Borçlu olmadığının tespiti | Menfi tespit

11. Hukuk Dairesi         2022/4140 E.  ,  2023/3253 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2021/169 Esas, 2021/945 Karar.

HÜKÜM

Kabul, Kısmen Kabul

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece Tasfiye Halinde ... Araç Yapı Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. davanın kabulüne, diğer davalı bakımından kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı firma ile davalılardan ... Araç Yapı Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. firması arasında 07.03.2011 tarihinde bayilik sözleşmesi imzaladığını, 19.09.2011 tarihinde ise ana sözleşmeye ek sözleşmenin imzalandığını, ek sözleşme siparişine karşılık 120.000,00TL meblağlı altı adet çekin tutanakla davalı ... Araç Yapı Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne teslim edildiğini, buna mukabil davalı tarafın sözleşme gereği tayin edilen sürede hiçbir mal teslimatında bulunmayarak temerrüde düştüğünü, çekler teslim edildiği halde malların teslim edilmemesi hususunda yanıt verilmesi için ihtar gönderildiğini, daha sonra keşide edilen ihtarnamesiyle sözleşmeyi feshettiğini, toplam altı adet çekten ilk üçünün diğer davalı ...'in muhatap bankaya ibraz edilmesi dolayısıyla ödemek zorunda kalındığını, diğer üç çek hakkında ödeme yasağına ilişkin ihtiyati tedbir kararı alındığını, çek ya da senetlerde başvuran firmanın fatura ve irsaliyesini kontrol edilmesi gerektiğinden davalı ...

Factoring Hiz. A.Ş.ye ödenen bedelin tahsili ile davalı ... Araç Yapı Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne teslim ettiği altı adet çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Araç Yapı Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; sözleşme hükümleri uyarınca sipariş sırasında mal bedelinin %35"inin peşin olarak banka havalesi ile bakiye % 65'inin eşit meblağlarda yazılmış vadeli çeklerin makbuz mukabili teslim edilecek çeklerle yapılmasının kararlaştırıldığını, ödeme sıkıntısı nedeniyle davacı tarafın çekleri teslim sırasında peşinat tutarını ödeyemediğini, peşinat tutarının çeklerin tahsilinden sonra başlamasını kabul ettiğini, sözleşmeye göre peşinat ödenmediğinden malların teslimi ediminin kendilerince yerine getirilemediğini, davacı tarafın haksız kazanç elde etmek için mevcut sözleşme hükümlerini ihlal ettiğini, sözleşmeyi usulsüz bir şekilde fesh ettiğini savunarak davanın reddi ile % 40 icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... Factoring Hizmetleri A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davalı Marin Ltd. Şti. İle Factoring sözleşmesi imzaladıklarını, bu sözleşme gereği üç adet çek aldıklarını ikisinin herhangi bir icra tehdidi olmaksızın ödendiğini, bir çekin ise ihtiyati tedbir nedeniyle ödenmediğini, icra tehdidi olmadan ödenen çeklerin iadesinin istenemeyeceğini, mevzuata aykırı bir işlem olmadığını, davanın reddi ile % 40 icra inkartazminatına hükmedilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemece 03.05.2016 tarih, 2014/877 E. ve 2016/421 K. sayılı kararı ile davacının davalılardan ... Araç Yapı Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti ile imzaladığı bayilik sözleşmesini feshetmekte haklı bulunmadığı, dava dosyasına ibraz edilen sözleşmeler ve diğer yazılı deliller çerçevesinde bu davalının davacıya siparişe konu mal teslimi konusunda temerrüde düştüğünün kabul edilemeyeceği, bu çerçevede davacı şirketin diğer davalı ... Araç Yapı Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'den herhangi bir alacağının bulunmadığı, davacı tarafın keşide ettiği hakkında ödeme yasağı bulunan çek bedellerinin yasal hamillerine davacı şirketçe ödenmesi gerektiği, MNG Faktoring'in iyi niyetli hamil olduğu, bu davalı hakkındaki davanın reddi gerektiği, davanın ve tarafların talep ettikleri icra inkar tazminatı taleplerinin reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B.Bozma Kararı

Dairemizin 01.10.2020 tarih, 2020/4686 E. ve 2020/3742 K. sayılı kararıyla davacı vekilinin davalı tasfiye halindeki ... Araç Yapı Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkındaki temyiz itirazlarının incelenmesinde, taraflar arasındaki 07.03.2011 tarihli bayilik sözleşmesinin 6 ncı maddesinin ödemeye ilişkin olduğu, bu maddede sipariş teslimine yönelik bir düzenleme bulunmadığı, anılan sözleşmenin 9 uncu maddesinde ise sipariş konusu edilen malların teslimine yönelik düzenlemeler mevcut olduğu, siparişlerin ortalama 65 gün içerisinde teslim edileceğinin belirtildiği, bu süreye ilaveten erken veya geç teslime yönelik 15 günlük bir ek süre daha belirlendiği, tarafların bu sözleşmeye ek olarak 19.09.2011 tarihli sözleşmeyi imzaladığı , ek sözleşmede sipariş bedeli olarak belirlenen çeklerin aynı tarihli tahsilat makbuzu ile davalıya teslim edildiği, tarafların imzasını içeren "tutanak" başlıklı belge ile de son siparişin çeklerle birlikte 19.09.2011 tarihi itibariyle verildiğinin belirtildiği, sipariş konusu malların davalı tarafından davacıya 19.09.2011 tarihinden 65 gün, en geç 80 gün sonra teslim edileceğini, bu sürenin ise 08.12.2011 tarihine tekabül ettiği, davacı tarafın 12.12.2011 tarihli ihtarname ile malların teslim edilmediğini bildirdiği, davalının cevabi ihtarnamesi sonrası ise 28.12.2011 tarihli ihtarname ile sözleşmeyi fesh ettiği, sözleşme uyarınca davacı tarafından mal teslimine yönelik davalıya çıkarılan 12.12.2011 tarihli ihtarnameye rağmen yükümlülük yerine getirilmediğinden sözleşmenin feshinin haklı olduğu, dolayısıyla bu davalı yönünden yanılgılı gerekçeyle yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesinin doğru görülmediği, diğer davalı hakkında temyiz itirazlarının incelenmesinde ise, dava konusu faktoring sözleşmelerinin düzenlendiği tarih, bu sözleşme uyarınca temlik alınan çeklerin düzenleme tarihleri ve uyuşmazlığın ortaya çıktığı dava tarihi dikkate alındığında uyuşmazlığa Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkındaki Yönetmeliğinin 22 nci maddesinin 2 nci fıkrasının uygulanması gerektiği, davacının davalı Tasfiye Halinde ...

