Taşıma sırasında trafik kazasıyla emtianın zayi olması - taşıyıcı sorumluluğu

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/2404

KARAR NO 2024/929

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 08/05/2018

NUMARASI 2015/1080 Esas - 2018/411 Karar

DAVA

Tazminat

İSTİNAF KARAR TARİHİ 12/06/2024

Dairemizce verilen hükmün Yargıtay 11. HD tarafından bozulması üzerine yapılan duruşma sonunda dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirket tarafından satın alınan malların Mersin'den İstanbul'a taşınması işinin davalı ... tarafından üstlenildiğini, taşıma işini yapacak olan ... plaka sayılı araçların trafikte ... adına kayıtlı olduğunu, davalı ... sigortanın ise davalı ... taşıma sigortacısı olduğunu, ... plaka sayılı aracın yolda kaza yapıp müvekkiline ait ürünlerin tamamının yandığını, kazanın davalılardan ... adına kayıtlı ... plaka sayılı araç sürücüsünün kusuru ile meydana geldiğini belirterek, 45.760-USD tazminatın en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı (...) Sigorta vekili; davalı ... şirketinin müvekkili nezdinde nakliyat yurtiçi taşıyıcı sorumluluk sigortası ile sigortalı olduğunu, müvekkilinin sorumluluğunun poliçe limitiyle sınırlı olduğunu, meydana gelen trafik kazasında taşıyıcının sürücüsünün kusurunun bulunmadığını, bu nedenle müvekkilinin poliçeden kaynaklanan bir tazmin sorumluluğunun bulunmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.Davalı ... vekili; davacı ile müvekkili arasında bir sözleşme bulunmadığını, bu nedenle müvekkiline husumet yöneltilmesinin mümkün olmadığını, kazanın oluşumunda müvekkilinin ve taşımayı yapan diğer davalının kusurunun bulunmadığını, bu nedenle oluşan hasardan müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını belirterek, davanın reddini istemiştir.

Davalı ....Ltd. Şti. vekili; kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin herhangi bir kusurunun bulunmadığını, kazanın diğer davalı ...şirketine ait sürücünün kusurundan kaynaklandığını, ayrıca davacı ile müvekkili arasında imzalanmış bir sözleşme de bulunmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.Diğer davalı ....Şti. davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; taşıma sözleşmesine göre malı hasarsız teslim alan taşıyıcı ve taşıyıcı yardımcılarının malı hasarsız teslim ile sorumlu oldukları, trafik kazası sonucu oluşan hasardan kazaya karışan tüm araç sahiplerinin ve davalının sigortacısının müteselsil sorumluluğunun bulunduğu gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

1-Davalı ... vekili; taşıyıcının üçüncü kişinin sebebiyet verdiği zarardan sorumlu tutulamayacağını, kazanın oluşumunda davalı sigortalı araç sürücüsünün kusuru bulunmadığı, poliçenin sigortalının kusuru sonucu oluşan zararı teminat altına aldığını, TTK'nın 876. maddesi uyarınca taşıyıcının sorumluluktan kurtulduğunu, bu nedenle müvekkilinin de sorumluluğunun bulunmadığını belirterek, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2- Davalı ... vekili; müvekkilinin taşıma ilişkisinin tarafı olmadığını, müvekkili alt taşıyıcı olup davacıyla ilgisinin bulunmadığını, kazanın diğer davalının sürücüsünün tam kusurundan kaynaklandığını, müvekkilinin kazada kusurunun bulunmadığını belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.3-Davalı ... vekili; meydana gelen kazada taşıma işini üstlenen müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, bu nedenle TTK'nın 876. maddesi kapsamında hasardan sorumlu tutulamayacağını belirterek, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE VE SÜREÇ

