Endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü | Tasarımın hükümsüzlüğü

11. Hukuk Dairesi         2022/1501 E.  ,  2023/4861 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI 2019/532 Esas, 2021/1573 Karar

HÜKÜM

Dava kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ İzmir Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI 2018/15 E., 2018/214 K.

Taraflar arasındaki tasarım hükümsüzlüğü davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalıya ait 2017/02612 tescil sayılı kurabiye tasarımı var ise de müvekkilinin bundan çok önce bu kurabiyeyi imal ettiğini, kurabiyenin anonim olduğunu, herkes tarafından bilindiğini, yenilik unsuru taşımadığını ileri sürerek davalı adına tescilli 2017/02612 numaralı endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; tasarıma konu ürünü ilk kez müvekkilinin imal ettiğini, davacının dayandığı youtube videolarının müvekkilinin Çelebi Bomba adlı kurabiyesi ile ilgisi olmadığını, tescilli tasarıma konu olan kurabiyeyi müvekkili ilk ürettiğinde tadan müşterisinin "bomba gibi" demesi üzerine müvekkilinin belirtilen ürünü "Bomba" veya "Çelebi Bomba" olarak isimlendirmeye başladığını ve bu şekilde kullandığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tasarıma konu ürünün herhangi bir özgünlük taşımayan kurabiye görümü olduğu, hamurun içinin çikolata sosu veya sıvı çikolata dolgulu olduğu, basitçe ambalajlı ve markalı bilinen çikolata kreması dolgusu (Biskrem) içeren bisküvü fikrinin pastane ortamında geliştirilmiş hali olduğu, buna göre, özde fikrin yenilik içermediği, işin teknik yönü gözetilerek bilirkişi cihetine gidildiği, bilirkişi raporunda, ürünün bu tarz terkibinin yenilik içermediği, benzer bir ürünün Nutella firmasınca 28.09.2016'da kamuya açıklandığı, yine bir diğer benzerinin Skinny Chick adıyla 16.02.2016'da açıklandığı, ayrıca youtobe ortamında aynı fikri taşıyan bir videonun 16.11.2016'da yüklendiği, 09.12.2016'da bir diğer videonun yüklendiğinin tespit edildiği, davacının 04.03.2017 ve 16.03.2017 tarihli e-posta yazışmaları ekindeki ürün görsellerinin de tasarım tescilli görünümle benzer bulunduğu, böylece ürünün davalı başvuru tarihinden önce kamuya sunulduğu, dolayısla yenilik taşımayan bir tasarımın tescillendiği, keza 11.02.2016 tarihli youtobe paylaşımlarının da aynı sonuca götürdüğü, davalının kendi sosyal medya hesaplarında sunumlarının bulunduğu, Foursqare sosyal medya hesabında Çelebi Ünlü Mamuller adlı iş yerinden 2014-2015 ve 2016 tarihinde yapılan paylaşım görsellerinin, dava konusu tasarımın aynısının başvuru tarihinden çok önce kamuya sunulduğunu, atıfet süresinin geçirildiğini ve tescilinin zamanında yapılmadığını, yeniliğin ortadan kalktığını gösterdiği, gerekçesiyle davanın kabulüne, davalı adına kayıtlı 2017/02612 no.lu tasarımın hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle, müvekkilinin 11.04.2017 tarihinde tasarım başvurusu yaptığını, 09.08.2016 tarihinde kamuya sunduğunu, bu durumun satış faturalarıyla ispat edildiğini, müvekkilinin 09.08.2016 tarihinden itibaren kamuya sunduğu mezkur tasarımın 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 69 uncu maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tescilsiz olarak korunduğunu, davacının sunduğu youtube videolarının müvekkilinin kurabiyesi ile alakası olmadığını, müvekkilinin ürünü "Çelebi Bomba"nın ince ve yumuşak bir hamurla yapılıp, açılmak suretiyle içlerine özel tarifle hazırlanan çikolata karışımının konulmasından sonra çikolatanın dışarı çıkması engellenecek bohça şeklinde kapatılarak hazırlandığını, müvekkilinin ürettiği "Çelebi Bomba" ürünü tüm Türkiye'de "Bomba" olarak bilindiğini, youtube kanallarında yer alan videonun ne zaman