Madde 783 — 2. Karşılık

(1) Bir çekin düzenlenmesi için, muhatabın elinde düzenleyenin emrine tahsis edilmiş bir karşılık bulunması ve düzenleyenin bu karşılık üzerinde çek düzenlemek suretiyle tasarruf hakkını haiz olacağına dair muhatapla düzenleyen arasında açık veya zımni bir anlaşma bulunması şarttır. Ancak, bu hükümlere uyulmaması hâlinde senedin çek olarak geçerliliği etkilenmez.

(2) Düzenleyen, muhatap nezdinde çekin ancak bir kısım karşılığını hazır bulundurduğu takdirde, muhatap, bu tutarı ödemekle yükümlüdür.

(3) Muhatap nezdinde karşılığı kısmen veya tamamen bulunmayan bir çek düzenleyen kişi, çekin karşılıksız kalan bedelinin yüzde onunu ödemekle yükümlü olduktan başka, hamilin bu yüzden uğradığı zararı da tazmin eder.

Madde gerekçesi

Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.

Bu madde, 6762 sayılı Kanunun 695 inci maddesinden, dili güncelleştirilerek aynen alınmıştır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu

Eski TTK (6762) karşılığı — tam metin

m.695 2. Karşılık: kismen

Bir çekin keşide edilebilmesi için, muhatabın elinde keşidecinin emrine tahsis edilmiş bir karşılık bulunması ve keşidecinin bu karşılık üzerinde çek keşide etmek suretiyle tasarruf hakkını haiz bulunacağına dair muhatapla keşideci arasında açık veya zımni bir anlaşma mevcut olması şarttır. Şu kadar ki; bu hükümlere riayetsizlik halinde senedin çek olarak muteber olmasına halel gelmez. Keşideci; muhatap nezdinde çekin ancak bir kısım karşılığını hazır bulundurduğu takdirde muhatap bu kısmi karşılığın tutarını ödemekle mükelleftir. Gösterilen paraya mukabil muhatap nezdinde karşılığı bulunmadan bir çek keşide eden kimse; çekin kapatılmıyan miktarının yüzde beşini ödemekle mükellef olduktan başka hamilin bu yüzden uğradığı zararı tazmine mecburdur.

Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.

Bu maddeye ilişkin kararlarda ele alınan başlıca hususlar

Çek tazminatından keşidecinin sorumlu olması nedeniyle cirantaya rücu talebinin reddi

İcra baskısı altında ödemenin TBK 78/1 anlamında hataen ödeme sayılmaması

Yayın arşivindeki kararlardan derlenen uyuşmazlık başlıkları — aşağıda ilgili kararlar listelenir.

İlişkili kararlar

Bu maddeyi anan içtihatlar (arşiv)

Yayın arşivinden derlendi (kararın atıf yaptığı mevzuattan otomatik); anonimleştirilmiş, editör onayından ayrıdır.

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi, 2021/620 E. 2021/706 K.

Çek tazminatından keşidecinin sorumlu olması nedeniyle cirantaya rücu talebinin reddi

Güncel gelişmeler

Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.

Kendinizi test edin

Kural · Çek – karşılık geçerlilik şartı değil

Muhatap bankada karşılığı hiç bulunmayan bir çek düzenlenmiştir. Çekin geçerliliği bakımından aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi isabetlidir?

Karşılık bir geçerlilik şartı olduğundan, karşılıksız çek geçersizdir.
Çek geçerlidir; ancak düzenleyenin çekten doğan hiçbir sorumluluğu doğmaz.
Karşılık şartı, ancak muhatapla düzenleyen arasında anlaşma bulunması hâlinde geçerlilik şartına dönüşür.
Karşılığın bulunması geçerlilik şartı değildir; karşılıksızlık çekin çek olarak geçerliliğini etkilemez.
Karşılıksızlık nedeniyle çek, çek olmaktan çıkıp havale hükmüne dönüşür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: D

TTK m.783/1'e göre karşılık ve tasarruf anlaşması bulunması gerekse de, 'bu hükümlere uyulmaması hâlinde senedin çek olarak geçerliliği etkilenmez'; yani karşılık bir geçerlilik şartı değildir (D). A geçerlilik şartı sayar. B, m.783/3'teki tazmin ve %10 sorumluluğunu yok sayar. C, anlaşmayı geçerlilik şartına çevirir. E, havale sonucunu (m.782) buraya yanlış taşır.

Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-783 — erişim: 18.08.2026