Araç Yapı Mal. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne vermiş olduğu avans çekleri karşılığında mal teslim edilmediği ve sözleşmenin feshinde de davacının haklı olduğunun anlaşılmış olması nedeniyle davacı bedelsizlik yönündeki şahsi def'ilerini davalı ... şirketine karşı da ileri sürebileceği gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının, davalı Tasfiye Halinde ... Araç Yapı Mal. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne vermiş olduğu avans çekleri karşılığında mal teslim edilmediği ve sözleşmenin feshinde de davacının haklı olduğunun anlaşılmış olması sebebiyle davacının, bedelsizlik yönündeki şahsi def'ilerini davalı ... şirketine karşı da ileri sürebileceği gerekçesiyle davanın davalı tasfiye halinde ... Yapı Ltd. Şti. yönünden kabulüne, davalı ... yönünden kısmen kabulüne, davacının dava konusu Akbank Özkanlar Şubesine ait 20.10.2011 keşide tarihli, 20.000,00 TL bedelli Z5891591 çek nolu çekten;

24. 11.2011 keşide tarihli, 20.000,00 TL bedelli, Z5891592 çek nolu çekten;

23.12.2011 keşide tarihli, 20.000,00 TL bedelli Z5891593 çek nolu çekten;

13. 01.2012 keşide tarihli, 20.000,00 TL bedelli Z5891594 çek nolu çekten;

23. 02.2012 keşide tarihli, 20.000,00 TL bedelli Z5891595 çek no.lu çekten;

22. 03.2012 keşide tarihli, 20.000,00 TL bedelli Z5891596 çek nolu çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine, Akbank Özkanlar Şubesine ait 20.10.2011 keşide tarihli, Z5891591 çek nolu çekin bedeli olan 20.000,00 TL'nin 21.10.2011 ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine, Akbank Özkanlar Şubesine ait 24.11.2011 keşide tarihli, Z5891592 çek nolu çekin bedeli olan 20.000,00 TL'nin 24.11.2011 ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı tasfiye halinde ... Yapı Ltd.'den alınarak davacıya verilmesine, bu çek yönünden davalı ...Ş'ne karşı açılan davanın husumetten reddine, Akbank Özkanlar Şubesine ait 23.12.2011 keşide tarihli, Z5891593 çek nolu çekin bedeli olan 20.000,00 TL'nin 26.12.2011 ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine, Akbank Özkanlar Şubesine ait 23.02.2012 keşide tarihli, Z5891595 çek nolu çek ve 22.03.2012 keşide tarihli Z5891596 çek nolu çekler yönünden;

davalı ...Ş.'ye karşı açılan davanın husumetten reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; mahkemenin gerekçeli kararının hüküm fıkrasında 2 numaralı ve 4 numaralı bendinde davalı ... firması ile diğer davalı keşideci firmanın çek bedellerinden müşterek ve müteselsil sorumlu olduklarını açıkça belirtmediğini, davalı Factoring firmasının diğer davalı ... Yapı Ltd Şti'nden ciro aldığı ve haksız olarak tahsil ettiği çek bedellerinin tamamından ... firması ile birlikte müşterek ve müteselsilen sorumlu olduğunu, davalılardan alınarak davacıya verilmesine şeklinde kurulan hükmün, kararın infazı ve davalıların çek bedellerinden sorumlulukları hususlarında hatalı hukuki yorumlara yol açacak mahiyette olduğundan bozulmasını ya da düzletilerek onanmasını istemiştir.

2. Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; mahkemenin husumetten redde ilişkin kararınına ilişkin temyiz talebi bulunmadığını, ancak Z5891591, Z5891593 ve Z5891594 seri nolu çekler açısından davacının temel borç ilişkisine yönelik defilerinin davalı şirkete karşı ileri sürülmesi hukuken geçerli olmadığını, 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun (6361 sayılı Kanun) 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında bu hususun hüküm altına alındığını, müvekkili şirketin dava konusu kambiyo senedini iktisap ederken bile bile davacı şirketin zararına hareket ettiğine ilişkin dosya kapsamında herhangi bir delil veya karar bulunmadığından kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı ile davalılardan ... Araç Yapı Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. arasındaki ticari ilişki nedeniyle verilen çeklerden dolayı menfi tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 188 inci maddesi (818 sayılı Borçlar Kanun'un 167 nci maddesi) 6102 sayılı Türk Ticaret Kanun'un 687 nci maddesi (6762 sayılı Türk Ticaret Kanun'un 599 uncu maddesi)

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre, taraf vekillerinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

24.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.