Çeke dayalı ihtiyati hacizde yetki ve itiraz sebeplerinin kapsamı
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2025/134 E. 2025/132 K. · · İlk derece: İSTANBUL 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İhtiyati hacizistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ EmsalGörev ve yetkiİhtiyati haciz usulü (yaklaşık ispat / teminat / itiraz)
Gerekçe özeti
Çeke dayalı ihtiyati haciz taleplerinde yetkili mahkeme, çekin keşide veya ödeme yeri mahkemesi de olabilir; kıymetli evrak hükümleri bu yönde HMK/İİK 50 ile birlikte uygulanır. Çekle ilgili açılan zayi nedeniyle iptal davasında verilen ödeme yasağı tedbiri veya çek bedelinin bloke edilmesi, ihtiyati haciz kararının verilmesine veya devamına engel oluşturmaz. İhtiyati hacze itiraz, İİK 265'te sayılan sebeplerle (mahkemenin yetkisi, teminat, ihtiyati haczin dayandığı nedenler) sınırlıdır; çekteki imzaya itiraz niteliğindeki iddialar bu kapsamda değildir ve menfi tespit davasında ileri sürülmesi gerekir.
Ele alınan sorunlar
Yetkili mahkeme itirazı → ret
İddia: Genel yetki kuralları uyarınca yetkili mahkemenin, aleyhine ihtiyati haciz istenen tarafın ikametgahının bulunduğu İstanbul Anadolu Mahkemeleri olduğu ileri sürülmüştür.
Gerekçe: İİK'nın 50. maddesi yetkili mahkemenin belirlenmesinde HMK hükümlerine atıfta bulunmaktadır. Dayanak belge çek olduğundan mahkemenin yetkisi belirlenirken kıymetli evrak hükümlerine de bakılır. Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı, borçlunun yerleşim yerinde, keşide veya ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. Çeklerin keşide yeri İstanbul olduğundan mahkeme ihtiyati haciz kararı vermeye yetkilidir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Zayi nedeniyle çek iptali davası ve ödeme yasağı tedbirinin ihtiyati hacze etkisi → ret
İddia: Çeklerle ilgili olarak zayi nedeniyle çek iptali davası açıldığı ve çekler hakkında TTK 757. madde gereğince ödemekten men kararı verildiği ileri sürülmüştür.
Gerekçe: Çeke dayalı ihtiyati haciz taleplerinde, çekle ilgili açılan zayi nedeniyle iptal davasında çek hakkında ödeme yasağı tedbirinin bulunması, ihtiyati haciz kararı verilmesine engel değildir. Zayi nedeniyle iptal davasında mahkemece çek hakkında ödeme yasağı kararı verilmesi veya çek bedelinin bankada bloke edilmesi de ihtiyati hacze engel teşkil etmez.
Gerekçe kaynağı: özgün
İmzaya itiraz ve alacaklı sıfatının bulunmadığı iddiası → ret
İddia: Çeklerdeki imzaların itiraz eden şirket yetkilisi ve diğer itiraz edenin eli ürünü olmadığı, bu nedenle alacaklıya herhangi bir borçlarının bulunmadığı ileri sürülmüştür.
Gerekçe: İİK'nın 265. maddesinde ihtiyati hacze itiraz sebepleri mahkemenin yetkisi, teminat ve ihtiyati haczin dayandığı nedenlere ilişkin olabilir. İtiraz edenlerin ileri sürdüğü itiraz nedenleri İİK 265. maddesinde sayılan itiraz sebepleri kapsamında değildir; imzaya itiraz, menfi tespit davasında ileri sürülebilir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Teminat miktarına itiraz → ret
İddia: Belirlenen teminat miktarının oldukça düşük olduğu ileri sürülmüştür.
Gerekçe: Yasa gereği gerekli teminatın alındığı ve tayin edilen %15 oranındaki teminat miktarının dosya kapsamına uygun olduğu tespit edilmiştir. (BAM'ca yerinde görülen İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi gerekçesi)
Emsal değeri
Zayi nedeniyle çek iptali davasında verilen ödeme yasağı tedbirinin veya çek bedelinin bloke edilmesinin ihtiyati haciz kararına engel olmadığı ile imzaya itirazın İİK 265'teki itiraz sebepleri kapsamında sayılmayıp menfi tespit davasında ileri sürülmesi gerektiği yönündeki tespitler bakımından bölgesel emsal değeri taşımaktadır.
Usul tespitleri
- Yetkili mahkeme
- Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı, borçlunun veya borçluların yerleşim yerinde, keşide veya ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir; bu itibarla çekin keşide yeri mahkemesi de ihtiyati haciz kararı vermeye yetkilidir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ihtiyati haciz↗ ihtiyati hacze itiraz↗ çek↗ zayi nedeniyle çek iptali↗ ödeme yasağı (ödemekten men) tedbiri↗ yetkili mahkeme↗ teminat↗ menfi tespit davası↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2025/134
KARAR NO 2025/132
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 26/09/2024 (Ek Karar)
NUMARASI 2024/329 D.İş 2024/348 Karar
TALEP İhtiyati Hacze İtiraz
İSTİNAF KARAR TARİHİ 30/01/2025
İhtiyati hacze itirazın reddine ilişkin ek kararın itiraz eden ... ve ... .. Ltd.Şti. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TALEP
İhtiyati haciz talep eden vekili; müvekkili şirkete iş karşılığında verilen ...Bankası ... Şubesi ... seri numaralı 25/07/2024 keşide tarihli 1.000.000-TL bedelli çek ve ...Bankası ... Şubesi ... seri numaralı 27/06/2024 keşide tarihli 1.000.000-TL bedelli toplam 2.000.000-TL bedelli çeklerin karşılıksız çıktığını, alacak muaccel olup borç ödenmediğinden borçluların menkul ve gayrimenkulleri ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir.