Dairemizce yapılan istinaf incelemesi neticesinde 27/10/2020 tarih ve 2018/2141 Esas 2020/1074 Karar sayılı karar ile; somut olayda davacıya ait emtianın Mersin'den İstanbul'a taşınması işinin davalı ... tarafından üstlenildiği, taşımanın davalı ... adına kayıtlı araç ile gerçekleştirildiği, taraflar arasında yazılı bir sözleşme bulunmasa da bu davalının fiili taşıyıcı konumunda bulunduğu, yurtiçi taşıyıcılık sigorta poliçesi kapsamında davalı ... tarafından, taşıma sırasında oluşacak zararın teminat altına alındığı, hükme esas alınan bilirkişi raporu ve kaza tespit tutanağına göre, davalı tarafından taşınan emtianın trafik kazası sonucu tamamen yanarak zayi olduğu, kazanın oluşumunda davalı ...

sürücüsünün tamamen kusurlu olup, davalı taşıyıcı sürücüsünün kusurunun bulunmadığı,Davalıların sorumluluğunun TTK'nın 876. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği; kazanın oluşumunda davalı taşıyıcı araç sürücüsünün kusursuz, diğer davalı ... sürücüsünün asli ve tam kusurlu olduğu tespit edildiğine göre, TTK'nın 876. maddesinde belirtilen durum gerçekleşmiş; ziya, taşıyıcının gerekli özeni göstermesine rağmen kaçınamayacağı bir sebeple meydana gelmiştir. Dolayısıyla davalı akdi taşıyıcı ..., fiili taşıyıcı ... ve akdi taşıyıcı ...'ın sigortacısı ... artık oluşan zarardan sorumlu tutulması mümkün değildir. Davalı ... ise taşıma sözleşmesinin tarafı olmayıp, hasar, işleteni olduğu araç sürücüsünün tam kusuruyla gerçekleştiğinden davalı .., haksız fiil sorumluluğu kapsamında meydana gelen kaza sonucu oluşan hasardan sorumludur.

Öte yandan dava dilekçesindeki talepten azına karar verilmesine rağmen, hükümde davanın tam kabulüne karar verilmesi nedeniyle ilk derece mahkemesince çelişkiye düşülmüş ise de, bu hususta davacı ... davalı ... istinaf başvurusu bulunmamaktadır.Yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılması gerekmediğinden, her üç davalının istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak; davalılar ..., ... ve ... aleyhine açılan davanın reddine, davalı ... aleyhine açılan davanın kabulü ile 45.460-USD tazminatın 28.05.2015 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca işleyecek faiziyle birlikte davalı ... alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. Dairemizce verilen kararın davacı ile davalılar ..., ...

ve ... vekilleri tarafından temyizi üzerine, Yargıtay 11. HD'nin 12/10/2022 tarih ve 2021/1061 Esas 2022/6935 Karar sayılı ilamı ile; "meydana gelen trafik kazasında fiili taşıyıcı ... ait aracın sürücüsünün kusursuz olduğu sabitse de taşıyıcının, aracı trafik kurallarına uygun kullanma yükümlülüğü yanında taşımanın devamı sürecinde eşyaya gelebilecek zararları engelleme yükümü altında olduğu, trafik kazası tespit tutanağında davalı ... ait araç sürücüsünün kusurlu hareketi ile taşımanın yapıldığı aracın çarpmanın etkisiyle devrilerek yandığının belirtildiği, ancak kaza sebebiyle taşımaya konu yükün ne şekilde ve ne miktarda zayi olduğunu ispat yükünün taşıyıcıya ait olduğu, bu durumda mahkemece taşınan emtianın niteliği de dikkate alınıp, dosyadaki fotoğraflar ve tüm deliller değerlendirilmek suretiyle, kazadan sonra emtianın tümünün yanıp yanmadığı, yangının araçtaki herhangi bir bakım veya donanım eksikliğinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı, malın tümünün yanması halinde dahi kazadan sonra emtianın yanarak zayi olmasında ve zararın artmasında taşıyıcının kusurunun bulunup bulunmadığı hususlarında gerekirse konusunda uzman bilirkişi heyetinden rapor alınıp sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı karar verilmesi doğru olmadığı gerekçesiyle;

kararın bu yönden davacı yararına bozulmasına, bozma sebep ve şekline göre davalılar vekillerinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmediğine karar verilmiş, Dairemizce usul ve yasaya uygun bulunan Yargıtay bozma ilamına uyulmuştur.Hükmüne uyulan Yargıtay bozma ilamı gereğince fiili taşıyıcı ... şirketine ait aracın kaza tarihi öncesine ait muayene kayıtları getirtildikten sonra alanında uzman bilirkişilerden oluşan bilirkişi kurulundan rapor alınmış olup, bilirkişiler tarafından düzenlenen kök ve ek bilirkişi raporlarında özetle; kaza sonucu taşıma konusu polietilen plastik hammaddesi cinsi emtianın tamamen yanmış olduğu, bu maddenin yanıcı ve ısıl değeri yüksek bir ürün olduğu, aracın kara yolu üzerinde açık alanda devrilmesi ve sürüklenmesi, sürtünme sonucu oluşan statik elektrik nedeniyle ürün ambalajı ve yakıt deposunun alev almasıyla birlikte ortamdaki yüksek oksijene bağlı olarak torbalar içindeki ürünlerin oksijen ve yeterli ısı kaynağı ile reaksiyona girerek kısa sürede alevlerin büyümesi ve emtianın tamamen yanması ile sonuçlanabileceği, kaza anına ilişkin fotoğrafların da bu değerlendirmeyi desteklediği, araçta yüklü bulunan kimyasalların tamamen yanarak zayi olduğu, araç sürücüsünün yaralı olarak hastaneye kaldırılması nedeniyle araçta yangın söndürücü bulunsa dahi sürücünün kullanamayacağı, yangının büyüklüğü nedeniyle yangın tüpüyle söndürülemeyeceği, muayene kayıtlarına göre çekici ve dorsenin yola elverişli olduğu, araçta trafik güvenliğini tehlikeye sokacak teknik eksiklik veya bakımsızlık bulunmadığı, araç amortisörlerindeki yağ sızıntısının yangına neden olmasının mümkün olmadığı, aracın bakımlı veya bakımsız olması ile yangın arasında illiyet bağı bulunmadığı mütalaa edilmiştir.

Somut olayda; davacıya ait emtianın Mersin'den İstanbul'a taşınması işinin davalı ... tarafından üstlenildiği, taşımanın diğer davalı ... adına kayıtlı araç ile gerçekleştirildiği, taraflar arasında yazılı bir sözleşme bulunmasa da bu davalının fiili taşıyıcı konumunda bulunduğu, yurtiçi taşıyıcılık sigorta poliçesi kapsamında davalı ... tarafından, taşıma sırasında oluşacak zararın teminat altına alınmış olduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporu ve kaza tespit tutanağına göre, davalı tarafından taşınan emtianın trafik kazası sonucu tamamen yanarak zayi olduğu, kazanın oluşumunda davalı ... sürücüsünün tamamen kusurlu olup, davalı taşıyıcı sürücüsünün kusurunun bulunmadığı anlaşılmaktadır.

TTK'nın 876. maddesi uyarınca ziya, hasar ve gecikme, taşıyıcının en yüksek özeni göstermesine rağmen kaçınamayacağı ve sonuçlarını önleyemeyeceği sebeplerden meydana gelmişse, taşıyıcı sorumluluktan kurtulur. Somut olayda kazanın oluşumunda davalı fiili taşıyıcı araç sürücüsünün kusursuz, diğer davalı ... sürücüsünün asli ve tam kusurlu olduğu tespit edilmiştir. Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda alınan bilirkişi raporlarında da tespit edildiği üzere; taşıma konusu emtia, yüksek yanıcı özellikli bir madde olup, kaza sebebiyle oluşan yangında tamamen yanarak zayi olmuştur. Aracın yola elverişli olduğu tespit edilmiş olmakla, yangının araçtaki herhangi bir bakım veya donanım eksikliğinden kaynaklanmadığı, muayenede tespit edilen yağ sızdırması ile yangın arasında bir illiyet bağı bulunmadığı, sürücünün yaralı olarak hastaneye kaldırıldığı dikkate alındığında, sürücünün müdahale imkanı olmadığı gibi yangının büyüklüğü karşısında bunun etkili de olmayacağı tespit edilmiştir.

