Tazminat

11. Hukuk Dairesi         2021/8982 E.  ,  2023/323 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Asliye Hukuk Mahkemesi

HÜKÜM

Finansbank A.Ş. yönünden ret-diğer davalılar yönünden yeniden karar verilmesine yer olmadığına

Taraflar arasındaki tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davalı ...Ş. yönünden davanın reddine, diğer davalılar yönünden yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili kooperatifin Garanti Bankası ...Şubesi banka hesabından 12.05.2008 günü Altın Safran Tur. ve Tic. A.Ş.'nin yetkilisi ... ve ... imzası ile 75.000,00 TL’nin, diğer davalı ...'ın ...Şubesi'ne müvekkili adına EFT ile aktarıldığını, bu parayla ...'un Altın Safran şirketi adına kredi kullandığını, sonra 19.800,00 TL bedelin müvekkiline iade edildiğini fakat geriye kalan 55.200,00 TL'nin ise davalı ... tarafından el konularak müvekkili hesaplarının sıfırlandığını, ... o dönemde kooperatif başkanı ise de EFT yapması gibi yetkinin tek başına ona verilmediğini, bu yetkinin ancak en az iki kişinin imzasıyla ve kooperatif lehine olur ise mümkün olduğunu, kooperatif tarafından alınmış bir karar bulunmadığı gibi böyle bir paranın da adı geçen şirkete aktarılmasını gerektirir hiçbir sebebin bulunmadığını, banka hesabı üzerinde yapılan tasarruflarda gerekli araştırmayı yapmanın bankaların yasal zorunluluğu olduğunu, kooperatifin amacı dışında başka kurum ve kuruluşa yetkisi olmadığı halde usul ve yasaya aykırı işlem ile transferin gerçekleştirildiğini, diğer bankanın da durumu bilmesine rağmen gereğini yapmayarak müvekkilinin zararına sebep olduğunu ileri sürerek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 55.200,00 TL'nin 01.10.2009 ihtar tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; işlemin bizzat davacı kooperatifin yetkililerinin talebi doğrultusunda gerçekleştirildiğini, davacı kooperatif ile davalı şirketin birçok işlemde birlikte hareket etttiklerini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde, işlemin hukuka uygun olduğunu, davacı kooperatifin aynı kooperatif üyeleri tarafından aynı dönemde gerçekleştirilen diğer işlemlere itiraz etmeyerek bu işlemlerin benimsendiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

3.Davalı şirket yetkilisi, yetki itirazında bulunmuş, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A.Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemenin 20.04.2016 tarih, 2012/240 E., 2016/133K. Sayılı kararı ile davalı ...'ın, davaya konu bloke ve rehin talimat mektubunu imzalatırken imzalayan kooperatif temsilcilerinin buna dair özel yetkileri olup olmadığını, bu işlemin kooperatifin iştigal alanı kapsamında ve bu doğrultuda temsilcilerin işlem yetkisi kapsamında olup olmadığını kontrol etmesi gerektiği, davacı kooperatif temsilcileri ... ve ...'nun imzalamış oldukları 22.05.2008 tarihli "Nakit Teminat İçin Bloke ve Rehin Talimat Mektubu"nun batıl olduğu, bu işleme dayalı olarak davalı ... tarafından diğer davalı Altın Safran Tur. ve İnş. Tic. A.Ş.'nin borcuna mahsuben davacı Kooperatif'in parasından 30.09.2010 tarihinde yapılan 55.200,00 TL'lik tahsilatın da hukuki bir dayanağının bulunmadığı ve davacıya iadesinin gerektiği gerekçesiyle davalılar Finansbank A.Ş.

ve Altın Safran Tur. ve İnş. Tic. A.Ş. yönünden davanın kabulüne, 55.200,00 TL'nin davalı ...Ş.'den 26.10.2009 tarihinden itibaren, davalı Altın Safran Tur. ve İnş. Tic. A.Ş.'den 02.11.2009 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile tahsiline, davanın davalı ...Ş. yönünden davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekili, davalı ...Ş. vekili ve Altın Safran Tur. ve İnş. Tic. A.Ş. tarafından temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 17.12.2018 tarihli, 2017/793E.,2018/7944 K. sayılı kararı ile davacı vekilinin ve davalı Altın Safran Tur. ve İnş. Tic. A.Ş.'nin tüm temyiz itirazlarının reddi gerektiği, davalı ...Ş. vekilinin temyiz itirazlarına gelince, Mahkemece, davacı kooperatifin konut ihtiyacını karşılamak için kurulduğu belirtilmiş ise de kooperatif ana sözleşmesinin 6. maddesi göz önüne alındığında kooperatifin amacının turizm potansiyelinin gelişmesine yardımcı olmak, ortakların turizm ile ilgili ihtiyaçlarını karşılamak olduğu ve bu amaçla turistik tesisler yapmak için gerekli arsa alım ve kiralanma işlerini yapabileceği, konusu ile ilgili taşınır, taşınmaz mal alacağı, yaptıracağı, satacağı, kiraya vereceği, borç para alıp benzeri tasarruflara yapacağı, aynı konudaki ortaklıklara katılabileceği gibi faaliyetlerde bulunabileceğinin düzenlendiği, bu durum karşısında 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 137 nci maddesinin somut uyuşmazlıkta kati olarak uygulanmasının mümkün olmadığı, işletme konusunun elde edilmesine yardımcı olan muamelelerin işletme konusu işlemlerden kabul edilmesi suretiyle uygulamaya bir esneklik getirilmesi gerektiği, bu bağlamda, somut olay ve özellikle davacının ana sözleşmesinin 6.