İHTİYATİ HACİZ KARARI
Mahkemece; ihtiyati haciz talebinin kabulü ile, 2.000.000-TL alacak miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla, borçluların menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmiştir.
İTİRAZ
İhtiyati hacze itiraz edenler vekili 13/08/2024 tarihli dilekçesi ile; genel yetki kuralları uyarınca yetkili mahkemenin aleyhine ihtiyati haciz istenen tarafın ikametgahının bulunduğu İstanbul Anadolu Mahkemeleri olduğunu, belirlenen teminat miktarının oldukça düşük olduğunu, ihtiyati haciz kararına konu olan çeklerle ilgili olarak İstanbul Anadolu 10. ATM'nin 2024/271 Esas sayılı dosyası ile "zayi nedeniyle çek iptali" davası açtıklarını ve çekler hakkında TTK'nın 757. madde hükmü gereğince önleyici tedbir niteliğinde çek bedellerinin başkalarına ödenmemeleri hususunda ödemekten men kararı verildiğini, ihtiyati haciz isteyen tarafın alacaklı sıfatını taşıması gerektiğini ancak çeklerdeki imzaların müvekkili şirket yetkililerinin ve müvekkili ...'nın eli ürünü olmaması sebebiyle müvekkillerinin alacaklıya herhangi bir borcunun bulunmadığını ileri sürerek dilekçesinde belirttiği diğer nedenlerle ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
EK KARAR
Mahkemece; talebe konu çeklerin keşide yerleri İstanbul olduğundan itiraz edenlerin yetki itirazının yerinde görülmediğini, diğer itirazlar yönünden yapılan incelemede ise; ihtiyati haciz kararının, rehin ile temin edilmemiş ve vadesi gelmiş (muaccel) olan, yasal unsurları taşıyan kambiyo senedinden kaynaklı borç için mahkemenin görevli ve yetkili olduğunu, yasa gereği gerekli teminatın alındığı ve tayin edilen %15 oranındaki teminat miktarının dosya kapsamına uygun olduğunu, ileri sürülen diğer itiraz nedenleri yasada sayılan nedenlerden hiçbirine uymadığından itirazın reddine karar verilmiştir.
GEREKÇE
Talep ihtiyati haciz kararına itiraza ilişkindir.İİK'nın 50. maddesi ile yetkili mahkemenin belirlenmesinde HMK hükümlerine atıfta bulunulmuştur. Karara dayanak belge çek olduğundan mahkemenin yetkisi belirlenirken kıymetli evrak hükümlerine de bakılacaktır. Buna göre, çekten kaynaklanan borcun alacaklısı, borçlunun veya borçluların yerleşim yerinde, keşide veya ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir.İİK'nın 265. maddesine göre "borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir.Mahkeme, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder."Çeke dayalı ihtiyati haciz taleplerinde, çek ile ilgili açılan zayi nedeniyle iptal davasında çek hakkında ödeme yasağı tedbirinin bulunması, ihtiyati haciz kararı verilmesine engel değildir (Yargıtay 11.
HD'nin 12.10.2012 tarih 2012/13177 esas, 2012/16038 karar sayılı ilamı).Zayi nedeniyle iptal davasında, mahkemece çek hakkında ödeme yasağı kararı verilmesi veya çek bedelinin bankada bloke edilmesi de ihtiyati hacze engel teşkil etmemektedir.( Yargıtay 11. HD'nin 01.03.2011 tarih 2011/1380 esas2011/2034 karar sayılı ilamı)
İhtiyati hacze itiraz eden vekili; müvekkili şirketin keşideci, diğer itiraz edenin lehtarı olduğu çekteki imzalarını ciranta vefat eden ... tarafından atıldığını müvekkili şirket yetkilisi ...'ya ait olmadığını,zayi nedeniyle çek iptali davası açıldığını belirterek ihtiyati haciz kararına itiraz etmektedir.İİK nın 265. maddesinde ihtiyati hacze itiraz sebepleri mahkemenin yetkisi, teminat, ihtiyati haczin dayandığı nedenlere ilişkin olabilir.İhtiyati hacze itiraz edenlerin ileri sürdüğü itiraz nedenleri, İİK 265. maddelerinde sayılan itiraz sebepleri kapsamında olmadığı ,imzaya itirazın menfi tesbit davasında ileri sürülebileceği ,çeklerin keşide yeri İstanbul olduğundan mahkeme ihtiyati haciz kararı vermeye yetkilidir.İhtiyati hacze itirazın reddine karar verilmesine bir isabetsizlik görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle, ihtiyati hacze itiraz edenlerin istinaf nedenleri yerinde olmayıp itirazın reddine ilişkin ek kararda bir isabetsizlik görülmediğinden itiraz eden borçlular vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle:İhtiyati hacze itiraz eden borçlular ... ve ... .. Ltd.Şti. vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 427,60-TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80-TL harcın itiraz eden borçlular ... ve ... .. Ltd.Şti.'den alınarak Hazine'ye gelir kaydına,İtiraz eden borçlular tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, alacaklı tarafından yapılan 565-TL istinaf yargı giderinin itiraz eden borçlular ... ve ... .. Ltd.Şti'den alınarak alacaklıya verilmesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.
30/01/2025
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/9576 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi