6102TTK Türk Ticaret Kanunu

İhraç malının talimata aykırı teslimi nedeniyle taşıyıcıdan tazminat

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2022/1529 E. 2025/976 K. · · İlk derece: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Alacakistinaf başvurusunun esastan reddiKesinlik belirsiz

★ EmsalGörev ve yetkiHak düşürücü süre

Davacının nitelemesi: Taşıma sözleşmesinden kaynaklanan tazminat mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor

Gerekçe özeti

Taşıma konusu emtianın talimata aykırı teslim edildiği iddiasına dayalı zarar davalarında TTK 1188'deki ziya/hasar/geç teslime özgü 1 yıllık hak düşürücü süre uygulanmaz. Yabancı taşıyanın Türkiye'deki acentesi aracılığıyla düzenlenen konişmentoda yer alan yabancı mahkeme yetki şartı, MÖHUK 47/1 ve TTK 105/2 karşısında Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldıramaz; acenteye izafeten davalı taşıyan aleyhine Türk mahkemesinde dava açılabilir. Navlun faturasını taşıtan adına düzenleyen taşıma işleri komisyoncusu TTK 921 uyarınca taşıyanın hak ve yükümlülüklerine sahip olduğundan husumet itirazı reddedilir. Malın varış ülkesindeki yetkili kamu otoritesinin, menşe uygunsuzluğu gibi objektif bir nedenle resmi kararla imha ettiği sabit olan hallerde, bu imhadan taşıyıcıya kusur ve sorumluluk yüklenemez; ispat yükü, talimata aykırılığı ve menşe iddiasını ileri süren tarafın delil sunmasına bağlıdır.

Ele alınan sorunlar

TTK 1188'deki 1 yıllık hak düşürücü sürenin uygulanabilirliği → ret

İddia: Davalı ... Lojistik vekili, davanın TTK 1188'de düzenlenen 1 yıllık hak düşürücü süre içinde açılmadığını, zamanaşımının dolduğunu ileri sürmüştür.

Gerekçe: TTK'nın 1188. maddesinde düzenlenen hak düşürücü süre hükmü, taşıma konusu emtianın ziya, hasar veya geç tesliminden kaynaklanan tazminat istemlerine ilişkindir. Somut uyuşmazlık ise emtianın talimata aykırı teslim edildiği iddiasına dayandığından, TTK 1188'in bu olaya uygulanması mümkün değildir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Fiili taşıyan ve taşıma işleri komisyoncusu sıfatıyla husumet → ret

İddia: Davalı ... Lojistik vekili, müvekkilinin forwarder/taşıma işleri komisyoncusu olduğunu, sorumluluğun bulunmadığını, hukuki muhatabın diğer davalı ... olduğunu ileri sürerek husumet itirazında bulunmuştur.

Gerekçe: Dava dosyasına sunulan konişmentolar ile gümrük beyannamelerinden, davacıya ait malların ... 'nın acentesi tarafından düzenlenen konişmentolar tahtında Mersin'den Vietnam'a taşındığı, satışın vesaik mukabili yapıldığı ve davalı ... Lojistiğin taşınan mallar için davacı adına navlun faturaları düzenlediği anlaşılmaktadır. Bu durumda davalı ..., taşımayı fiilen gerçekleştirmiş olduğundan fiili taşıyan sıfatına haizdir. Davalı ... Lojistik ise davacı adına navlun faturaları düzenlediğinden TTK'nın 921. maddesine göre taşıma işleri komisyoncusu sıfatıyla taşıyanın hak ve yükümlülüklerine sahiptir; bu nedenle husumet itirazı yerinde değildir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Acente aracılığıyla yapılan sözleşmede milletlerarası yetki itirazı → ret

İddia: Davalı ...'ya izafeten acente vekili, konişmentolarda Marsilya Ticaret Mahkemelerinin yetkili kılındığını, MÖHUK 47 gereği Türk mahkemesinin yetkisiz olduğunu ileri sürmüştür.

