Menfi tespit | Tazminat | Menfi tespit

11. Hukuk Dairesi         2021/6230 E.  ,  2023/822 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi

HÜKÜM

Kısmen kabul

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar Çelaş İnşaat Turz. Teks. Plastik Gıda ve San. Dış Tic. Ltd. Şti., ... Kargo Nakl. ve Lojistik Ltd. Şti. ve davalı Çalışkan Taşımacılık Otomotiv Tic. ve San. A.Ş. vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalılar vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkiline ait 71.280,50 TL bedelli çekin, davacının rızası dışında elinden çıktığını, akabinde her ne sebeple çeki elinde bulundurduğunu bilmedikleri ve ticari ilişkilerinin bulunmadığı davalılardan Çelaş İnşaat Turz.Teks.P lastik Gıda ve San. Dış Tic. Ltd. Şti. tarafından icra takibi başlatıldığını, davacı tarafından dava konusu çekin, ticari ilişkisi bulunan davalılardan Çalışkan Taşımacılık San. Tic. A.Ş.'ye Sürat Kargo vasıtası ile 09.09.2015 tarihinde gönderildiğini, çekin Çalışkan Taşımacılık San. Tic. A.Ş.'ye teslim edilecekken 11.09.2015 tarihinde kargo şirketine ait araçtan farklı firmalara ait evraklarla birlikte çalındığını, çekin hiçbir zaman Çalışkan Taşımacılık San.Tic.A.Ş.'nin eline geçmediğini ve bu firmadan çekin ciro edilmediğini, çekin üzerindeki imzanın Çalışkan Taşımacılık San.

Tic. AŞ.'ye ait olmadığını, icra takibinin kötü niyetli olduğunu, çekteki ciro silsilesinin bozulduğunu ve üzerinde tahrifat yapılan çekin bu haliyle kambiyo senedi vasfını yitirdiğini ileri sürerek davacının davalılara borçlu olmadığının tespiti ile davacı lehine kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalılar Çelaş İnşaat Turz. Teks. Plastik Gıda ve San. Dış Tic. Ltd. Şti. ve ... Kargo Nakl. ve Lojistik Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; dava konusu çekin, kambiyo senedi kurallarına uygun bir şekilde davalılara devredilerek ciro ile teslim edildiğini, davalıların çekteki imzanın davacı borçluya ait olup olmadığını bilme yükümlülüğü bulunmadığını, davalı Çelaş İnş. Tur. Teks. Plastik Gıda San. Dış Tic. Ltd. Şti.'nin çekin meşru hamili, ... Kargo Nakl. ve Lojistik Ltd. Şti.'nin de son ciranta olduğunu, çekin sahte imzalar ile keşide edildiği iddiası şahsi defi niteliğinde olup davalı şirketlere karşı ileri sürülemeyeceğini savunarak davanın reddi ile davacı aleyhine tazminata hükmedilmesini istemiştir.

