CMR taşımasında hasardan taşıyıcı sorumluluğu ve halefiyet

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/849

KARAR NO 2025/700

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 29/12/2021

NUMARASI 2017/983 Esas - 2021/987 Karar

DAVA

Tazminat (Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan Rücu)

DAVA

İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesinden Kaynaklanan)

Asıl davanın reddine-birleşen davanın kısmen kabulüne ilişkin kararın birleşen davada davalı ... Ltd. Şti ve ... Sigorta vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

ASIL DAVA

Davacı vekili, ... A.Ş. ve ek sigortalı ... A.Ş.'nin üstlendiği uluslararası karayolu taşımalarının müvekkili sigorta şirketi tarafından ... nolu poliçeyle teminat altına alındığını; dava dışı ... A.Ş.'nin Almanya'daki ...den satın aldığı çikolata, kahve, şekerleme cinsi gıda emtiasının Almanya'dan, İstanbul'a olan taşımasının ... A.Ş. tarafından üstlenildiğini, fiili taşımayı davalı ..Ltd Şti'nin gerçekleştirdiğini, taşıma sırasında Macaristan'da aracın kaza yaptığını, bu nedenle emtianın hasarlandığını, hasarın CMR belgesine işlendiğini; hasar miktarının 8.761,96-Euro oluğunun tespit edildiğini; hasar için müvekkilinin sigortalısı ... A.Ş.'ye 36.625,87-TL ödediğini ve sigortalısına halef olduğunu ve zarardan alt taşıyıcı olan davalının sorumlu olduğunu ileri sürerek, 36.625,87-TL'nin 21/09/2017 ödeme tarihinden itibaren avans faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, emtianın taşınması sırasında Macaristan'da arkadan yabancı plakalı bir tırın çarpması ve müvekkilinin aracının da önündeki tıra çarpması sonucu zincirleme kaza meydana geldiğini, kazada müvekkilinin bir kusurunun olmadığının ekspertiz raporu ve ekindeki resimlerden açıkça görüldüğü üzere dorsenin hasar gördüğünü, kolilerin devrildiğini; CMR 17/2 uyarınca hasardan müvekkilinin sorumluluğu olmadığını; davacının ödemeyi emtia sahibine yapması gerekirken dava dışı sigortalıya yaptığından rücu hakkı olmadığını; faizinin haksız ve fahiş olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

BİRLEŞEN DAVA

Davacı-temlik eden vekili, müvekkilinin satın aldığı çikolata, kahve, şekerleme cinsi gıda emtiasının taşıması işi için davalı ... AŞ ile anlaştığını, fiili taşımanın ise diğer davalı ... Ltd. Şti. tarafından yapıldığını; Erenköy gümrüğünde malların müvekkiline hasarlı teslim edildiğini, zararın her iki taşıyıcıya da bildirildiğini; diğer davalı ... Sigorta'nın fiili taşıyıcı ... Ltd. Şti.'nin sigortacısı olduğunu; hasardan sorumlu olan davalılar aleyhine 47.731,28-TL asıl alacağın tahsili için İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasıyla takip başlatıldığını, ancak davalıların takibe itiraz ettiklerini ileri sürerek, davalıların icra takibine itirazının iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN DAVAYA CEVAP

1- Davalı ... Ltd. Şti. vekili, CMR 17/2 uyarınca müvekkilinin hasardan sorumlu olmadığını, zarar miktarını ispatının gerektiğini ve faizin haksız-fahiş olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2- Davalı ... A.Ş. vekili, müvekkiline süresinde hasar ihbarı yapılmadığını, müvekkilinin bir kusuru ve CMR 17/2'ye göre sorumluluğu olmadığını; davacının gerçek zararı isteyebileceğini ve hasarın CMR 23'e göre tespitinin gerektiğini, müvekkilinin yokluğunda tutulan tutanağın bağlayıcı olmadığını; sovtajın değerlendirilmesi gerektiğini ve davanın zamanaşımına uğradığını belirterek, davanın reddine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

3- Davalı ... Sigorta A.Ş., davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece asıl davada; davacı sigorta şirketinin hasar ödemesini hasarlanan malların sahibi ... A.Ş.'ye yapmayıp sigortalısı olan ... A.Ş.'ye yaptığından alt taşıyıcı davalı ... ... Ltd. Şti.'te karşı halefiyetten dolayı rücu imkanı bulunmadığı gerekçesiyle asıl davanın reddine; birleşen davada, taşımada ... teslim şeklinin söz konusu olduğundan yükleme sonrası her türlü riskin alıcıda bulunduğu, asıl taşıyıcı olan davalı ... Ltd. Şti.'nin, alt taşıyıcı olan davalı ... Ltd. Şti.'nin ve bu davalının sigortacısı olan davalı ... Sigorta'nın kaza sonucu meydana gelen zarardan CMR nin17/1 uyarınca müteselsilen sorumlu olduğu; CMR hükümleri uygulanması gerektiğinden kusur tayininde 2918 sayılı KTK'nın uygulanamayacağı, bu nedenle 07/04/2021 tarihli kusur raporunun esas alınamayacağı;