Gerekçe: MÖHUK 47/1 maddesi uyarınca, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldıran sözleşme yapılması mümkün değildir. TTK'nın 105/2. maddesi uyarınca, yabancı tacirlerin Türkiye'deki acenteleri aracılığıyla yapılan sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklar yönünden acenteye, müvekkiline izafeten dava açılabileceği gibi müvekkiline izafeten acente aleyhine de dava açılabilir; buna aykırı sonuç doğuracak sözleşme şartları geçersizdir. Konişmentonun acente tarafından Mersin'de düzenlendiği ve uyuşmazlığın davalı ...'nın Türkiye'deki acentesi aracılığıyla yapılan taşıma sözleşmesine ilişkin olduğu dikkate alındığında, TTK 105/2'de düzenlenen münhasır yetki esasına göre milletlerarası yetki itirazı yerinde değildir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Malın talimata aykırı olarak ilk alıcıya teslimi ve taşıyıcı kusuru → ret

İddia: Davacı vekili, malların ikinci alıcıya teslim talimatına rağmen davalıların bilgisi/kusuru ile ilk alıcıya teslim edildiğini, malların Türk menşeli olduğunu, davalının Brezilya menşeli olduğuna dair iddiasının gerçek dışı olduğunu, bunun aksinin davalılar tarafça kesin delille ispatlanması gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

Gerekçe: Davacı, yükün talimata aykırı şekilde ilk alıcıya teslim edildiğini ileri sürmüş ise de dosyada bu yönde bir delil bulunmamaktadır. Davalı ... vekilinin sunduğu 08/02/2021 tarihli belgede konteynerlerden Türk eti beklenirken Brezilya fabrikası tescil numarasına ait sığır eti sakatatlarının bulunduğu tespit edilmiştir. Aynı davalının sunduğu ürün imha tutanaklarında da konteynerler içindeki ürünlerin menşeinin Brezilya olduğu belirtilerek malların 2019 Aralık-2020 Mart arasında imha edildiği bildirilmiştir. Bu belgelere göre Vietnam resmi makamlarınca yükün Brezilya menşeli kabul edilerek işlem yapıldığı ve resmi kararla imha edildiği anlaşılmaktadır. Gümrük beyannamelerinde ürünün Türk menşeli olduğuna dair bir bilgi bulunmadığı gibi, gümrük idaresince herhangi bir menşe şahadetnamesi de bulunmadığı bildirilmiştir. Davacının ibraz ettiği ikinci alıcı firmadan alınan 08/07/2021 tarihli yazıda konteynerlerin müşteriye teslim edildiği belirtilmişse de, dosyaya sunulan imha tutanağı karşısında sakatat cinsi yükün Brezilya menşeli olmasından dolayı Vietnam kamu otoritesinin kararı ile imha edildiği sonucuna varılmıştır. Vietnam yetkili makamlarının kararıyla malın imha edilmesinde davalı taşıyanlara yüklenebilecek bir kusur ve sorumluluk bulunmadığından davacının aksi yöndeki istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Emsal değeri

Talimata aykırı teslim iddiasına dayalı taşıma tazminatı davalarında TTK 1188'in ziya/hasar/geç teslime özgü hak düşürücü süresinin uygulanamayacağı, acente aracılığıyla düzenlenen konişmentodaki yabancı mahkeme yetki şartının TTK 105/2 ve MÖHUK 47/1 karşısında geçersiz olduğu ve navlun faturası düzenleyen komisyoncunun TTK 921 uyarınca taşıyan sıfatıyla sorumlu tutulabileceği yönlerinden emsal niteliktedir.

Usul tespitleri

Yetkili mahkeme
TTK'nın 105/2. maddesi uyarınca, yabancı tacirin Türkiye'deki acentesi aracılığıyla yapılan taşıma sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda, konişmentoda yer alan yabancı mahkeme yetki şartı MÖHUK 47/1 gereği Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldıramaz; acenteye izafeten davalı taşıyan aleyhine Türk mahkemesinde dava açılabilir.
Hak düşürücü süre
TTK'nın 1188. maddesindeki 1 yıllık hak düşürücü süre, taşıma konusu emtianın ziya, hasar veya geç tesliminden kaynaklanan tazminat istemlerine ilişkindir; malın talimata aykırı teslim edildiği iddiasına dayalı davalarda uygulanmaz.