2. Davalılar Çalışkan Taşımacılık Otomotiv Tic. ve San. A.Ş. ve Kıncıoğlu Kollektif Şirketi davaya cevap vermemişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İstanbul 18. İcra Hukuk Mahkemesinin 2016/169 E. sayılı dosyasında görülen davada kesinleşen mahkeme ilamına göre davalı Çalışkan Taşımacılık Otomotiv Tic. ve San. A.Ş. yetkilisinin çeki ciro etmediğinin sabit olduğu, davacı tarafın davasında haklı olduğu, çek lehtarı davalı Çalışkan Taşımacılık Otomotiv Tic. ve San. A.Ş.'den sonra ilk cirantanın davalı Kıncıoğlu Kollektif Şirketi olduğu, bu cirantanın çekin çalıntı olduğunu bilmesi gerektiği gerekçesi ile davanın kabulü ile davacının İstanbul 5. İcra Müdürlüğünün 2016/6695 E. sayılı dosyasındaki takibe konu çek sebebiyle davalılara borçlu olmadığının tespitine, 71.280,50 TL asıl alacağın %20'si oranındaki kötü niyet tazminatının davalı Kıncıoğlu Kollektif Şirketinden alınarak davacı tarafa verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar Çelaş İnşaat Turz. Teks. Plastik Gıda ve San. Dış Tic. Ltd. Şti. ve ... Kargo Nakl. ve Lojistik Ltd. Şti. vekili ile davalılardan Çalışkan Taşımacılık Otomotiv Tic. ve San. A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalılar Çelaş İnşaat Turz. Teks. Plastik Gıda ve San. Dış Tic. Ltd. Şti. ve ... Kargo Nakl. ve Lojistik Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; icra hukuk mahkemesi kararına dayanılarak hüküm kurulmuş ise de dar yetkili mahkeme kararının genel yetkili mahkemeleri bağlayıcı nitelikte olmadığını, ispat yükünün davacıda olduğunu, davacının kendi imzasını inkar etmediğini, kendi imzasını inkar etmeyen keşidecinin çekteki lehtar veya ciranta imzalarının sahteliğini ileri sürerek hamile karşı dava açma hakkı bulunmadığını, ticari senetteki geçersiz imzanın, sadece kendisi yönünden hükümsüzlük sonucu doğuracağını, senetteki her imzanın diğerlerinden bağımsız olarak sadece imza sahibini bağlayacağını, ciro zincirini koparmayacağını, dava konusu çeki hukuka uygun ve yetkili bir şekilde elinde bulunduran davalıların iyi niyetli ve meşru hamil olup, Mahkeme kararının hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı Çalışkan Taşımacılık Otomotiv Tic. ve San. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu çekin, davalıya ulaşamadan kaybolduğunu ve çalındığını, davalının eline geçmediğini, ciro edilmediğini veya başka bir kuruma verilmediğini, davalının diğer davalı şirketler ile ticari veya başka surette hiçbir ilişkisi bulunmadığını, davalı aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesi gerekirken, kabul kararı verilerek yargılama giderlerinden ve vekalet ücretinden diğer davalılarla birlikte sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğunu belirterek davalının diğer davalılarla birlikte sorumlu tutulması yönündeki kararının müvekkili bakımından kaldırılarak müvekkili yönünden davanın reddine karar verilmesini ve aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda ispat yükünün davacı tarafta olup keşideci davacının, ara cirantalar ve hamilin dava konusu çeki, lehtar imzasının geçersiz olduğunu bilerek devraldıkları ve davacıyı zarara uğratmak maksadıyla hareket ettiklerini ispatlayamadığı imzaların istiklali prensibi uyarınca lehtar imzasının geçersiz olmasının sadece sahibi yönünden sonuç doğuracağı, davacının lehtar imzasının geçersiz olduğunu ileri sürerek kambiyo sorumluluğundan kurtulamayacağı, lehtara ödeme yapıldığının da iddia ve ispat edilmediği gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile davanın kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya uygun olmadığı, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 72 nci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, davanın alacaklı lehine sonuçlanması halinde tazminata hükmedilmesi için verilen tedbirin uygulanması gerektiği, Mahkemece verilen ihtiyati tedbir kararının uygulandığı gerekçesiyle davalılar Çelaş İnşaat Turz.Teks.

Plastik Gıda ve San. Dış Tic. Ltd. Şti., ... Kargo Nakl. ve Lojistik Ltd. Şti. ve Çalışkan Taşımacılık Otomotiv Tic. ve San. A.Ş.'nin istinaf başvurularının kabulü ile kararın istinafa başvuran davalılar yönünden kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile davalı Kıncıoğlu Kollektif Şirketi yönünden davanın kabulü ile davacı tarafın İstanbul 5. İcra Müdürlüğünün 2016/6695 E. sayılı dosyasındaki takibe konu çek sebebiyle dava Kıncıoğlu Kollektif Şirketi'ne borçlu olmadığının tespitine, 71.280,50 TL asıl alacağın %20'si oranındaki kötü niyet tazminatının davalı Kıncıoğlu Kollektif Şirketinden alınarak davacı tarafa verilmesine, diğer davalılar aleyhine açılan davanın reddine, asıl alacağın %20'si olan 14.256,10 TL tazminatın davacıdan alınarak davalı Çelaş İnşaat Turz.

Teks. Plastik Gıda ve San. Dış Tic. Ltd. Şti.'ne verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu çekin davalı Çalışkan Taşımacılık Otomotiv Tic. ve San. A.Ş.'nin eline hiçbir şekilde geçmediğini, lehtar firmaya ait imzanın sahteliğinin İstanbul 18. İcra Hukuk Mahkemesinin 2016/169 E. sayılı dosyası kapsamında sabit hale geldiğini, ilk cironun lehtar tarafından yapılamaması nedeni ile ciro zincirinde kopukluk oluştuğunu, ciro silsilesinde kopukluk bulunan bir senedi iktisap eden kişinin yetkili hamil olamayacağını, çekle ilgili ödemeden men kararı olduğunu bilebilecek durumda olan davalıların takibe girişmesinin kötü niyetli olduğunu, davalıların basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğüne aykırı davranarak hareket ettiklerini, çekin sıhhati konusunda gerekli araştırmayı yapmadıklarını, imzanın sahteliği iddiasının herkese karşı ileri sürülebilen defilerden olup çek hamillerinin iyi niyetli olup olmadıkları hususunun hukuki sonucu değiştirmeyeceğini, lehtar cirosuyla hamil olmayan alacaklıya karşı keşidecinin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını belirterek kararın davacı lehine bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının takibe konu çek sebebiyle davalılara borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2004 sayılı Kanun'un 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

14.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.