Bu durumda taşıma konusu emtianın tamamen yanarak zayi olmasında ve dolayısıyla zararın artmasında taşıyıcının bir kusurunun bulunmadığı sonucuna varılmıştır.O halde uyuşmazlık bakımından TTK'nın 876. maddesinde öngörülen koşullar gerçekleşmiş olup, taşıma konusu emtia, taşıyıcının gerekli özeni göstermesine rağmen kaçınamayacağı bir sebeple zayi olmuştur. Dolayısıyla davalı akdi taşıyıcı ... şirketi ile fiili taşıyıcı ... ve ... sigortacı davalının kaza nedeniyle oluşan zarardan sorumlu tutulması mümkün olmadığından kararı istinaf eden davalılar yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir. Diğer yandan Yargıtay bozma ilamına uyularak yeniden hüküm verildiğinden, Yargıtay HGK'nın 2021/96 esas 2021/205 karar sayılı, 04.03.2021 tarihli ilamı gereği taraflar yararına istinaf duruşma vekalet ücreti takdir edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; ilk derece mahkemesi kararı istinaf eden davalılar bakımından yerinde olmayıp , bozma ilamına uyularak bilirkişilerden alınan rapor ve ek rapor içeriğine göre davalılara sorumluluk atfedilemeyeceğinden, her üç davalının istinaf başvurusunun kabulü ile, kararın kaldırılarak, hükmün kesinleşen kısmının tekrarı ile; "davalılar ... , ... ve ... aleyhine açılan davanın reddine, davalı ... aleyhine verilen ve kesinleşen hüküm aynen tekrar edilerek davanın kabulüne" karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı ... .. Şti, davalı ... AŞ ve davalı .... Şti. vekillerinin istinaf başvurularının kabulüne, İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2015/1080 Esas - 2018/411 Karar sayılı ve 08/05/2018 tarihli hükmünün, HMK.'nun 353(1)b-2 maddesi gereği KALDIRILMASINA;

1- Davalı ... Ltd Şti hakkındaki davanın kabulüne,45.460-USD'nin 28.05.2005 tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasanın 4/a maddesi uyarınca temerrüt faizi işletilerek davalı ...Ltd Şti'nden alınarak davacıya ödenmesine, 2- Diğer davalılar hakkında açılan davanın reddine"İlk derece yargılamasına ilişkin olarak;"Alınması gereken 9.110,37-TL nispi karar harcından, davacı tarafından peşin yatırılan 2.281,11-TL harcın mahsubu ile bakiye 6.829,26-TL'nin davalı ...Şti.'den alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yatırılan 2.308,81-TL peşin harçların davalı ....Şti.'den alınarak davacıya verilmesine, Davacı tarafından yapılan 1.200-TL bilirkişi ücreti ve 327-TL tebligat ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 1.527-TL yargılama giderinin davalı ....Şti.'den alınarak davacıya ödenmesine,Davacı lehine takdir olunan 13.435-TL vekalet ücretinin davalı ....

Şti.'den alınarak davacıya verilmesine,Davalılar ... lehine takdir olunan 17.900-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak hakkındaki dava reddolunan bu davalılara verilmesine, Talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine,"İstinaf yoluna başvuranlar tarafından yatırılan (Davalı ...

2. 277,59-TL, davalı ...

1. 690,67-TL, davalı ...Şti 2.278-TL) peşin istinaf karar harçlarının istek halinde kendilerine iadesine,Davacı tarafından istinaf ve temyiz aşamasında yapılan yargı giderinin üzerinde bırakılmasına ,İstinaf yoluna başvuran davalılar tarafından istinaf ve temyiz aşamasında yapılan (... 131,50-TL, ... Şti 195-TL, ... 100-TL) yargı giderlerinin davacıdan ayrı ayrı alınarak adı geçen davalılara verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 12/06/2024