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
taşıma sözleşmesi fiili taşıyan taşıma işleri komisyoncusu acente aracılığıyla dava/husumet milletlerarası yetki münhasır yetki hak düşürücü süre vesaik mukabili satış konişmento menşe şahadetnamesi

Atıf yapılan mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) — TTK 1188TTK 105/2TTK 921 · 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) — MÖHUK 47/1

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/1529

KARAR NO 2025/976

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 18/05/2022

NUMARASI 2021/274 Esas 2022/289 Karar

DAVA

Alacak

DAVA TARİHİ 22/06/2021

Davanın reddine ilişkin kararın davacı ve davalı ... SA'ya izafeten ... A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin Türk menşeli 4 konteyner pişmiş ve dondurulmuş dana veya kuzu işkembe ve sakatat ürünlerini Phong/Vietnam'da faaliyette bulunan ... firmasına sattığını, emtianın Mersin/ Limanından alınarak Haiphong/ Vietnam Limanına deniz yoluyla taşınıp alıcıya teslimi işinin davalılarca üstlenildiğini, malın teslim şeklinin CFR olduğunu, toplam 4 konteyner maldan 2 konteynerin 10.08.2019 tarihinde yola çıktığını ve 13.09.2019 tarihinde varış yerine ulaştığını, diğer 2 konteynerin 24.08.2019 tarihinde yola çıktığını ve 04.10.2019 tarihinde varış yerine ulaştığını, malların indirildiğini, müvekkilinin alıcının mallarının bedelini ödememesi nedeniyle yeni bir alıcı arayışına giriştiğini, ihraç konusu malların ...

Ltd firmasına satıldığını, yapılan alıcı değişikliğinin davalılara bildirildiğini, alıcı değişikliği üzerine gümrük belgelerinde gerekli düzeltmelerin yapıldığını, 2.alıcının malları teslim almak için davacının Vietnam Ofisine/Gümrük Müdürlüğüne 17/03/2020 tarihinde yaptığı başvuru üzerine ofis sorumlularının 2.alıcıya malların Vietnam Liman Gümrük Müdürlüğünce serbest bırakıldığının, malların 2.alıcıdan başka bir kişiye teslim edildiğinin bildirildiğini, bunun üzerine müvekkilinin aynı gün 17.03.2020 günü davacının Fransa Ofisi Merkezi ile görüştüğünü, müvekkiline malların Vietnam Liman Gümrük Müdürlüğünce el altında tutulduğunun bildirildiğini, Vietnam Liman Gümrük Müdürlüğüne yapılan müracaat üzerine 4 adet konteyner malının tamamının 25.02.2020 ve 07.03.2020 tarihinde 1.alıcıya teslim edildiğinin yazı ile bildirildiğini, davalıların bu işlemlerden müvekkilini bilgilendirmediğini satış bedeli olan toplam 365.085,10-USD'nin müvekkiline henüz ödemediğini, malların bedeli tahsil edilmeden ve müvekkilinin rızası alınmadan 2.alıcı yerine 1.alıcıya teslim edildiğini, davalıların özensiz ve basiretsiz davranışlarından müvekkilinin büyük zarar gördüğünü, davalı ...'nin malların Brezilya Menşeili olduğuna ilişkin iddiasının gerçek dışı olduğunu, davalı ...'nin malların Brezilya menşeili olduğunu kesin ve inandırıcı delillerle ispatlaması gerektiğini, davalı ...'nin Fransa Marsilya Ticaret Mahkemesinde konteynerlerin boşaltılması ve imhası için yaptığını iddia ettiği 68.850-USD demurajlar 3.324-USD depoloma, 65.739,44-USD tıkama ve 62.909,84-USD imha maliyetleri olmak üzere 200.823,28-USD miktarındaki alacak kalemleri için müvekkiline karşı taşıma alacağından kaynaklanan dava açtığını ve yargılamanın devam ettiğini belirterek 365.085,10-USD alacağın şimdilik 60.000-USD'lik kısmının müştereken ve müteselsilen davalılardan dava tarihinden itibaren hesaplanacak döviz faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Lojistik ...A.Ş. vekili; yükün tahliye limanında teslimine müteakip bir yıldan fazla süre geçtiğini, zamanaşımı süresinin dolduğunu, davacı ile diğer davalı arasındaki konişimentoda Fransa Marsilya mahkemelerinin yetkili kılındığını ve Fransız Hukuku'nun uygulanacağının kabul edildiğini, MÖHUK 47.maddesi gereği mahkemenin yetkisiz olduğunu, müvekkilinin Mersin'de mukim forwarder acente olduğunu, fiili taşıyıcının diğer davalı ... olduğunu, taşıyıcıya karşı açılacak davalarda acentelere taşıyıcıya izafeten husumet yönetileceğini, taşıma işleri komisyoncusu müvekkilinin bir sorumluluğunun olmadığını, hukuki muhatabının diğer davalı olduğunu bilen davacının Fransa Marsilya Ticaret Mahkemelerinde aynı taşıma konusu hak ve alacak iddiaları ile ilgili ...'e karşı dava açtığını, açılan davanın 2021F 00260 esas numarasına kayıtlı olduğunu, ayrıca Fransa Marsilya Ticaret Mahkemelerinde ...

