Madde 1402 — 2. Karşılıklı sigorta
(1) Birden çok kişinin birleşerek, içlerinden herhangi birinin, belli bir rizikonun gerçekleşmesi durumunda doğacak zararlarını tazmin etmeyi borçlanmaları karşılıklı sigortadır. Karşılıklı sigorta faaliyeti ancak kooperatif şirket şeklinde yürütülebilir.
Madde gerekçesi
6762 sayılı Kanunun 1263 üncü maddesinde yer alan karşılıklı sigorta müessesi Tasarıda da aynen korunmuş ancak, bunun sistematik açıdan sigorta sözleşmesinin tanımının verildiği maddede yer almasının uygun olmayacağı kanaatine varılmıştır. Zira, sigorta sözleşmesinin tanımının verildiği Tasarının 1401 inci maddesi genel bir tanım maddesi mahiyetinde değildir. Maddede, sadece sigorta sözleşmesi tanımlanmaktadır. Sigortacılığın ilk temellerini oluşturan karşılıklı sigorta ise, sigorta sözleşmesinin özel uygulanış şeklidir. Yoksa karşılıklı sigortada yapılan sigorta sözleşmeleri ile diğer sözleşmeler arasında hukuki açıdan bir fark bulunmamaktadır.
Maddeye yenilik olarak Sigorta Murakabe Kanununa paralel şekilde, karşılıklı sigortanın, kooperatif şeklinde örgütlenmelerde mümkün olabileceği eklenmiştir. Bu noktada, birden çok kişinin kendi aralarında bir havuz oluşturarak riski aralarında paylaştırmaları sigorta olarak nitelendirilemeyecektir. Sigortacılık ancak organize edilmiş bir müessese bünyesinde var olabilir. Öncelikle, sigortanın risklerin transferi ve paylaştırılması şeklinde iki temel işlevi vardır. Belli bir yapı içinde örgütlenmeden, diğer bir ifade ile, sigorta ettirenlerin aynı zamanda sigortacı olarak riski üzerine alması durumunda bu iki işlevden, riskleri transfer işleminden bahsedilemez. Bu nedenle karşılıklı sigorta, yapısı gereği kooperatif şeklinde yapılanmayı gerektirir.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı — tam metin
m.1263 A) Sigorta mukavelesi: I - Tarifi: kismen — Sigorta genel ↔ Umumi + Mal umumi hükümler
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
Bu maddeye ilişkin kararlarda ele alınan başlıca hususlar
Kanuni halefiyet
Somut norm denetimi
Yayın arşivindeki kararlardan derlenen uyuşmazlık başlıkları — aşağıda ilgili kararlar listelenir.
İlişkili kararlar
Bu maddeyi anan içtihatlar (arşiv)
Yayın arşivinden derlendi (kararın atıf yaptığı mevzuattan otomatik); anonimleştirilmiş, editör onayından ayrıdır.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/836 E. 2025/4594 K.
Kanuni halefiyet
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2021/8059 E. 2023/1887 K.
Somut norm denetimi
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1402'ye göre karşılıklı sigorta aşağıdakilerden hangisidir?
- Bir sigortacının, sigorta ettiği menfaati dilediği şartlarla başka bir sigortacıya tekrar sigortalatmasıdır.
- Birden çok kişinin birleşerek, içlerinden herhangi birinin belli bir rizikonun gerçekleşmesi durumunda doğacak zararlarını tazmin etmeyi borçlanmasıdır.
- Aynı menfaatin, aynı rizikoya karşı birden çok sigortacıya aynı anda sigortalatılmasıdır.
- Sigortacının, ödenen primin bir kısmını her hâlde sigorta ettirene geri vermeyi taahhüt ettiği sigorta türüdür.
- Devletin, belirli rizikoları kamu fonundan karşılamayı üstlendiği zorunlu bir sosyal güvenlik sistemidir.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B
TTK m.1402/1 ilk cümlesi karşılıklı sigortayı, birden çok kişinin birleşerek içlerinden herhangi birinin belli bir rizikonun gerçekleşmesi durumunda doğacak zararlarını tazmin etmeyi borçlanmaları olarak tanımlar. Burada üyeler, riski ortaklaşa üstlenen bir topluluk oluşturur; ayrı bir kâr amaçlı sigortacı yerine, üyelerin kendisi karşılıklı olarak teminat sağlar.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-1402 — erişim: 18.08.2026