sorumluluktan kurtulabilmek için CMR 17/2 ve 17/4. maddelerine göre hasarın hak sahibi/yük ilgilisinin kusurundan ileri geldiğinin ispat edilmesi gerektiği, kazanın oluşunda hak sahibinin kusuru olmadığı; bilirkişi raporunda emtianın brüt kg ağırlığından tespit edilen emtia bedeli, elleçme ve imha bedeli ile KDV toplamından kaza tarihi itibariyle sovtaj tenzili düşüldükten sonra hasar tarihindeki döviz kuru üzerinden davacının talep edebileceği toplam hasar bedelinin 35.369,57-TL olduğunun belirlendiği, bu tutarın CMR 23'teki sorumluluk sınırının altında kaldığı ve alacağın likit olmadığı gerekçesiyle, birleşen davanın kısmen kabulüne, davalıların icra takibine itirazının 35.369,57-TL alacak üzerinden iptaline, takip tarihinden itibaren asıl alacağa yıllık %9 yasal faiz işletilerek takibin devamına, fazla talebin reddine;

icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Birleşen davada davalılar ... Ltd Şti ve ... Sigorta A.Ş. vekili, trafik bilirkişi raporunda, araç sürücüsü ...'in beyanlarından ve dosyadaki kazaya ait fotoğraflardan, yabancı plakalı aracın emtianın bulunduğu müvekkili fiili taşıyıcı ..Ltd Şti'nin aracına arkadan çarptığı, onun etkisiyle davalının aracının da önündeki araca çarptığı, kazanın oluşu itibariyle davalının alabileceği bir tedbirin ve kusurunun bulunmadığının belirtildiğini, rapora rağmen müvekkillerinin sorumlu tutulamayacağını; KTK'ya göre arkadan çarpan üçüncü şahsa dava açılması gerektiğini; eksper raporunun bilirkişiler tarafından incelenmediğini; kabul anlamına gelmemekle birlikte bilirkişi heyetinin hesaplamasının hatalı olduğunu, şekerleme tipi emtianın 17 palet, 9.504 koli, brüt 11.784,96-kg olduğunu, emtianın 3-4'ünün elleçleme suretiyle kurtarıldığının tespit edildiğini;

buna göre toplam emtia sayısının 9.504 koli, 32.639,76-Euro, ekspertiz raporunda tespit edilen hasarlı emtia sayısının 2.376 koli (1/4), 8.159,94-Euro, icra takibindeki sayının ise 1.719 koli (839+475+365+40):

5. 903,50-Euro şeklinde davacının talebiyle bağlı kalınarak hesaplama yapılması gerekirken, talep aşılarak yapılan hesabın doğru olmadığını; müvekkili ... sorumlu olmadığından ... Sigorta'nın da sorumluluğunun bulunmadığını belirterek, kararın kaldırılmasına ve birleşen davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Asıl dava, davacı tarafından emtia nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalanan emtianın kara yolu taşıması sırasında meydana gelen trafik kazasında hasara uğraması nedeniyle sigortalıya ödenen hasar bedelinin taşıyıcı ve sorumluluk sigortacısı olan davalılardan tahsili; birleşen dava, temlik eden-davacının emtiasının taşıması sırasında oluşan zararının tahsili için taşımayı üstlenen davalı şirketlere ve fiili taşıyıcının nakliyat sigortacısına karşı başlattığı icra takibine davalıların itirazının iptali istemine ilişkindir. Davaya konu taşıma Almanya-Türkiye arasında gerçekleştiğinden, somut uyuşmazlığın CMR Konvansiyonu hükümlerine göre çözümü gerekmekte olup, sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu konularında ise TTK hükümleri esas alınacaktır.

TTK'nın 1472. maddesi uyarınca, sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı ancak sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır. CMR Konvansiyonunun 17/1. maddesinde, taşıyıcının yükü teslim aldığı andan teslim ettiği ana kadar doğan ziya, hasar ve gecikmelerden sorumlu olduğu düzenlenmiştir. Konvansiyonun 17/2. maddesi gereğince ise taşıyıcı, ancak kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlemesine olanak bulunmayan durumlardan ileri geliyorsa sorumlu tutulamayacaktır.