şirketi tarafından ... ve ... A.Ş.'ne karşı ... sayılı dava açıldığını, davacının yükleyici/ihracatçı/taşıtan olduğunu, konişimentolar tahtında ... Deniz Acenteliği A.Ş. tarafından taşınan Mersin çıkışlı ve Haiphong limanı varışlı 4 konteynerin taşımasının gerçekleştiğini, varış limanında tahliye edildiğini, taşımanın hukuken sona erdiğini, taşınan konteynerlerin muhteviyatı yükün Brezilya menşeili olduğundan Vietnam Ülkesine ithal edilmesinin yasak olduğunu, konteyner içerisindeki sakatat yüzünden "salmonella hastalığı" tespit edildiğini, bu nedenle ülkeye girişine izin verilmediğini ve yükün imha edildiği bilgisinin alındığını, davacının Vietnam ülkesinin Brezilya menşeili ve hastalık içeren sakatat ithaline izin verilmediğini bilmesi gerektiğini, müvekkilinin temerrüdü bulunmadığını, talep edilen faize ve faiz oranında itiraz ettiklerini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...'ya izafeten ... Acenteliği A.Ş. vekili; konşimentolarda Marsilya Ticaret Mahkemelerinin yetkili kılındığını, mahkemenin yetkisiz olduğunu, davacının müvekkilleri aleyhine aynı dava konusu ve talepler ile Marsilya Ticaret Mahkemesi'nde Şubat 2021 tarihinde dava açtığını, milletlerarası derdestlik bulunduğunu, yüklerin 10/08/2019 ve 24/08/2019 tarihli konşimentolar tahtında Mersin Limanından yüklendiğini, 13/09/2019 ve 04/10/2019 tarihinde tahliye limanı Haipong'da gemiden tahliye edildiğini, ilgili konişimentoların arkasında yeralan 7 nolu kloz uyarınca, taşıyana karşı yük hasarı veya zayi nedeni ile açılacak her türlü davaların 1 yıllık hak düşürücü süreye tabi olduğunu, yüklerin tahliye tarihlerine göre 1 yıllık hak düşürücü sürenin 13.09.2020 ve 04.10.2020 tarihinde sona erdiğini, Marsilya Ticaret Mahkemesinde derdest davanın bekletici mesele sayılması gerektiğini, Marsilya Ticaret Mahkemesinin ...

