdüğünü, müvekkilini zarara soktuğunu, Gala Şirketi adına intifa hakkı olan Altındağ adresli binayı eşinin firmasına piyasa değerinden çok düşük bir fiyata kiraya verdiğini, Gala Şirketi ile New Gala Şirketi arasında cari ilişki kurduğunu, ticari faaliyetlerini ve müşteri çevresini ...

şirkete aktardığını, davalının şirket adına açılmış olan banka hesabından şirket yetkilerini kullanarak 2. 568.150,00 TL'yi nakden çektiği, bu paralar ile ne yapıldığı ya da ne şekilde harcandığına dair herhangi bir bilgi ya da belgenin müvekkiline sunulmadığını, davalıdan ihtarname aracılığı ile şirkete ait defter ve belgeleri sunmasını istediği, davalı tarafından sunulmadığı, vergi beyannameleri incelendiğinde şirket faaliyetlerinin durma noktasına geldiğini, çalışan işçilerin kıdem tazminatlarının ödenerek çıkarıldığını, şirketin gerçekte kar ettiği halde zarar ediyor olarak gösterilmesinin kar payı dağıtılmasının engellenmesine delil olarak değerlendirilebileceği, ana sözleşmede kar payı dağıtılmasına ilişkin karar alınmasına rağmen dağıtılmadığını, şirkete ait dükkanı müvekkile bildirimde bulunmadan boşaltarak satılık ilanı astığı, davalı aleyhine Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulduğunu, ortakların %50'...

oranında pay sahibi olmaları nedeniyle ortaklar kurulu tarafından temsil yetkisini kaldırılamayacağı, ibrasının da mümkün olmayacağı belirterek davalı ...'ın Gala Şirketini idare, temsil ve ilzam yetkisinin kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili ile davacının Niğde ilinde faaliyet gösteren Malp Şirketi ile Ankara'da faaliyet gösteren Gala Şirketinin %50'şer oranında payı bulunan ortakları olduğunu, Malp Şirketinin idaresinin davacı tarafından idare edildiğini ve çanta vb. ürünleri ürettiğini, Gala Şirketinin ise müvekkili tarafından idare edilerek üretilen bu ürünlerin pazarlama ve satışını yaptığını, 2012 yılından sonra davacının nedeni anlaşılamayan bir şekilde kardeşi olan müvekkiline karşı hasmane tavır ve tutumlar sergilemeye başladığını, Gala Çanta şirketinin satış ve pazarlamasını yapmış olduğu ürünlere ilişkin avans olarak para gönderilmesine rağmen siparişleri göndermediği gibi avansı da iade etmediğini, davacının Gala Şirketinin müşteri portföyünü kendi idaresi altında olan Malp Şirketine kaydırarak Gala Şirketinin ticari olarak zarar görmesine neden olduğunu, davacının müdürlük yetkisini kötüye kullanarak Gala Şirketinin banka hesabındaki paraları Malp Şirketinin hesaplarına aktardığını, Gala Şirketinin lehine müvekkili tarafından 2015 yılının 8.