Mahkemece asıl dava reddedilmiş, birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; asıl davanın reddine ilişkin karara karşı istinaf yoluna başvurulmamış; birleşen davaya ilişkin karar, davalılar ... Ltd. Şti. ve ... Sigorta tarafından istinaf edilmiştir. Birleşen davada, temlik eden davacının Almanya'dan satın aldığı 11.784,96 kg 9.980 kap 46.189,44-Euro değerinde çikolata emtiasının Türkiye'ye taşınması işi için davalı akdi taşıyıcı ... A.Ş. ile anlaştığı, fiili taşımanın davalı ... ... Ltd. Şti.'ye ait araçla taşınması sırasında, Macaristan sınırları içinde yabancı plakalı iki araçla karıştığı trafik kazası sonucunda, 8.159,94-Euro'luk kısmın zayi olduğu, 902,02-Euro elleçleme gideri, 211,41-Euro imha bedeli ve 996,63-Euro KDV olmak üzere toplam zararın 10.270-Euro olduğu,hasardan 300-Euro sovtaj düşüldüğünde 9.970-Euro karşılığı (x3,5476-TL=) 35.369,57-TL hasarın oluştuğu 2.

bilirkişi heyetinin kök raporunda belirtilmiştir. Ayrıca 07/04/2021 tarihli trafik bilirkişi raporunda, davacının emtiasının taşımasının yapıldığı araç sürücüsünün beyanı ve kaza yeri-anına ilişkin fotoğraflardan seyir halindeyken yabancı plakalı aracın çarptığı, çarpan aracın 2918 sayılı KTK'ya göre arkadan çarpma kurallarını ihlal ettiğinden kusurlu olduğu, davalı ... Ltd. Şti.'ye ait araç sürücüsünün kazayla ilgili alabileceği her hangi bir önlem veya tedbirin bulunmadığı görüşü belirtilmiştir. Bu rapordan sonra bilirkişi heyetinden alınan 2. ek raporda, söz konusu trafik bilirkişisi raporuna rağmen taşımacının zarardan sorumlu olduğu ifade edilmiştir. Fili taşıyıcı davalı ... Ltd. Şti. ve diğer davalı sigorta şirketi vekili, mahkemece trafik bilirkişi raporunun dikkate alınmadığını, müvekkilinin CMR'nin 17/2.

maddesine göre trafik kazasının önlenebilmesi için alabileceği bir önlemin olmadığını ve davanın reddinin gerektiğini savunmuştur.Ancak,trafik bilirkişinin raporu, dosyada mevcut davalı sürücüsünün kazaya ilişkin tek taraflı beyanına ve kazadan hemen sonra olay yerinde çekilmiş fotoğraflara dayanmaktadır. Macaristan'da vuku bulan kazanın oluş şekline ilişkin dosyada hiç bir resmi ve/veya kazanın diğer tarafının katılımı olan objektif bir belge bulunmamaktadır. Kaza anına dair bir video kaydı da yoktur. 10/11/2016' tarihinde "Trafik Kazası Hakkında Belge" başlıklı Macaristan polisi tarafından hazırlanmış tek sayfalık belgede, kazanın oluşuyla ilgili bir bilgi bulunmamaktadır. Bu nedenle söz konusu trafik bilirkişi raporu denetime ve hükme esas olmaya elverişli değildir.

Hükmü istinaf eden davalılar, sürücüye kusur atfedilmesinin mümkün olmadığını, CMR'nin 17/2. maddesi kapsamında kazanın ve buna bağlı olarak hasarın, taşıyıcının her türlü çabasına rağmen önleyemeyeceği bir durumdan kaynaklandığı hususunu ispat edememiştir. Bu nedenle,davalı taşıyıcı hasarın taşıyıcının her türlü çabasına rağmen önleyemeyeceği bir durumdan kaynaklandığını ispatlayamaadığından sorumlu tutulmasında isabetsizlik görülmemiştir. Davalılar vekili, kabul edilen miktarda davacının talebinin aşıldığını istinaf nedeni olarak ileri sürmüştür. Birleşen davaya dayanak teşkil eden icra takibinde 47.731,28-TL asıl alacak istenilmiş, dayanak olarak da kaza nedeniyle uğranılan zararın tazmini olduğu belirtilmiş;

takip talebinin ekinde de, davalı şirketlere gönderilen 21/12/2016 tarihli toplam 47.731,28-TL talepli yazıyı sunmuştur. Bu yazıda talebin 839 koli ... kodlu (wildberry), 475 koli ... kodlu (strawberry), 365 koli ... kodlu (orange) emtia bedeli, elleçleme/imha ve KDV bedelinden oluştuğu belirtilmiştir.Zararın hesaplandığı bilirkişi raporundaki hesaplamada da, 17/04/2017 tarihli ekspertiz raporundaki bilgilerden yararlanıldığı ve takip talebinin ekindeki belgede de aynı veriler bulunmaktadır.Buna göre, davalılar vekilinin kararda talebin aşıldığına yönelik istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır. Açıklanan nedenlerle,davalı taşıyıcı ve sorumluluk sigortacısının hasar nedeniyle sorumlu olduklarının kabulü ile davanın kısmen kabulüne dair karara yönelik istinaf nedenleri olmayan davalılar ...

Ltd. Şti. ve ... Sigorta A.Ş. Vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı ... san. ve Tic. Ltd. Şti ve ... Sigorta A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 2.416,09-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 1.208‬-TL harcın mahsubu ile kalan 1.208,09‬-TL harcın davalı ... ... Ltd. Şti. ve ... Sigorta A.Ş.'den müteselsilen alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davalılar tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 41‬-TL istinaf yargı giderinin davalı ... Ltd. Şti. ve ... Sigorta A.Ş.'den müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.

29/04/2025