sayılı dosyası tahtında açılan ve halen derdest olan davaya konu talepler bakımından takas/mahsup def'inde bulunduklarını, davacının aktif husumetinin bulunduğunu kanıtlayan bir delil bulunmadığını, davacının kısmi dava açmada hukuki yararı bulunmadığını, konşimentoda Fransız Hukukunun uygulanacağının kararlaştırıldığını, yükleme öncesinde verilen talimatlarda gönderen davacı şirketin alıcı ve ihbar edilen taraf olarak ... şirketini bildirildiğini, konişimentoların bu talimatlara göre düzenlenerek yüklerin taşındığını, konteynerlerin tahliyesinden sonra konşimentoda öngörülen süre içerisinde alıcı tarafından yüklerin teslim alınmadığını, 13/02/2020 tarihli bir yazıya göre alıcının, malların satın alma sözleşmesine konu olmadığı gerekçesiyle konteynerleri teslim almayı reddettiğini, müvekkilinin yüklerin imhasında herhangi bir kusuru olmadığını, yüklerin alıcısı tarafından teslim alınmayarak tahliye limanında uzun süre kalması nedeni ile teslim alınmayan yüklere ilişkin tasfiye prosedürü başlatıldığını, davacı tarafından alıcı değişikliği talep edilmişse de alıcı değişikliği yapılmasının Vietnam Gümrük Mevzuatı uyarınca yüklerin imhasını engelleyen bir durum olmadığı için yüklerin Vietnam Gümrüğü de uzun süre teslim alınmayan yüklerle ilgili kaçakçılık şüphesi ile konteynerlere el koyduğunu ve malların Brezilya menşeli şüpheli bulduğu konteynerleri açarak içindeki malların incelemeye tabi tutulduğunu, Vietnam Gümrüğü tarafından yapılan inceleme sonunda konteynerler içine yüklenen yüklerin bulunduğu kutuların üzerinde Birezilya damgası bulunduğunu, Vietnam Gümrük Mevzuatına göre deli dana hastalığı ve salmonelle riski nedeni ile Brezilya'dan bu nevi ürünlerin Çin'e ve Vietnam'a ithalatının yasak olduğunu, malların Vietnam'a ithal edilmesinin mümkün olmadığı için imha edildiğini, davacının et ürünlerinin ihracatında aranan Veteriner Sağlık Sertifikasını da ibraz etmediğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; MÖHUK 47/1 maddesi uyarınca Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldıran sözleşme yapılmasının mümkün olmadığı, TTK’nın 105/2. maddesi uyarınca yabancı tacirlerin Türkiye'deki acentelerinin aracılığıyla yapılan sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklar yönünden acenteye müvekkiline izafeten acente aleyhine dava açılabileceği, aksine sözleşme hükümlerin geçersiz olduğunu, uyuşmazlığın davalı ...'nın Türkiye'deki acentesi aracılığıyla yapılan taşıma sözleşmesine ilişkin olduğu, bu nedenle davalı ... vekilinin milletlerarası yetki itirazının yerinde olmadığı, davalı ... Lojistik A.Ş.vekilinin de konşimentodaki yetki şartına göre milletlerarası yetki itirazında bulunmuş ise de, bu davalının Türk şirketi olması nedeniyle Türk mahkemeleri önünde kendisini daha iyi savunacak konumda iken, yabancı bir mahkemenin yetkili olduğunun ileri sürmesinin MK.

2'ye aykırı olduğunu, yabancı bir ülkede henüz görülmekte olan bir davanın iç hukuk bakımından derdestlik teşkil etmeyeceğinden derdestlik itirazının yerinde olmadığı, davacı tarafından zarar iddiasının taşıma sözleşmesine aykırılık hukuki nedenine dayandırıldığından TTK'nın 1188.madesinde düzenlenen 1 yıllık hak düşürücü sürenin somut olayda uygulanamayacağı, navlun sözleşmesi eser sözleşmesi niteliğinde olduğundan 5 yıllık zamanaşımı süresinin uygulanabileceği, somut olayda davanın TBK m.147'deki zamanaşımı süresi içerisinde açıldığından davalının zamanaşımı itirazının yerinde olmadığı, satışın vesaik mukabili olarak yapıldığı, davalı ... Lojistiğin taşınan mallar için ... adına navlun faturaları düzenlediği, bu durumda davalı ...'nin taşımayı fiilen gerçekleştirdiği, davalı ...

