Gönderilenden taşıyanın acentesinin talep ettiği masrafların TTK 1203'e göre iadesi

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/1753

KARAR NO 2025/1568

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 28/06/2022

NUMARASI 2021/68 Esas - 2022/426 Karar

DAVA

İtirazın İptali

DAVA TARİHİ 26/02/2021

Davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin Çin menşeli Changzhou firmasından 16/04/2020 tarihli, 2.500-USD bedelli, 09/04/2020 tarihli 2.350-USD bedelli, 15/04/2020 tarihli, 5.600-USD bedelli ve 09/01/2020 tarihli 4.520-USD bedelli faturalar içeriği motor emtiası satın aldığını, malların Qingdao ve Shangai (Çin) limanlarından İstanbul Limanına taşındığını, davalının Türkiye yerleşik acente sıfatı ile ifa yardımcısı olarak yer aldığını, konşimentoda "freight prepaid" kaydı bulunduğunu, navlun ücretinin peşin olarak ödendiğini, davalı tarafından daha sonra dokümantasyon ve terminal ücreti, Liman ve tahliye masrafları, boşaltma ücreti adları altında ücretler talep edildiğini, müvekkili tarafından işbu bedellerin ihtirazi kayıtla ödendiğini, ödenen bedelin iadesi için Anadolu 21.

İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyası ile yapılan icra takibinin davalının itirazı üzerine durduğunu belirterek davalının itirazının iptaline, %20 oranda icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; dava konusu taşımaların yabancı taşıyanlarca yapıldığını, davalı müvekkilinin dağıtım acentesi olduğunu, müvekkilinin davacıya hizmet verdiğini ve bu hizmet bedellerini isteme hakkı bulunduğunu, tahsil edilen bedellerin zorunlu hizmetlere ilişkin olduğunu, navlun talep edilmediğini ve tahsil edilmediğini, müvekkilinin gemi acentesi olmadığını, yük teslim acentesi olarak hizmet verdiğini, davacının gemi acenteleri ile ilgili beyanlarının dava ile bir ilgisi bulunmadığını, alacağın likit olmadığını belirterek davanın reddine, müvekkili lehine kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; dokümantasyon ücretinin eşyanın gönderilen tarafından teslim alınabilmesi için konişmentonun ibrazı üzerine konişmentonun incelenmesi, gönderilenin haklı hamil olduğunun tespit edilmesi, taşımaya ilişkin belgelerin tasnifi ve saklanması karşılığı olarak talep edildiği, konşimentonun ibrazı karşılığında eşyanın teslim edilmesi ve konişmentoyu ibraz eden kişinin haklı hamil olup olmadığının araştırılmasının taşıyanın TTK m.1230'dan kaynaklanan yükümlülüğü olduğu, bu hizmetlerin ek bir hizmet olmadığı, terminal ücreti, tahliye, yükleme, boşaltma ücretlerinin taşıyanın taşıma borcunun ifasına yönelik olarak taşıyanın acentesi tarafından yapılan iş ve işlemler olduğundan bu tutarların gönderilenden talep edilmesinin mümkün olmadığı, acentenin ancak taşıyanla arasındaki temsil ilişkisi gereği verdiği hizmetler dışında gönderilene bir hizmet sunması halinde bedelini talep edebileceği, bu takdirde sunulan hizmetin ne olduğunun ortaya konulması gerektiği, bilirkişi raporundan sonra davalı vekili tarafından sunulan belgelerle bu husus kanıtlandığından davacının bu alacak kalemi talebinin yerinde olmadığı, liman masrafı, kayıt ücreti, ENS bedeline ilişkin faturaların hangi hizmete ilişkin olduğunun anlaşılamadığı, ancak bilirkişi raporundan sonra davalı vekili tarafından sunulan belgelerle bu husus kanıtlandığından davacının bu alacak kalemi talebinin yerinde olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, İstanbul Anadolu 21.

İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin 708-TL üzerinden devamına, fazla talebin reddine, alacağın %20'si olan 141,60-TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; bilirkişi raporundan sonra sunulan belgelerin süresinde ibraz edilmediğini, savunmanın genişletilmesine muvafakatleri olmadığını, davalı tarafça sunulan ödemelerin kim tarafından, kime, hangi nedenle yapıldığına ilişkin hiç bir açıklık bulunmadığını, davalı ile müvekkili arasında akdi ilişki bulunmadığını, davalının acente olması nedeniyle yaptığı tüm işleri kendi müvekkili olan taşıyan adına yaptığını, alınan ücretlerin istenebileceği gerekçesinin yerinde olmadığını, acentenin doğrudan gönderilene iş görmesi ve ondan alacaklandırılmasının TTK'nın 1203. maddesinde öngörülmediğini, davalının iddia ettiği alacaklarını ancak taşıyandan talep edebileceğini, ayrıca konşimentoda ...

kaydının bulunduğunu, hapis hakkı tehdidiyle müvekkilinin sorumlu olmadığı bedelleri ödemek zorunda bırakıldığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacı tarafından ithal edilen emtianın deniz yoluyla taşınması sonrasında emtianın teslim alınması için davalı tarafından verildiği iddia edilen hizmetler nedeniyle ihtirazi kayıt ile ödenen bedellerin tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.Somut olayda; davacı tarafından ithal edilen emtiaların, dava dışı taşıyan tarafından deniz yolu ile taşınmasına müteakip teslimi aşamasında verildiği iddia edilen hizmetlere karşılık davacıdan ödenmesi talep edilen fatura bedelinin davacı tarafından ihtirazi kayıtla ödendiği, davacının sorumlu olduğu iddia edilen masrafların dokümantasyon, terminal, tahliye, yükleme, boşaltma ücretleri, liman masrafı, kayıt ücreti, ENS bedeli olduğu, konşimentoda davalının teslimat yerinde başvurulacak kişi olarak gösterildiği, taşıyanın teslim yeri acentesi olduğu anlaşılmaktadır.TTK'nın 1203.

maddesi uyarınca eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur. Söz konusu hüküm uyarınca navlun sözleşmesinin tarafı olmayan alıcının dava konusu giderlerden sorumlu tutulabilmesi için konişmentoda bu giderlerin alıcı tarafından ödeneceğinin kararlaştırılmış olması ve alıcının da yükün kendisine teslimini talep etmiş olması gerekir.

Ancak somut uyuşmazlıkta konişmentoda taşıyan sıfatına sahip olmayan davalı acente tarafından yapıldığı iddia edilen masrafların gönderilen tarafından ödeneceği kararlaştırılmamıştır. Bunun dışında taşıyanın taşıma borcunun ifasına yönelik taşıyanın acentesi tarafından yapılan iş ve işlemlerin ücretlerinin gönderilenden talep edilmesi mümkün olmayıp, acente sadece gönderilene taşıyanı temsilen verdiği hizmetler dışında kalan hizmetlerin karşılığını talep edebilir. Davalının, müvekkili konumundaki taşıyandan bağımsız olarak verdiği hizmeti ispat etmesi gerekir.Dokümantasyon ücreti yönünden; konşimentonun ibrazı üzerine konşimentonun incelenmesi, gönderilenin haklı hamil olup olmadığının araştırılması taşıyanın TTK'nın 1230.

Maddesinden kaynaklanan yükümlülüğü olduğundan bu yükümlülüğü yerine getiren acentenin gönderilenden dokümantasyon ücreti adı altında ek bedel talep etmeye hakkı yoktur. Bu hususta ticari hayatta dokümantasyon olarak anılan, limanlardaki yük teslim talimat formu uygulaması Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 17/12/2018 tarihli kararına istinaden Bakanlıkça kaldırılmıştır. Kaldırılmış bir uygulamadan dolayı da alacak talebinde bulunulamayacaktır.Terminal, tahliye, yükleme, boşaltma ücretleri yönünden; bu tutarların emtianın gemiden indirilmesi, gümrüklü geçici depolama alanına ya da konteyner istasyonuna taşınarak gümrüklü geçici depolama alanına alınması, konteynerlerin bu alanda istiflenmesi, içindeki ürünlerin boşaltılarak yeniden istiflenmesi işlemleri için tahakkuk ettirildiği, liman sahasında verilen hizmetlere ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.Konşimentolarda "freigt prepaid" kaydı bulunmakta olup bu kaydın taşıma ücretinin gönderen tarafından ödendiği;

