Kontrol dışı aykırılıktan sorumlu tutulamama (TTK 553/3)
Esastan · emsal yerleşik 42 karar
Dal: Kurucuların, yöneticilerin ve denetçilerin sorumluluğu → Sorumluluk hâlleri — kim, hangi fiilden sorumlu
Dayanak:
etiket → madde metni · ⚖ → bu dayanağın geçtiği kararlar
TTK 553/3⚖e.6762 m.338⚖
Bir mesele, içtihadın tek bir hukuki soru etrafında toplanmış görünümüdür; aşağıdaki katmanlar Yargıtay 11. HD, İst. BAM 12. HD, İst. BAM 13. HD, İst. BAM 14. HD, İst. BAM 15. HD, İst. BAM 43. HD, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Yargıtay 19. HD ile Yargıtay 12. HD'nin bu soruya nasıl yaklaştığını gösterir. Hiçbiri hukuki görüş değildir — kesin değerlendirme için kararların tam metnine bakın.
Bu sayfa nasıl okunur? — terimler ve önemli uyarı
- Esastan · emsal / Yan · kapı
- Esastan: mahkeme işin esasına girip kural koyar → emsal değeri taşır. Yan / kapı: dava esasa girilmeden usulden (görev, süre, hukuki yarar, dava şartı) sonuçlanır → esas emsali değildir.
- Yerleşik (kanonik) / aday
- Yerleşik: yeterli karar sayısı + editör onayından geçmiş, oturmuş mesele (üretici terimiyle “kanonik”). Aday: az karar ya da onay bekliyor — sayıları ihtiyatla okuyun.
- Eğilim (kabul / ret)
- İptal isteminin yıllara göre kabul (dava/istem kabul edildi) / ret (reddedildi) dağılımı. Dikkat: bu sayı davanın sonucunu sayar. Bir ret, işin esasından (iddia yerinde bulunmadı) gelebileceği gibi usulden de (ör. muhalefet şerhi eksikliği, süre aşımı, dava şartı) gelebilir. Sayı tek başına “kural şu yönde yerleşti” anlamına gelmez; yön için ilgili kararın gerekçesine bakın.
- Doktriner çelişki
- Dairenin aynı hukuki soruda birbiriyle bağdaşmayan ilkeler benimseyip benimsemediği — yani farklı davalarda farklı SONUÇ değil, KURALIN kendisinde tutarsızlık. “Yok — yerleşik görüş”, farklı sonuçların olgu koşullarından kaynaklandığını, kuralın tartışmasız olduğunu belirtir — farklı sonuç, tek başına çelişki değildir.
- İçtihat zinciri
- Meseleye bağlı kararlar; yön (iptal / ret) ve künyeyle. Her künye o kararın tam metnine gider.
Yapısal analiz
TTK 553/3: hiç kimse KONTROLÜ DIŞINDA kalan kanuna veya esas sözleşmeye aykırılıklar ya da yolsuzluklar sebebiyle sorumlu tutulamaz; bu sorumlu olmama durumu GÖZETİM ve ÖZEN YÜKÜMÜ gerekçe gösterilerek geçersiz kılınamaz. Hüküm, organ üyeliğinin tek başına sorumluluk doğurmasını engeller — sorumluluk kişiseldir ve fiilî kontrol alanıyla sınırlıdır. Son cümle özellikle önemlidir: 'gözetmeliydi' argümanı bu sorumsuzluğu bertaraf etmek için kullanılamaz.
Ölçütler
- Aykırılık davalının fiilî KONTROL alanı içinde mi (görev dağılımı, bilgiye erişim, üyelik dönemi)
- Sorumluluk salt organ üyeliğinden mi türetiliyor
- Gözetim/özen yükümü, kontrol dışılığı bertaraf etmek için mi kullanılıyor
Kaynak: üretici kanonik graf (meseleler.json). Hukuki görüş değildir; kesin değerlendirme için kararların tam metnine bakın.
Tanım
/3: hiç kimse KONTROLÜ DIŞINDA kalan kanuna veya esas sözleşmeye aykırılıklar ya da yolsuzluklar sebebiyle sorumlu tutulamaz; bu sorumlu olmama durumu GÖZETİM ve ÖZEN YÜKÜMÜ gerekçe gösterilerek geçersiz kılınamaz. Hüküm, organ üyeliğinin tek başına sorumluluk doğurmasını engeller — sorumluluk kişiseldir ve fiilî kontrol alanıyla sınırlıdır. Son cümle özellikle önemlidir: 'gözetmeliydi' argümanı bu sorumsuzluğu bertaraf etmek için kullanılamaz.
Değerlendirme ölçütü
- Aykırılık davalının fiilî KONTROL alanı içinde mi (görev dağılımı, bilgiye erişim, üyelik dönemi)
- Sorumluluk salt organ üyeliğinden mi türetiliyor
- Gözetim/özen yükümü, kontrol dışılığı bertaraf etmek için mi kullanılıyor
Eğilim
0 kabul · 2 ret (esas).
| Yıl | Kabul | Ret |
|---|---|---|
| 2019 | 0 | 1 |
| 2024 | 0 | 1 |
Temyiz katmanı — Yargıtay 11. HD (çok-korpus)
40 temyiz kararı · 13 onama (kesinleşme) · 14 sorumluluk kabul / kapıdan geçti · 20 sorumluluk ret / kapıda durdu · 4 araştırma istendi · 2 yön okunamadı. Aynı mesele, temyiz mercii görünümü: BAM zinciri esas (haklılık) denetimini, Yargıtay katmanı kesinleşmeyi + ülke-geneli eğilimi taşır. Kaynak: Yargitay11 (bağ dosyasında kaynak=Yargitay11).
Doktriner çelişki (SONUÇ için): yok — sonuç farkı olgu koşullarından; gerekçe öncüllerinde tartışma olabilir (bkz. tanım).
İçtihat zinciri
Ret yönünde — 2 karar:
- E.2021/1832 K.2024/1437 (2024-10-10) — Yöneticinin pasif husumet ehliyeti bulunmadığından davanın reddi
- E.2018/772 K.2019/632 (2019-05-02) — Banka yöneticileri/denetçilerinin sorumluluğunda zamanaşımı ve illiyet
MOTOR (mesele_motor.py) üretti; rol=MERITS (istinaf-sonucundan değil, gerekçeden). Yargıtay katmanı ham metinden CC triyajıyla etiketlendi (enum-kilitli, rol mesele TİPİNE göre: esas meselede sorumluluk kabul/ret, kapı meselesinde geçti/geçemedi); İst BAM katmanı aynı taksonomiyle etiketlendi.
Kaynak: https://6102ttk.com/mesele/sor_kontrol_disi_553_3 · KMK mesele katmanı · eğilim yalnız esastan sonuçlarla; kapı/yan ayrı okunur.