Lojistik'in davacı adına navlun faturaları düzenlediğinden TTK'nın 921.maddesine göre taşıma işleri komisyoncusu sıfatıyla taşıyanın hak ve yükümlülüklerine sahip olduğu, davacının yükün talimata aykırı şekilde birinci alıcıya teslim edildiğini ileri sürmüş ise de, bu yönde bir delil ibraz edemediği, davalı ... vekilinin dosyaya ibraz ettiği 08/02/2021 tarihli belgede konteynerlerden Brezilya fabrikasının tescil numarasına ait sığır eti sakatatlarının mevcut olduğunun tespit edildiğinin ifade edildiği, davalı vekilinin sunduğu ürün imha tutanaklarında da konteynerler içerisindeki ürünlerin menşenin Brezilya olduğu belirtilerek malların 2019 Aralık ayı ile 2020 yılı Mart ayı arasında imha edildiğinin bildirildiği, bu belgelerden anlaşıldığı üzere davacının yurt dışına ihraç ettiği sakatat türü gıda ürünlerinin Brezilya menşeli olmasından dolayı Vietnam otoritelerinin kararı ile imha edildiği, davacı vekili tarafından her ne kadar yükün Türk menşeli olduğu beyan edilmiş ise de dosyaya sunulan Gümrük beyannamelerinde bu konuda herhangi bir kayıt olmadığı, gümrük müdürlüğünden gümrük beyannamesi muhteviyatı eşya ile ilgili her hangi bir menşe şahadetnamesinin bulunup bulunmadığı hususunun sorulduğu, cevabi yazıda herhangi bir menşei şehadetnamesine rastlanılmadığının bildirildiği, bu durumda taşınan yükün, Türk menşeli olduğunun davacı tarafça ispatlanamadığı, davalı ...

vekilinin sunduğu belgelerin doğruluğuna itibar edilerek, sakatat cinsi yükün Brezilya menşeli olmasından dolayı Vietnam kamu otoritesinin aldığı karar ile imha edildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; davalıların Vietnam devletinin iç hukukunun ve ülke gümrük uygulamalarının verdiği aşırı kolaylıktan yararlanmaya çalıştıklarını, Malların Türk menşeli olduğunun ekli belgelerde ve tüm gümrük kayıtlarında belli olduğunu, davalının açtığı davada ileri sürdüğü malların Brezilya menşeili olduğuna ilişkin iddiasının gerçek dışı olduğunu, ihraç edilen 4 konteyner malın hiçbirinde, ambalaj veya kutularında değil Brezilya başka herhangi bir ülkenin etiketlerinin mevcut olmadığını, hepsinin Türk etiketli ve menşeili mallar olduğunu, müvekkilinin Brezilya'dan hiç bir şekilde mal ithal etmediğini, gerekirse müvekkilin defter ve belgeleri üzerinde bu hususta bilirkişi incelemesi yaptırılabileceğini, müvekkili tarafından davalının açtığı Marsilya Ticaret Mahkemesindeki davaya sunulun cevap dilekçesine ekledikleri Vietnam Polis Müdürlüğünün verdiği belgeye göre malların 1.alıcıya teslim edildiğini, bu belgede görünenin aksini yani malların Brezilya menşeili olduğunu ve malların 1.alıcıya teslim edilmediği hususlarını davalıların yazılı ve kesin delillerle ispat etmek zorunda olduğunu, müvekkilinin sunduğu resmi polis raporuna itibar edilmemesinin hukuki olmadığını, belgeler arasında çelişki bulunması halinde çelişkinin tereddüte mahal bırakmayacak şekilde araştırılması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili, istinaf süresi içerisinde sunduğu istinafa cevap dilekçesinde; karar doğru olmakla birlikte milletlerarası yetki, hak düşürücü süreye ilişkin gerekçenin yerinde olmaması nedeniyle kararın gerekçesi düzeltilerek onanmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacının ihraç ettiği emtianın talimata rağmen farklı alıcıya teslim edilmesi nedeniyle tahsil edilmeyen satış bedelinden kaynaklı zararın davalı taşıyıcılardan tahsili istemine ilişkindir. Davacı vekili; müvekkilinin dondurulmuş dana işkembe kuzu sakatat ürünlerinin Vietnam'daki alıcı ... firmasına teslim edilmek üzere Mersin Limanı'ndan Vietnam'a nakliye işinin davalılarca üstlenildiğini, 2 konteyner yükün 13/09/2019, 2 konteynerin ise 04/10/2019 tarihinde varış limanına ulaştığını, davalıların sorumluluğunda malların indirildiğini, bahsi geçen alıcının (Haiphong) mal bedelini ödememesi üzerine malların yeni alıcı ... Ltd firmasına satıldığını, alıcı değişikliğinin davalılara 26/12/2019, 27/12/2019, 31/12/2019 tarihlerinde bildirildiğini, davalılarca gerekli düzeltmelerin yapıldığını, ancak yeni alıcı (...) firmanın malları teslim almak üzere 17/03/2020 tarihinde Vietnam Gümrük Müdürlüğüne yaptığı başvuru üzerine malların ilk alıcı (Haiphong) firmasına teslim edildiğinin öğrenildiğini, bu işlemlerden müvekkilinin bilgilendirilmediği gibi satış bedeli 365.085,10-USD'nin de ödenmediğini belirterek zararın tazmini talep etmiştir.

