Madde 1286 — A) Uygulama alanı
(1) Bu Bölüm hükümleri, iki veya daha çok geminin çarpışması “çatma” sonucu gemilere ve gemilerde bulunan insanlara veya eşyaya verilen zararın tazmini hakkında uygulanır.
(2) Geminin, bir manevrayı yapmak veya yapmamak yahut seyir kurallarına uymamak suretiyle başka bir gemiye veya gemide bulunan insanlara veya eşyaya çatma olmaksızın zarar vermesi hâlinde de, çatma hakkındaki hükümler uygulanır.
Madde gerekçesi
Maddenin birinci fıkrası, 1910 Sözleşmesinin 1 inci maddesinden alınmıştır. Bu hükmün 6762 sayılı Kanunda bulunmaması bir eksiklik olarak değerlendirilmiştir. Nitekim uygulamada, çatma hükümlerinin, örneğin kıyıda zarar gören eşya hakkında uygulanıp uygulanmayacağı tereddütlere yol açmıştır. Bu tereddütleri gidermek üzere, bu Kısım’da yer alan hükümlerin, yalnızca, gemilerin gördüğü zarar ile gemilerde bulunan kişiler (gemi adamları, yolcular ve diğerleri), yük, bagaj ve başkaca eşya hakkında uygulanacağı açıklanmıştır. Buna karşılık, bir çatma sonucu gemilerden birisinin kıyıdaki tesislere de zarar vermesi halinde, bundan doğabilecek talepler hakkında Tasarının 1062 nci ve diğer ilgili hükümleri uygulanacaktır.
İkinci fıkra, 1910 Sözleşmesinin 13 üncü maddesinden alınmıştır. Bu hüküm, Alm. TK.’nın 1972 yılındaki değişikliğinden önceki 738 inci paragrafından iktibas edilen 6762 sayılı Kanunun 1220 nci maddesine alınmıştı; 1972 değişikliğinden sonra aynı hüküm Alm. TK.’nın 738c paragrafında yer almaktadır. Çatmaya ilişkin kuralların uygulama alanını belirlediği için, anılan hükmün Tasarının 1286 ncı maddesine alınması gerekli görülmüştür. Öte yandan, 6762 sayılı Kanunun 1220 nci maddesinde bulunan bir aksaklık giderilmiştir; yapılan atıf “bu kısım hükümleri” ile sınırlı tutulduğundan, lafzen, diğer kısımlarda (bölümlerde) yer alan çatmaya ilişkin kurallar (örneğin, gemi alacaklısı hakkı, zamanaşımı) atfın dışında kalmıştır. Yeni düzenlemede atfın kapsamı, 1910 Sözleşmesine uygun olarak, “çatma hakkındaki bütün hükümler”e teşmil edilmiştir.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı
m.1220 kismen — Çatma
Gemi bir manevrayı yapmak veya yapmamak suretiyle yahut nizamlara riayetsizlik yüzünden başka bir gemiye yahut gemide bulunan can veya mallara çatma olmaksızın, bir zarar verirse bu kısım hükümleri tatbik olunur.
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
İlişkili kararlar
Bu maddeye bağlı onaylı karar henüz yok. Yeni kayıtlar aylık bültenle duyurulacak → bülten.
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
'Çatma' hükümlerinin uygulama alanı bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Çatma hükümleri yalnızca iki geminin fiilen çarpışmasında uygulanır; temas olmaksızın verilen zararlarda uygulanmaz.
- Çatma hükümleri yalnızca gemilere verilen zararlarda uygulanır; gemide bulunan insanlara veya eşyaya verilen zararlar kapsam dışıdır.
- Çatma hükümleri, gemilerin çarpışmasıyla gemilere, gemideki insanlara veya eşyaya verilen zararda; ayrıca çatma olmaksızın manevra veya seyir kuralı ihlaliyle verilen zararda da uygulanır.
- Temas olmaksızın verilen zararlarda çatma hükümleri değil, yalnızca genel haksız fiil hükümleri uygulanır; seyir kuralı ihlali sonucu değiştirmez.
- Çatma hükümleri yalnızca aynı donatana ait gemiler arasındaki çarpışmalarda uygulanır; farklı donatanlara ait gemilerde genel hükümler geçerlidir.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C
TTK m.1286/1 uyarınca çatma hükümleri, iki veya daha çok geminin çarpışması sonucu gemilere ve gemilerde bulunan insanlara veya eşyaya verilen zararın tazmini hakkında uygulanır. Fıkra 2 uyarınca geminin, bir manevrayı yapmak veya yapmamak yahut seyir kurallarına uymamak suretiyle başka bir gemiye veya gemide bulunan insanlara ya da eşyaya çatma olmaksızın zarar vermesi hâlinde de çatma hükümleri uygulanır. Bu ikinci hâle öğretide 'temassız çatma' denir; fiilî temas aranmaz, yeter ki zarar bir manevra veya seyir kuralı ihlalinden doğsun. A ve D, temassız çatmayı kapsam dışı bırakır. B, kişi ve eşya zararlarını dışlayarak kapsamı yalnız gemi zararına daraltır. E, kanunda bulunmayan bir 'aynı donatan' koşulu ekler.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-1286 — erişim: 20.07.2026