Konişmentodaki yabancı mahkeme yetki şartının geçerliliği ve bağlayıcılığı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/1714

KARAR NO 2024/557

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 15/11/2017

NUMARASI 2016/389 Esas 2017/387 Karar

DAVA

Tazminat (Gemi ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)

Milletlerarası yetki itirazının kabulüne ilişkin kararın, davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin dava dışı ... Ltd. Şti.'ye sattığı elyaf cinsi iplik emtiasının Hindistan'dan Mersin/Türkiye'ye deniz yoluyla taşınması işinin davalı şirket tarafından yerine getirildiğini, alıcının haklı sebep göstermeden emtiayı teslim almadığını, taşıyanın zilyetliğinde gümrük depolarında bekletilen emtianın teslim alınması için müvekkilince konişmento asılları teslim edilmesine rağmen teslim edilmediğini, emtianın bozularak değerini kaybedebileceğini, ayrıca depolama, demuraj giderlerinin müvekkili üzerinde doğduğunu ve halen işlemeye devam ettiğini ileri sürerek, şimdilik (200-USD karşılığı) 563,32-TL zarar ile 10.000-TL manevi zararın davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalılar vekili, dava konusu taşımaya ilişkin konişmentoda yetki şartının bulunduğu ve buna göre Londra'daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi'nin yetkili olduğunu, müvekkili şirketin fiili taşıyan veya taşıyan olmadığını, acente olduğunu,acenteye doğrudan husumet yöneltilemeyeceğini, müvekkilinin ... A/S adlı Danimarka'da mukim şirketin acentesi olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece,taşıma için düzenlenen konişmentoda, yükletenin ... Ltd., alıcının ... Ltd. Şti. tahliye limanının Mersin Limanı ve taşıyanın ... A/S olduğu; esas konişmentonun 26. maddesindeki kloz ile taşımadan kaynaklanan tüm anlaşmazlıklarda başka bir ülke mahkemesinin kaza dairesi hariç tutularak Londra'da İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi'nin kaza yetkisine sahip olduğunun kararlaştırıldığı, taraflar arasındaki bu sözleşmenin yabancı mahkemeye yetki veren usul hukukuna ait yabancı unsurlu bir sözleşme olduğu, davalı ... Ltd Şti. hakkında açılan davanın tefrikine karar verildiği; buna göre dava konusu uyuşmazlığın yabancı unsur taşıması, mahkemenin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmemiş olması,mahkemenin yetkili olmadığı gerekçesiyle, davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, Türkiye ile Hindistan arasında hukuki ve adli konularda adli yardım sözleşmesi ile dostluk anlaşmasının bulunduğu bu kapsamda her akit taraf vatandaşının dava açma hakkı olduğunu ve bu nedenle müvekkilinin Türk mahkemelerinde dava açabileceğini belirterek,kararın kaldırılarak dosyanın mahkemeye gönderilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, deniz yolu ile taşınan emtianın teslim edilmemesi sebebiyle oluşan zararın taşıyandan tahsili istemiyle açılmış alacak davasıdır. MÖHUK 47. madde hükmüne göre yer itibariyle yetkinin münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde, taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşmaları mümkündür. TTK 1237. maddesine göre taşıyan ile taşıtan arasındaki hukuki ilişkiler navlun sözleşmesi hükümlerine tabiidir. Ancak arada yazılı bir navlun sözleşmesinin bulunmaması halinde konişmento taşıyan ile taşıtan arasındaki hukuki ilişkide belirleyici duruma gelmektedir. Konişmentonun koşullarıyla, davacı yükleten ve davalı bağlıdır.

Davaya konu 26/11/2015 tarihli Yeni Delhi/Hindistan'da düzenlenen konişmento taşıyan ...A/S için acente olarak ... Ltd. tarafından düzenlenmiştir. Konişmentonun 26. maddesi, "Amerika Birleşik Devletlerine/Devletlerinden veya başka yere yapılan mal taşıma işlemlerinde...ABD New York Güney Bölgesi Federal Mahkemesi ...münhasır kaza yetkisine sahip olacak olup, tüm diğer durumlarda, işbu konşimento İngiliz yasasına tabi olarak yorumlanıp tüm anlaşmazlıklar başka bir ülke mahkemesinin kaza dairesi hariç tutularak, Londra'da İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesinin kaza yetkisine tabi olacaktır" düzenlemesi bulunmaktadır.Davacı sigorta şirketinin sigortalısını bağlayan yetki şartı halefi sıfatıyla davacı sigorta şirketini de bağlayıcı niteliktedir.

Taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan borç ilişkisi mevcut olup, Davada münhasır yetki veya kamu düzeni sözkonusu değildir.Taraflar arasındaki yetki şartının HMK'nın 18/2 maddesi kapsamında ve MÖHUK'un 47/1.maddesine göre geçerli olduğu,yetki şartında ön görülen belirlilik koşulunun gerçekleştiği ,konişmentodaki yetki şartı yazılı, açık ve belirli olması nedeniyle geçerli olup, davanın yetki sözleşmesi gereği Londra Yüksek Adalet Mahkemesinde görülmesi gerekir. Yetkili kılınan mahkemenin belirli olduğu, yetki sözleşmesinin taraflarının tacir olduğu, buna göre yetki sözleşmesinin geçerlilik koşullarını taşıdığı, HMK'nın 17. maddesi gereğince yetki sözleşmesinde belirlenen yetki şartının genel yetkili mahkemelerin yetkisini kaldırdığı, somut uyuşmazlıktaki gibi taraflar arasında Türk Mahkemesinde dava açılamayacağı açıktır.

Açıklanan nedenlerle, mahkemece yetkisizlik nedeniyle davanın usulden reddine dair verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığından, davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 80,70-TL harcın mahsubu ile kalan 346,9‬0-TL harcın davacıdan alınarakHazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 17/04/2024