Menfi tespit

11. Hukuk Dairesi         2021/8047 E.  ,  2023/2248 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI 2019/784 Esas, 2021/917 Karar

HÜKÜM

Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2014/1258 E., 2018/1647 K.

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili ve katılma yolu ile davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalı ...'nın Doğancı Çiftliği Meyvecilik ve Tic. A.Ş.'nin sahibi ve yetkilisi olduğunu, davalının çiftliğinde bulunan ağaçlar üzerindeki mevyelerin 232.300,00 TL bedelle alımı konusunda müvekkilleri ile ... arasında anlaşma yapıldığını, davacıların satış bedelinin bir kısmını elden nakit olarak ödediklerini, kalan kısım için çekler verildiğini, ayrıca bu satım sözleşmesinin teminatı olarak 200.000,00 TL bedelli vade tarihi boş olarak düzenlenmiş bir çekin de davalı ...'e verildiğini, çek bedellerinin müşteri çekleri ile ödenmesine rağmen davalının teminat amacıyla verilmiş çeki müvekkillerine iade etmediğini, kötü niyetli olarak akrabası olan diğer davalıya ciro ettiğini, son hamilin müvekkilleri aleyhine icra takibi başlattığını ileri sürerek 15.08.2010 vadeli 200.000,00 TL bedelli çekten dolayı başlatılan icra takibinde müvekkillerinin 146.750,00 TL tutarında davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacıların düzenlediği bir kısım çeklerin karşılıksız çıkması nedeniyle bedelsiz kaldığını ve iade edilerek karşılığında dava konusu 200.000,00 TL bedelli çekin alındığını, dava konusu çekin teminat olarak verilmediğini, davacının müşteri çekiyle yaptığını iddia ettiği ödemelerin müvekkiliyle ilgisi olmadığını, zira bu çeklerde müvekkilinin cirosu bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin dava konusu edilen çekte iyi niyetli son hamil olduğunu, iddiaların haksız ve dayanaksız olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının iddiasını ancak yazılı delille ispatlayabileceği, sadece 3 üncü kişinin iyi niyetli olup olmadığı hususunun tanık ile ispatı mümkün olduğundan bu hususta tanık dinletme isteminin kabulüne karar verildiği ancak davacı tarafından tanık listesi sunulmadığı, davacı tarafından davalıya dava konusu çekin teminat olarak verildiği hususunda yemin teklifinde bulunulduğu, davalı ...'nın usulüne uygun olarak yemin eda ettiği, davacının ödeme olarak ileri sürdüğü çeklerin bir kısmında davalıların cirosunun olmadığı, cirosu olsaydı dahi çek sebepten mücerret olduğundan dava konusu çekin ödenmesi amacıyla verildiğinin yazılı belgeyle ispatı gerektiği, davacıların iddiasını ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı ... vekili katılma yolu ile istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu çekin iade edilen çekler yerine verilmediğini, ispat yükünün davalıda bulunduğunu, Mahkemece tanıklarının dinlenmediğini, tanıkların davalının aldığı ve şirket defterlerine kaydetmediği çekleri beyaz ciro ile başkalarına devrettiği maddi vakası için dinletilmek istendiğini, hukuki dinlenilme hakkının ihlali edildiğini, Doğancı Çiftliği Meyvecilik ve Tic. A.Ş.'nin çeklerde yer almadığı için taraf gösterilmediğini, davalı ...'nın yalan yere yemini karşısında davayı ispat için başka imkan kalmadığından Doğancı Çiftliği Meyvecilik ve Tic. A.Ş.'ni taraf olarak gösterip defterlerinin incelenmesini talep etmelerine ve ayrıca duruşmada dava açılıp birleştirileceği beyan edilmesine rağmen davanın sonlandırıldığını, yeminde kabul edilen 35.000,00 TL'nin dava konusu çeke karşılık ödendiğinin kabul edilmemesinin anlaşılamadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ... vekili katılma yolu ile istinaf dilekçesinde özetle; 232.000,00 TL'lik faturanın davacıların birlikte çalıştığı...adına düzenlendiği, davacılar ile...arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğundan davaya dahil edilmesi gerektiği, davanın aktif husumet nedeniyle reddi gerektiği, yemin teklifinin konusunu sadece dava konusu çekin teminat çeki olup olmadığı hususunu oluşturabileceği, davanın bu hususlar yönünden de reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkeme kararı ve gerekçesi yerinde olduğu gerekçesiyle davacılar vekilinin ve davalı ... vekilinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve katılma yolu ile davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; tarafların 01.09.2009 tarihinde Doğancı Çiftliğinde bulunan ağaçlar üzerinde bulunan meyvelerin satışı konusunda anlaştığını ve aynı tarihli fatura düzenlendiğini, dava konusu çekin teminat çeki olarak verildiğini, davalının dava konusu çekin daha önce iade edilen ve ödenmeyen çeklerin yerine verildiğini iddia etmekle davalının ispat yükünü üzerine aldığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ... vekili katılma yolu ile temyiz dilekçesinde özetle; Mahkeme kararını gerekçe yönünden temyiz ettiklerini, davacıların Bursa Hal'inde faaliyet gösteren ...'nin gayri resmi ortağı olduklarını, Doğancı Çiftliği tarafından düzenlenen faturanın...adına düzenlendiğini, bu nedenle davacılar ile...arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğunu, mevcut haliyle davacıların aktif dava ehliyetlerinin bulunmadığını, ...'nin ceza davasında verdiği beyanda bu hususu kabul ettiğini, yemin konusunun sadece teminat çeki olup olmadığı hususuna ilişkin olduğunu ve davacının iddiasını ispatlayamadığını belirterek kararın gerekçe yönünden bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, icra takibine konu edilen ve teminat olarak verildiği iddia olunan çek nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacılar vekilince ve davalı ... vekilince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.