ayında yapılan ithalatı durdurmak için ithalata aracılık yapan bankaya yükleyici firmanın fabrikasında ... baskını iddiasında bulunup ithalat transferinin iptalini talep ettiğini, oysa yükleyici firmasına fabrikasında ... meydana gelmediğini, müvekkilinin çabaları ile ithalatın gerçekleştirildiğini, davacının Gala Şirketinin ekonomik menfaatlerine zarar verecek şekilde Malp Şirketinin kullanmış olduğu krediye kefil yaptığını, tarafların şirkette %50'şer oranda hissedar oldukları dikkate alındığında müvekkilinin ... başına alacağı bir karar ile kar dağıtabileceğinin düşünülemeyeceğini, müvekkilinin Gala Şirketinin banka hesabından kendi şahsı adına değil şirketin ticari faaliyetini yürütmek üzere ticari alımları ve gerekli harcamaları yapmak üzere para çektiğini, çekilen paraların tamamının şirket kayıt ve defterlerinde yer aldığını, davacının iddialarının asılsız olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların %50'şer hisseye sahip ortakları ilgilendiren kararların salt çoğunlukla alınmasının kişinin hakkından feragat etmedikçe mümkün olmadığı, bu bağlamda dava açılmasında hukuki yarar bulunduğu, mali açıdan yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde davacının iddia konusu ettiği hususların bir kısmında haklı olduğu, davalı ...'ın ticari temsilcilikten ... yükümlülüklerini ağır bir şekilde ihlal ettiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince, dilekçede belirtmiş oldukları deliller celp edilmeksizin, deliller incelenmeksizin bildirmiş oldukları tanıklar dinlenilmeksizin müvekkilinin savunma hakkını kısıtlar şekilde karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, taraflar arasında oldukça fazla sayıda dava ve ihtilafın bulunmasının, aynı zamanda tarafların Gala Şirketinin %50'şer oranında ortağı olması ve tarafların ortağı olduğu şirketi davacının münferiden temsil yetkisinin bulunması hususları dikkate alındığında müvekkiline zarar vermek isteyen kötü niyetli davacının kötüniyetli hak kullanımı nedeniyle mahkemece verilen karar sonucunda davacının ... başına temsilci olarak kalacağını, dolayısıyla müvekkilinin %50 oranında ortağı olduğu şirketteki haklarının zarara uğrayacağını, davacı tarafından tarafların ortağı olduğu Gala Şirketinin feshi için açtıkları davanın bekletici mesele yapılması gerektiğini, bilirkişi raporunda şirketin dolayısıyla ortakların somut olarak zararının bulunduğu yönünde bir tespit bulunmamasına rağmen raporun sonuç kısmında ticari temsilcilikten ...

yükümlülüklerin ağır şekilde ihlal edildiği yönündeki tespitin dosya kapsamına hukuk kurallarına aykırı olup, hükme esas alınamayacağını, davacının 2012 yılından sonra nedeni anlaşılamayan bir şekilde aynı zamanda kardeşi olan ...’a karşı hasmane tavır ve tutumlar sergilemeye, ortağı olduğu Gala Şirketinin ticari faaliyetlerine zarar vermeye başladığını, satış ve pazarlamasını yapmış olduğu ürünlere ilişkin siparişleri göndermediğini, 2013 yılında Gala Şirketi tarafından Malp şirketine sipariş avansı gönderilmiş olmasına rağmen davacının sipariş verilen ürünleri göndermediğini, sipariş avansını da iade etmediğini, şirketin menfaatlerine zarar verenin davacı olduğu belli iken müvekkilinin ticari temsilcilikten ...

yükümlülüklerini ağır şekilde ihlal ettiği tespitinin hiçbir şekilde dosya kapsamı ile bağdaşmadığını, davacının Gala Şirketinin müşteri pörtföyünü kendi idaresi altında olan Malp Şirketine kaydırarak Gala Şirketinin ticari olarak zarar görmesine neden olduğunu, davacının müdürlük yetkisini kötüye kullanarak Gala Şirketinin banka hesabındaki paraları Malp Şirketinin hesaplarına aktardığını, Gala Şirketini Malp Şirketinin ... Bankası Niğde Şubesinden kullanmış olduğu krediye 1.938.000,00 TL bedel üzerinden kefil yaptığını, krediye ilişkin kredi ... formunun dosyada olup, banka kayıtlarının ilk derece mahkemesince celp edilmediğini, davacının tarafların ortağı olduğu Malp Şirketinin SGK borcunu ödemeyerek müvekkilinin banka hesaplarına haciz konulmasına neden olduğunu, davacı tarafından şirketin ticari merkezindeki taşınmazın satılması için dava açıldığını, bu davanın davacının Gala Şirketine zarar vermek için çaba sarfetmiş olduğunun bir başka kanıtı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanun'un (6102 sayılı Kanun) 631 ... maddesi gereğince şirket sözleşmesinde başka bir şekilde düzenleme bulunmaması halinde ticari mümessil ve ticari vekilin ancak genel kurul kararı ile atanabileceği, yetkilerin ise genel kurul tarafından sınırlandırılabileceği, müdür veya müdürlerin aynı Kanun'un 623 üncü maddesinin kapsamına girmeyen ticari mümessili veya ticari vekilin her zaman her zaman görevden uzaklaştırabileceği ve bu kişinin genel kurul kararıyla atanmışsa görevden alma ve yetkilerini sınırlandırmak için gecikmeksizin genel kurulun toplantıya çağrılacağı düzenlenmiş olup, düzenleme ile birlikte somut olay değerlendirildiğinde;