Davanın TTK'nın 1188. maddesinde düzenlenen 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığı ileri sürülmüş ise de TTK'nın 1188. maddesinde düzenlenen hak düşürücü süre hükmü, taşıma konusu emtianın ziya, hasar veya geç tesliminden kaynaklanan tazminat istemlerine ilişkin olup, somut uyuşmazlık emtianın talimata aykırı teslim iddiasına dayalı olduğundan, somut olaya TTK'nın 1188. maddesinin uygulanması mümkün değildir. Dava dosyasına sunulan konişimentolar ile gümrük beyannamelerinden, davacı şirkete ait olan malların ... 'nın acentesi tarafından düzenlenen konşimentolar tahtında Mersin'den Vietnam'a taşındığı, gümrük beyannamesinde yer alan kayıtlara göre satışın vesaik mukabili olarak yapıldığı, davalı ...

Lojistiğin taşınan mallar için davacı adına navlun faturaları düzenlediği görülmektedir. Bu durumda davalı ... taşımayı fiilen gerçekleştirmiş olduğundan fiili taşıyan sıfatına haizdir. Davalı ... vekili müvekkilinin forwarder şirketi olduğundan bahisle husumet itirazında bulunmuş ise de, ... Lojistik, davacı adına navlun faturaları düzenlediğinden TTK'nın 921.maddesine göre taşıma işleri komisyoncusu sıfatıyla taşıyanın hak ve yükümlülüklerin sahip olduğu açıktır. Davalı ...'ye izafeten acente tarafından konişmentodaki yetki şartına davalı olarak milletlararası yetki istinaf konusu yapılmış ise de MÖHUK 47/1 maddesi uyarınca, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldıran sözleşme yapılması mümkün değildir.