maddesinde yapacağı işler değerlendirildiğinde üçüncü kişi yararına teminat vermenin işletme konusunun elde edilmesine yardımcı olan muamelelerden olup olmadığı değerlendirilerek sonucuna göre bir karar vermek gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle davalı ...Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın anılan davalı yararına bozulmasına karar verilmiştir.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı kooperatifin konut ihtiyacını karşılamak için kurulduğu belirtilmiş ise de bu iddianın yerinde olmadığı, davacı kooperatifin ana sözleşmesinin 6 ncı maddesine göre kooperatifin amacının turizm potansiyelinin gelişmesine yardımcı olmak, ortakların turizm ile ilgili ihtiyaçlarını karşılamak olduğu, kooperatifin bu amaçla turistik tesisler yapmak için gerekli arsa alım ve kiralama işlerini yapabileceği, konusu ile ilgili taşınır, taşınmaz mal alacağı, yaptıracağı, satacağı, kiraya vereceği, borç para alıp benzeri tasarruflar yapacağı, aynı konudaki ortaklıklara katılabileceğinde kuşku olmadığı, davacı tarafın bu amacı gerçekleştirmek amacıyla davalı Altın Safran Tur.

ve İnş. Tic. A.Ş. ile birçok işlemde birlikte hareket ettiklerinin dosya kapsamı itibarıyla sabit olduğu, bu husus ve davacının ana sözleşmesinin 6 ncı maddesinde yapacağı işler birlikte değerlendirildiğinde üçüncü kişi Altın Safran Tur. ve İnş. Tic. A.Ş. yararına teminat vermenin işletme konusunun elde edilmesine yardımcı olan muamelelerden olduğu, işletme konusunun elde edilmesine yardımcı olan muamelelerin işletme konusu işlemlerden kabul edilmesi gerektiğinden Finans Bank A.Ş. yönünden davanın reddine, Altın Safran Tur. ve İnş. Tic. A.Ş. ve Garanti Bankası A.Ş. yönünden kurulan hükümler ferileriyle birlikte bozmanın kapsamı dışında kalıp kesinleştiklerinden bu davalılar yönünden yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece bozma ilamına uyulmuş ise de bozma ilamında belirtildiği şekilde "davacının ana sözleşmesinin 6 ncı maddesinde yapacağı işler değerlendirildiğinde üçüncü kişi yararına teminat vermenin işletme konusunun elde edilmesine yardımcı muamelelerden olup olmadığı" hususunun değerlendirilmediği, bu hususta herhangi bir araştırma yapılmadığı, bilirkişi raporu alınmadığı, davacının Finansbank nezdindeki hesabında bulunan para üzerine davalı Altın Safran Turizm Turizm ve İnşaat Ticaret A.Ş.'nin borcuna karşılık olarak, davacı Kooperatif temsilcileri ... ve ...'nun imzalamış oldukları 22.05.2008 tarihli "Nakit Teminat İçin Bloke ve Rehin Talimat Mektubu" doğrultusunda bloke konulduğu, bloke konulan tutarın 55.200,00 TL'sinin 30.09.2010 tarihinde davalı şirketin Finansbank'a olan borcuna mahsup edilmek suretiyle davacı zararının oluştuğu, kooperatif ana sözleşmesinin yönetim kurulunun başlıca görev ve yetkilerini düzenleyen 44.

maddesine göre yönetim kurulunun ancak genel kurul kararı almak şartı ile kooperatifin taşınır ve taşınmaz mallarını satmak ve rehine koymak yetkisi olduğu, davaya konu "Nakit Teminat İçin Bloke ve Rehin Talimat Mektubu" için alınmış bir genel kurul kararı bulunmadığı, davaya konu üçüncü kişi lehine teminat (alacak rehni) işleminin davacı kooperatifin amacını gerçekleştirmesine nasıl ve hangi vasıta ile katkı sağladığı hususlarında davalılarca ortaya konulmuş ve ispatlanmış bir gerekçe bulunmadığı, lehine "alacak rehni" işlemi yapılan davalı Altın Safran Turizm Turizm ve İnşaat Ticaret A.Ş.'nin işlem tarihindeki münferit imzası ile yetkili temsilcilerinden birinin ... olması, bu kişinin aynı zamanda davaya konu alacak rehni işlemini davacı kooperatif adına imzalayan temsilcilerden biri olması karşısında bu işlemin 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 59 uncu maddesinin altıncı fıkrası gereğince batıl olduğu, bu durumda ...1.

Noterliğince 21.04.2008 tarihinde tasdik edilen davacı Kooperatif yönetim kurulunun 18.04.2008 tarih ve 1 sıra sayılı kararının davaya konu rehin işlemini yapma yetkisini kapsayıp kapsamadığının da bir öneminin kalmadığı, yönetim kurulunun kendisinde olmayan bir yetkiyi üyelere devretmesinin mümkün olmadığı, müvekkili kooperatif tarafından dava konusu işlemin tespit edilmesinden kısa süre sonra 01.10.2009 ve 16.10.2009 tarihlerinde ihtarnameler gönderildiği, bir süre sonra yapılan görüşmelerden netice alınamayınca 11.01.2011 tarihinde dava açılmak zorunda kalındığını ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı kooperatif yetkilileri tarafından davalı şirket lehine yapılan bloke ve rehin vermeye ilişkin bankacılık işlemleri nedeniyle davacının tazminat talebinde bulunup bulunamayacağı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

4491 sayılı Kanun ile değişik 4389 sayılı Bankalar Kanunu'nun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrası ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 61 inci maddesi,

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

17.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.