yine konşimentolarda yer alan ... kaydı ise, yükün konteyner alanından teslim alınıp, varış yerindeki konteyner alanına teslim edilmesi sürecindeki yükleme ve boşaltma işlemi masraflarının taşıyana ait olduğu anlamına gelmektedir. Bu tutarlar, taşıyanın nakliye ediminin ifası kapsamında liman sahasında verilen hizmetlerle ilgilidir. Bu durumda CİF kaydı gereği nakliyeden sorumlu olan dava dışı göndericinin bu tutarları taşıyana peşin olarak ödediği anlaşılmakla, taşıyan adına hareket eden davalı acentenin, davacıdan terminal, tahliye, yükleme, boşaltma adı altında aldığı tutarların mükerrer olduğu sonucuna varılmaktadır. ENS ücreti yönünden; varma limanındaki gümrüğe, taşıma konusu malın ne olduğunu gösteren verilen özet beyan nedeniyle davalının ilave masraflara katlandığına ilişkin bir delil bulunmamaktadır.

Yine liman masrafı ve kayıt ücreti adı altında ücret tahakkuk ettirilmiş ise de liman masraflarının ne olduğuna, navlun dışında alacak tahakkuk ettirilmesini haklı gösterecek hangi hizmetin verildiğine dair bir açıklama yapılmamıştır.Davalı tarafından yapılan masraflara ilişkin bir kısım ödeme belgeleri sunulmuş ise de, söz konusu ödeme belgelerinin dava konusu masrafları karşılayıp karşılamadığı anlaşılamamaktadır. Davacının sorumlu olduğu kanıtlanamayan alacak kalemleri için ihtirazi kayıtla davalıya yaptığı ödemeleri, geri isteyebileceğinin kabulü gerekirken, davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.Açıklanan nedenlerle; ihtirazi kayıtla ödenen tutarlar yönünden davanın kabulü gerekirken, davanın reddi doğru olmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına,yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığından yeniden karar verilerek davalının itirazının 2.804,44-USD ve 708-TL asıl alacak üzerinden kısmen iptaline, 2.804,44-USD asıl alacağa 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca,708-TL'ye değişen oranlarda avans faizi işletilmesine, likit alacak için icra inkar tazminatı koşulları oluştuğundan USD cinsi alacağın takip tarihindeki kur karşılığı dikkate alınarak (19.154,32+708=) 19.862,32-TLnin % 20'si tutarında 4.965,58-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/06/2022 Tarih ve 2021/68 Esas - 2022/426 Karar sayılı kararının HMK'nın 353(1)b-2 maddesi gereği KALDIRILMASINA,"Davanın kabulü ile İstanbul Anadolu 21. İcra Dairesi'nin ... sayılı takip dosyasında davalının itirazının 2.804,44-USD ve 708-TL asıl alacak üzerinden kısmen iptali ile takibin asıl alacak 2.804,44-USD'ye takip tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/A maddesi uyarınca kamu bankalarının USD cinsinden uyguladığı en yüksek 1 yıl vadeli mevduat faizi işletilerek, asıl alacak 708-TL'ye takip tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi işletilerek devamına,Alacağın %20'si tutarında 4.965,58-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,"İlk derece yargılamasına ilişkin olarak ;"Alınması gereken 1.471,73-TL karar ve ilam harcından, davacı tarafından mahkeme veznesine yatırılan 368,01-TL harcın mahsubu ile kalan 1.103,72-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davacı tarafça yatırılan 427,31-TL peşin harçların davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Davacı tarafça yapılan 2.000-TL bilirkişi ücreti, 75,20-TL tebligat ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 2.075,20-TL yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davacı vekili için AAÜT uyarınca takdir olunan 21.544,98-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,Talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine,"Davacı tarafından yatırılan 861-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,Davacı tarafından sarf edilen 88-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.

09/10/2025