Borçlu olmadığının tespiti | Menfi tespit

11. Hukuk Dairesi         2022/670 E.  ,  2023/677 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Ticaret Mahkemesi

HÜKÜM

Kabul

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı ...Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacıların ortak olarak ekmek fabrikası işlettiklerini, davacı Üstün Ekmek ... Ltd. Şti'nin ticari ilişkilerde ...'a ait çekleri kullandığını, söz konusu çeklerin davacı şirket müdürü ... tarafından keşide edildiğini, davacıların davalı şirket Öztut-... Gıda... Ltd. Şti.'nden un sipariş ettiğini, karşılığında icra takibine konu çekleri verdiğini, ancak sipariş edilen unların davacı firmaya teslim edilmediğini, müvekkilleri hakkında dava konusu çekler dayanak yapılarak takip başlatıldığını, çeklerin keşide tarihlerinde tahrifat yapıldığını ve çeklerin kambiyo senedi olma özelliğini yitirdiğini, davacıların borçlu olmadıkları hâlde haksız ve kötü niyetli olarak açılan icra takipleri sonucu haciz işlemine maruz kaldığını ileri sürerek davacıların çeklerden dolayı borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımı süresi geçtikten sonra açıldığını, takip konusu çekin unsurlarının tam olması ve ciro silsilesinde kopukluk olmaması nedenleri ile davalı bankanın 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 790 ıncı maddesi gereğince iyi niyetli, yetkili ve meşru hamil olduğunu, davacı keşidecinin diğer davalı Öztut-... ... Ltd. Şti. ve davacı ciranta Üstün Ekmek ... Ltd. Şti. ile ilişkisine dayanan def'i ve itirazları davalı bankaya karşı ileri sürülebilmesinin mümkün olmadığını, iyi niyetli hamil olan davalı banka aleyhine inkar tazminatına hükmedilemeyeceğini, davacı tarafın iddialarının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı Öztut-... Gıda Petrol İnş. Nak. Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti., davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemenin 27.10.2015 tarih ve 2014/540 E., 2015/523 K. sayılı kararı ile her iki çekin keşide tarihlerindeki paraf imzalarının davacılara ait olmadığının tespit edildiği, bu itibarla çeklerin keşide tarihlerinde tahrifat olduğu ve çeklerdeki sonradan yazılan keşide tarihlerinin tahrifat nedeni ile geçerli olmadığı, ilk keşide tarihlerinin geçerli olduğu, buna göre de çeklerin ibraz tarihinin geçmiş bulunduğu, yasal süresi içerisinde ibraz edilmemiş olduğu, bu durumda 6102 sayılı Kanun'un 796 ve 808 inci maddeleri gereğince hamilin, keşideciye ve lehdara müracaat hakkı bulunmadığı ve süresinde ibraz edilmeyen çeklere dayanılarak kambiyo hakkı çerçevesinde alacak isteminde bulunulamayacağı, çekleri ciro yolu ile iktisap eden davalı ...Ş.'nin çekleri bilerek borçlunun zararına iktisap ettiği, başka bir anlatımla kötü niyetle icra takibine giriştiğinin ispat edilemediği, bu nedenle davacıların kötü niyet tazminatı taleplerinin reddi gerektiği ve iyi niyetli kabul edilen davalı ...Ş.'nin yargılama gideri ve vekâlet ücretinden sorumlu olmayacağı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, karar davacılar vekili ile davalı ...Ş.

vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 18.10.2017 tarih ve 2016/12593 E., 2017/7095 K. sayılı kararı ile davalı ...Ş.'nin sair, davacılar vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine karar verilmiş, ...'a yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi ile davalı bankanın çekin ciro yolu ile son hamili olduğu, çeklerdeki 07.07.2011 tarihinin tahrif edilerek 25.12.2012 tarihine, 25.06.2012 tarihinin 15.01.2013 tarihine dönüştürüldüğünün sabit olduğu, çeklerin tahriften önceki 07.07.2011 ve 25.06.2012 tarihlerinde keşide edildiğinin ve ibraz sürelerinin geçtiğinin kabulü gerekeceği, ibraz süresi geçen çeklere dayalı olarak hamil kambiyo yolu ile takip haklarını yitirmiş olsa dahi 6102 sayılı Kanun'un 732 nci maddesine dayalı olarak keşideciye müracaat hakkının bulunduğu, bu durumda davalı bankaya karşı çeklerin keşidecisi davacı ...'ın sebepsiz zenginleşmediğini ispat ile yükümlü olduğu gerekçesiyle bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ...'ın icra takip konusu çeklerin keşidecisi olduğu, Adli Tıp Kurumu'ndan alınan rapora göre, her iki çekin keşide tarihlerinde tahrifat yapıldığı, böylece tahrifattan önceki tarihlerin geçerli olduğu, buna göre her iki çekin bankaya ibraz süresinin geçtiği, bu nedenle alacaklı bankanın çeklerde lehdar olan Üstün Ekmek Fabrikası...Ltd. Şti.’ye karşı kambiyo hukukundan kaynaklı müracaat hakkını kaybettiği ve işbu davacının davasının bu nedenle haklı olduğu, davacı ...'ın ise her iki çekte keşideci olarak yer alması nedeniyle ciro yolu ile hamil olan alacaklı bankanın 6102 sayılı Kanun'un 732 nci maddesi uyarınca keşideciye müracaat hakkının bulunduğu, işbu davada keşidecinin sebepsiz zenginleşmediğini ispat etmesi gerektiği, davalı Öztut-...

Gıda Petrol...Ltd. Şti. yetkilisi ... Yoğurtçu'nun davacısı işbu davanın davacıları olan 2014/192 E. sayılı menfi tespit davasının 06.11.2014 tarihli duruşmasında davayı kabul ettiği, davacılar ile aralarında ticari ilişki bulunduğunu, kendilerinin davacılara mal verdiğini ve karşılığında çek aldığını, bununla birlikte davacılardan aldıkları çeklere karşılık mal teslim edemediklerini, bu nedenle davacıların dava konusu çeklerden dolayı kendilerine borçlu olmadığını beyan ettiği, ayrıca 2014/192 E. sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporuna göre defter kayıtlarının incelenmesi neticesinde, davacı Üstün Ekmek Fabrikası...Ltd. Şti.'nin 2012 yılı defter kayıtlarına göre davalı Öztut-... Gıda Petrol...Ltd.

Şti.'ne çeklerin keşide edildiği 2012 yılı itibariyle herhangi bir borcunun bulunmadığının belirtildiği, bu hali ile davacıların dava konusu avans olarak verilen ancak karşılığında mal teslimi yapılmayan çeklerden dolayı gerek Öztut-... Gıda Petrol...Ltd. Şti. gerekse takip alacaklısı banka aleyhine sebepsiz zenginleşmediklerinin anlaşıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne, Mersin 7. İcra Dairesinin 2013/6185 E. sayılı icra takip dosyasında icra takibine konu edilen keşidecisi ..., lehdarı Üstün Ekmek Fabrikası ve Unlu Ltd. Şti. olan, 25.12.2012 keşide tarihli, 3005319 seri numaralı ve 34.350,00 TL bedelli çekten dolayı davacıların davalılara borçlu olmadıklarının tespitine, Mersin 7. İcra Dairesinin 2013/6183 E.

sayılı icra takip dosyasında icra takibine konu edilen keşidecisi ..., lehdarı Öztut ... Gıda olan, 15.01.2013 keşide tarihli, 3005317 seri numaralı ve 45.000,00 TL bedelli çekten dolayı davacı ...'ın davalılara borçlu olmadığının tespitine, davalılar icra takibinde haksız olmakla birlikte kötü niyetli oldukları ispatlanamadığından davacıların kötü niyet tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ...Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkeme kararının gerekçesinin yasal olmadığını, bozma öncesi inceleme ve bilgilerle karar verildiğini, bozma kararı doğrultusunda inceleme yapılmadığını, dosyadaki eski bilgi ve belgelerle bozulan kararın aynısının verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, icra takibine konu çekler dolayısıyla borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme

Davalı banka ciro yolu ile çekin son hamili olup hamil, kambiyo yolu ile takip hakkını yitirirse de 6102 sayılı Kanun'un 732 nci maddesi uyarınca keşideciye müracaat hakkı bulunmaktadır. Hâl böyle olunca davalı banka, çekin keşidecisi ...'a müracaat edebilecektir. Bu durumda davacı ...'ın sebepsiz zenginleşmediğini ispatlaması gerekmektedir. Dosya kapsamı ve alınan bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde davacı ...'ın sebepsiz zenginleşmediğini ispat edemediği anlaşıldığından davacı ... yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken hatalı gerekçe ile kabule karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı ...Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

08.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.