TTK’nın 105/2 maddesi uyarınca, yabancı tacirlerin Türkiye'deki acentelerinin aracılığıyla yapılan sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklar yönünden acente, müvekkiline izafeten onun nam ve hesabına dava açabileceği gibi, müvekkiline izafeten acente aleyhine de dava açılabilir. Kanun'da açıkça, sözleşmelerde, bu hükme aykırı sonuç doğuracak şartların geçersiz olduğu hükme bağlanmıştır. Dava dosyasına sunulan konişmentolardan taşımanın, ... adına acentesi tarafından Mersin'de düzenlenen konişmentolar tahtında Mersinden, ...a yapıldığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla taraflar arasındaki uyuşmazlık davalı ...'nın Türkiye'deki acentesi aracılığıyla yapılan taşıma sözleşmesine ilişkin olup, konişmentonun acente tarafından düzenlendiği dikkate alındığında, TTK m.105/2'de düzenlenen münhasır yetki esasına göre davalı ...

vekilinin milletlerarası yetki itirazı yerinde değildir. Davalılar, davacının iddialarını reddederek davacı ile alıcı arasında yaşanan ihtilaflar nedeni ile yüklerin uzun süre limanda beklediğini, daha sonra Vietnam Gümrüğünün konteynerleri açarak malları incelemeye tabi tuttuğunu, yapılan incelemede kutular üzerinde Brezilya damgası bulunduğunun tespit edildiğini, bu nevi ürünlerin Brezilya'dan Vietnam'a ithalatının yasak olduğundan malın tamamının imha edildiğini, dolayısıyla malın imha edilmesinde taşıyanın kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını savunmuş olup, uyuşmazlık, malların yetkili makamlarca imha edilip edilmediği, talimata aykırı olarak (...) firmasına teslim edilip edilmediği, davalıların sözleşmeye aykırı davranışı bulunup bulunmadığı hususunda toplanmaktadır.

Davacı yükün talimata aykırı şekilde birinci alıcıya teslim edildiğini ileri sürmüş ise de dosyada bu yönde bir delil bulunmamaktadır. Davalı ... vekilinin dosyaya ibraz ettiği 08/02/2021 tarihli belgede, "konteynerlerden fiili olarak "Türk etinin" beklendiği ancak Brezilya fabrikasının tescil numarasına ait sığır eti sakatatlarının mevcut olduğunun görüldüğü" ifade edilmiştir. Davalı vekilinin sunduğu ürün imha tutanaklarından da, ..., ..., ... ve ... numaralı konteynerler içerisindeki ürünlerin menşenin Brezilya olduğu belirtilerek, malların 2019 Aralık ayı ile 2020 yılı Mart ayı arasında imha edildiği belirtilmiştir. Bahsi geçen belgelere göre Vietnam resmi makamlarınca bahsi geçen konteyner içeriği sakatat türü emtianın Brezilya menşeli olduğu kabul edilerek işlem yapıldığı ve resmi karar ile imha edildiği anlaşılmaktadır.

Gümrük beyannamelerinde ürünün Türk menşeli olduğuna ilişkin bir bilgi bulunmadığı gibi gümrük idaresince gümrük beyannamesi muhteviyatı konteyner yükü eşya ile ilgili her hangi bir menşe şahadetnamesi bulunmadığı bildirilmiştir. Davacı tarafından ibraz edilen ikinci alıcı firma tarafından Limandan alınan 08/07/2021 tarihli yazıda 3 adet konteynerin 25/02/2020 tarihinde 1 adet konteynerin 07/03/2020 tarihinde müşteriye teslim edildiği belirtilmiş ise de dosyaya sunulan imha tutanağı karşısında sakatat cinsi yükün Brezilya menşeli olmasından dolayı Vietnam kamu otoritesinin aldığı karar ile imha edildiği sonucuna varılmıştır. Vietnam yetkili makamlarının kararı ile malın imha edilmesinde davalı taşıyanlara yüklenebilecek bir kusur ve sorumluluğun bulunmadığı anlaşılmakla davacının aksi yöndeki istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; davacı ve davalı ...'ya izafeten ... Acenteliği A.Ş. vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı ve davalı ...'ya izafeten ... Acenteliği A.Ş. vekilinin istinaf başvurularının ayrı ayrı HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 161,4‬0-TL harcın mahsubu ile kalan 454‬-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcı ve 220,70-TL başvuru harcının davalı ...'ya izafeten ... Deniz Acenteliği A.Ş.'den alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi.

16/06/2025

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/73409 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.