yayınlandığı resmi belgeyle ortaya konulmadan müvekkilinin tasarımının yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olmadığını söylemenin hukuken mümkün olmadığını, kötüniyetli kişiler tarafından kolaylıkla tarihler değiştirerek videoların konulabileceğini, müvekkilinin tasarımının anonim tasarım olarak kabul edilemeyeceğini, müvekkilinin 24.11.2017 tarihli ihtarnameyi göndermesi üzerine davacının kötüniyetli olarak bu davayı açtığını belirterek yerel mahkemenin kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı ve yargılama konusu 2018/01097-3 nolu tasarımla, davacıya ait 2005/00028/1, 2008/00276/3, 2008/00276/4, 2013/08118-1, 2013/08118-2, 2013/08118-3, 2013/08118-4, 2013/08118-5, 2013/08118-6, 2013/08118-7 no.lu tasarımlar arasında bir benzerliğin bulunmadığı, dolayısıyla 2018/01097-3 no.lu tasarımın yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine sahip olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkili ürününün tasarım tanımına uyduğunu, yenilik ve ayırt edicilik vasıflarının bulunduğunu, tasarıma konu ürünün 09.08.2016 tarihinde ilk defa kamuya müvekkili tarafından sunulduğunu ve 11.04.2017 tarihine tescili için başvuruda bulunduğunu, 6769 sayılı Kanun'un 57 nci maddesi uyarınca kamuya sunulma tarihinden itibaren bir yıl içinde başvurusunun yapıldığını, bilirkişilerin re'sen dosya dışı delil araştırdıklarını, davacının, müvekkilinden önce bahse konu kurabiyeyi ürettiğini beyan ettiğini ve delil olarak bir kısım e-posta yazılarını sunduğunu ancak e-postanın tarihinin 08.12.2017 olduğunu, müvekkilinin başvurusunun ise 11.04.2017 olduğunu, müvekkilinin başvurusundan sonra iletilen bu e-postaların hukuken değerledirilebilir olmadığını, e-postanın alıcısının da müvekkili olmadığını, e-posta içeriğinin de bu ürünle ilgili olup olmadığının belli olmadığını, yine 04.03.2017 ve 16.0.32017 tarihli e-postalarında muhatabının müvekkili olmadığını, davacı tarafça delil olarak ileri sürülen youtube sayfasındaki görselin nutella markasına ait olduğunu ve müvekkili tarifinden farklı olduğunu, diğer videonun da Biskrem tarifi ile ilgili olduğunu, davacının iddiasının aksine müvekkili ürününün Ülker firmasına ait Biskrem ürününden de farklı olduğunu, müvekkili ürünlerinin yumuşak olduğunu ve satışının sıcak yapıldığını, müvekkilinin tesciline konu tasarım ürünlerin müvekkilinin izni olmadan üretildiği ve satıldığından haberdar olur olmaz davacıya ihtarname keşide edildiğini, bunun üzerine davalının kötü niyetle eldeki davayı açtığını, davacının ürün ismini dahi taklit ettiğini bu durunun marka hakkına tecavüz teşkil ettiği gibi haksız rekabet oluşturduğunu, 11.02.2016 tarihinde youtube kanalında yayınlandığı belirtilen videonun yayım tarihinin resmi belge ile ortaya konulması gerektiğini, kimin tarafından sunulduğu belli olmayan bir internet linki dikkate alınarak tasarımın yenilik ve ayırt edicilik vasfının olmadığının söylenemeyeceğini, 2014-2015 ve 2016 yılında Foursquare adlı internet sayfasında yapılan paylaşımların müvekkiline ait olmadığını, videodaki tarihin her zaman değiştirilebilir olduğunu, vğdeoyu koyanlar hakkında suç duyurusunda bulunulmama sebebinin bu kişilerin tespit edilememesi olduğunu, ürünün anonim olduğu tespitinin hatalı olduğunu, İzmir'de orta düzeydeki tüketiciler tarafından Çelebi Unlu Mamülleri tarafından üretildiğini bilindiğini, müvekkilinin tasarımının ününün dikkate alınmadığını belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davalı tasarımının yenilik ve ayırt edicilik vasfının olmadığından bahisle hükümsüzlüğü talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 6769 sayılı Kanun'un 55 ve 57 nci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.