davacının dava dışı şirketin müdürü olduğu, bu nedenle anılan Kanun'un 631 ... maddesinin ikinci fıkrası gereğince ortaklar kurulu kararıyla ticari vekilliğe atanan davalının öncelikle görevden uzaklaştırıp, uzaklaştırma kararını ise en kısa zamanda genel kurula sunarak, genel kuruldan bir karar alınması sağlaması gerektiği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davanın usulden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalının istinaf dilekçesinde ticari temsilci atanmasına ilişkin ortaklar kurulu kararı alınmadığının ileri sürülmediği, mahkemenin istinaf sebepleri ile sınırlı inceleme yapmadığını, dava açılmadan önce davalının olağanüstü ortaklar kurulu toplantısına davet edildiği ancak davalının toplantıya icabet etmediği gibi şirket binasını boşalttığı, kapıları kilitlediği, binanın camına not yazarak adreste olmadıklarını bildirdiklerine dair belgelerin dosyada mevcut olduğunu, dava açılmadan önce olağanüstü ortaklar kurulu toplantısı davetinin dosyada yer aldığı, mahkemenin bunu incelemeden karar verdiğini, taraflar arasında savcılığa intikal etmiş uyuşmazlıkların bulunduğu ...

iken toplantı yapılmasının beklenemeyeceği, dava açılmasının sebebinin ortaklar kurulu kararı alınmasının imkansız olması olduğunu, şirketin 2 ortağı olduğunu ve %50'şer hisselere sahip olduklarını, tarafların husumetli olduğu, bir araya gelmelerinin mümkün olmadığını bunun ret sebebi sayılmasının hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, aynı zamanda şirket ortağı olan davacının münferiden veya müştereken yetkili olmak üzere şirket temsilcisi atanan davalının yetkisinin kaldırılması için dava açıp açamayacağı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

2.6102 sayılı Kanun'un 630 uncu maddesinin ikinci fıkrası.

3. Değerlendirme

Dava, şirket temsilcisi olan davalı ortağın temsil yetkisinin kaldırılması istemine ilişkindir.

Mahkemece yazılı gerekçe ile davanın kabulüne, Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince ise yazılı gerekçe ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, davanın usulden reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi 6102 sayılı Kanun'un 631 ... ve 623 üncü maddelerine dayanarak davanın usulden reddine karar ... ise de, somut olayda anılan hükümlerin uygulanması doğru olmamıştır. Şöyle ki; somut olayda davacı aynı zamanda şirket ortağıdır. Anılan Kanun'un 630 uncu maddesinin ikinci fıkrası uyarınca haklı sebeplerin bulunması halinde her ortak, yöneticilerin yönetim hakkının ve temsil yetkisinin kaldırılmasını, sınırlandırılmasını mahkemeden isteyebilir.

Yukarıda belirtildiği üzere, davacı şirket müdürü aynı zamanda şirket ortağı olduğuna göre, haklı sebeplerin bulunması halinde şirket ortağı olarak davalı ortağın temsil yetkisinin kaldırılması ve sınırlandırılması istemli bu davayı anılan hüküm uyarınca açabilir. Bu nedenle Mahkemece haklı sebebin var olup olmadığının tartışılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile ret kararı verilmesi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.