İstirdat

11. Hukuk Dairesi         2021/9096 E.  ,  2023/656 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Ticaret Mahkemesi

HÜKÜM

Davanın reddi

Taraflar arasındaki erken kapama komisyonunun istirdadı davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı bankadan 12.000.000,00 ve 5.000.000,00 Amerikan doları tutarlarında olmak üzere toplam 17.000.000,00 Amerikan doları kredi kullandığını, davalının ikinci dilim kredi için yapılan görüşmelerde erken kapama ücreti almayacağı taahhüdünde bulunmuş olmasına rağmen müvekkilinden 393.750,00 Amerikan doları erken kapama cezası tahsil ettiğini, müvekkilini her iki dilim kredi için aynı metni içeren genel kredi sözleşmesi (GKS) imzalamış olsa da bunun davalının kredi sözleşmelerinin standart sözleşmeler olması nedeniyle değişiklik yapılamamasından kaynaklanmakta olup sözleşmelerin bu şekilde müzakere edilmeden imzalanmasının eşitlik prensibine aykırı olduğu gibi davalının kötü niyetinin de göstergesi olduğunu, oysa davalı banka yetkililerince müvekkiline gönderilen e-mailde ikinci dilim kredi şartlarına ilişkin olarak erken ödeme cezası talep edilmeyeceğinin ifade edilmesi üzerine müvekkilinin anılan krediyi kullandığını ve böylece sözleşmenin konuya ilişkin hükmünün bu şekilde değiştirildiğini ileri sürerek 393.750,00 Amerikan doları erken ödeme cezasının müvekkiline iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı ile müvekkili arasında jeotermal enerji santrali projesi için dört ayrı GKS ile bir adet ek protokol imzalanarak davacının talepleri doğrultusunda muhtelif tarihlerde 3 ayrı nakdi kredi ve bir de gayri nakdi kredi kullandırıldığını, davacının en son kullandığı kredinin 5.000.000,00 Amerikan doları miktarlı nakdi kredi olup sadece bu kredinin değil, davacının müvekkili banka nezdindeki nakdi, gayri nakdi tüm kredilerinin davacı tarafından vadelerinden çok önce kapatıldığını, 9-10 yıl vadeli bir kredi ilişkisinin üstelik davacı ile aynı, hatta daha ağır şartlarla müvekkili tarafından yurt dışından finanse edilen kredilerin, vadesinden çok önce kapatılmasının müvekkilini beklenmedik ve ani maliyetlere sokarak zarara uğrattığını, davacının sözleşmeyi kendi inisiyatifiyle ve mutabakatla imzaladığını, müvekkilinin davacıya e-mail, yazılı bir sözleşme veya başka bir surette verilmiş herhangi bir taahhüdünün bulunmadığını, davacının belirtilen tutarı hiçbir ihtirazi kayıt ileri sürmeksizin ödediğini, erken kapama komisyonu tahsilinin sözleşmeye uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemenin 09.05.2013 tarih, 2013/116 E. ve 2013/145 K. sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Birinci Bozma Kararı

Dairemizin 11.04.2014 tarih, 2013/14863 E. ve 2014/7178 K. sayılı kararı ile taraflar arasındaki sözleşmeyle davalı bankanın, kredinin erken kapatılması hâlinde erken kapama komisyonu tahsil edebileceğinin kararlaştırıldığı, ancak ne miktarda ve hangi oranda alınacağının belirtilmediği, Mahkemece diğer bankaların emsal uygulamaları araştırılarak davalı bankanın tahsil ettiği komisyonun uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

Mahkemenin 08.02.2017 tarih, 2014/1529 E. ve 2017/99 K. sayılı kararı ile davalı bankaca tahsil edilen erken kapama komisyonunun emsal banka uygulamalarına göre makul olup davacıya iadesi gereken bir tutar bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

D. İkinci Bozma Kararı

Dairemizin 23.01.2019 tarih, 2017/3170 E. ve 2019/652 K. sayılı kararı ile Mahkemece bozma ilamına uyulduğu hâlde emsal banka uygulamaları araştırılmadan eksik incelemeye dayalı olarak karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle hükmün bozulmasına ve dosyanın Mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

E. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozmadan sonra alınan bilirkişi raporunda, piyasada mevcut piyasa yapıcı 5 bankanın bu tür işlemlerden aldığı komisyon ortalamasının 2011 yılı için %5, 2008-2011 yılları ortalamasının %4,30 olduğu, banka büyüklüğü de göz önüne alındığında %5 oranında erken kapama ücreti tahsilinin hakkaniyete uygun olacağının mütalaa edildiği, somut uyuşmazlıkta yapılan tahsilatın bu ortalamanın altında olduğu, bilirkişi raporunda başkaca tespitler de yapılmış ise de tespite konu hususların önceki bozmalar kapsamı dışında kaldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davaya konu kredinin imzalanmasından önce yapılan görüşmelerde, davalı şirket çalışanının açıkça kredinin erken kapatılması hâlinde erken kapama komisyonu talep edilmeyeceğini bildirdiğini, müvekkilinin bu taahhüde güvenerek sözleşme imzaladığını ve bu taahhüdün davalı banka bakımından bağlayıcı olduğunu, nitekim bozmadan sonra alınan bilirkişi raporunda da bankanın bu taahhüde rağmen erken kapama komisyonu tahsil etmesinin hukuka aykırı olduğunun belirtildiğini, Mahkemece belirtilen hususun davalı yararına usuli müktesep hak oluştuğu gerekçesiyle değerlendirilmediğini, ancak önceki bozmalarda sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmediğinden usuli müktesep hak koşullarının oluşmadığını, bankanın erken kapama komisyonu tahsiline dayanak yaptığı sözleşme hükmünün genel işlem koşulu niteliğinde olup yazılmamış sayılması gerektiğini, İlk Derece Mahkemesince Yargıtay bozma ilamında belirtilen şekilde inceleme yapılmayıp eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeler ile davanın reddine karar verildiğini, şöyle ki, bozma sonrası 10 adet bankaya müzekkere yazıldığını, bir kısım bankalar tarafından gönderilen oranların davaya konu krediyle ilgisi bulunmayan konut, tüketici ve taşıt kredilerine ilişkin olduğunu, bir kısım bankaların bu tür uzun vadeli (8-15 yıl) ticari yatırım kredilerinde erken kapama komisyonu ve benzeri fiyatlamaların somut olayın özelliklerine göre değişkenlik gösterdiğini belirtip oran bildirmediklerini, Halkbank’ın dava konusu kredi türü için erken kapama komisyon/ceza oranının %2, İş Bankası'nın ise 2008-2009 yıllarında oranın %5, 2010-2011 yıllarında oranın %4 olduğunu bildirdiğini, sözü edilen cevaplardan hareketle davaya konu krediyle aynı nitelikte olan krediler bakımından ortalama bir erken kapama komisyon oranı tespit etmenin mümkün olmadığını, bilirkişi raporuna zikredilen hususlar dahilinde itiraz edip çeşitli bankaların davaya konu kredi gibi uzun vadeli yatırım kredilerine uyguladığı erken kapama komisyon oranlarını dosyaya ibraz ettiklerini, bu belgelere göre ortalama %1-1,5 aralığında erken kapama komisyonu alındığını, ek bilirkişi raporunda bu itirazlarının hiçbir şekilde değerlendirmeye alınmadığını, müvekkilinin davalı bankadan iki dilim hâlinde 12.000.000,00 ve 5.000.000,00 Amerikan doları kredi kullandığını, davalı bankanın ilk dilim kredi için taraflarca kararlaştırıldığı şekilde 0,75 oranında erken kapama komisyonu tahsil edip 2 nci dilim kredi için ise %10,5 oranında fahiş miktarda erken kapama komisyonu tahsil ettiğini, birinci dilim kredi için %0,75 oranında erken kapama komisyonu tahsil edilmişken 2 nci dilim kredi için %10,5 oranında erken kapama komisyonu tahsil edilmesinin kabul edilemez olduğunu, nitekim bilirkişi raporunda da ilk dilim kredi için belirlenen oranın banka bakımından bağlayıcı olduğunun bildirildiğini, bankaca tahsil edilen komisyonun aynı tür krediler için diğer bankalarca tahsil edilen erken kapama komisyonlarına göre de fahiş nitelikte olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalı banka tarafından tahsil edilen erken kapama komisyonunun emsal banka uygulamalarına nazaran fazla olup olmadığı ve istirdadının gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 26.09.2004 tarih ve 5236 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikten önceki 427 ila 454 üncü maddesi hükümleri.

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

07.02.2023 tarihinde oy birliği ile karar verildi.