Parsiyel Taşımada CMR 17 ve 29.1 Uyarınca Taşıyıcı Sorumluluğu

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/370

KARAR NO 2025/1124

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 25/02/2021

NUMARASI 2018/605 Esas - 2021/177 Karar

DAVA

Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ 26/12/2018

İSTİNAF KARAR TARİHİ 07/07/2025

Davanın kabulüne ilişkin verilen kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, sigortalı ...Ltd Şti tarafından Rusya'daki şirkete ihraç ettiği 6.480-Kg brüt ağırlığındaki 3 kap 96 adet teleskopik silindir emtiasını ... Sigorta Poliçesi ile sigortaladığını, taşımayı navlun faturasını düzenleyen davalı ... şirketinin üstlendiğini, diğer davalının fiili taşıyıcı olduğunu, emtialar Tataristan'a ulaşıp ... şirketinin gümrükteki geçici deposuna tesliminde ürünlerin hasarlı olduğuna ilişkin tutanak tutulduğunu, hasar tutanağında sürücü...'ın imzası olduğunu, hasar ihbarının teslim anında yapıldığını, ekspertiz raporu ile tespit edilen 9.847,65-TL sigorta tazminatının 12.7.2018 tarihinde sigortalı şirkete ödendiğini, halefiyet gereği rücu isteminden sonuç alınamadığını, İstanbul Anadolu ...

İcra Dairesinin ... sayılı icra takibine itiraz edilmesi nedeniyle 3.000-TL üzerinden kısmi dava açtıklarını ileri sürerek 3.000-TL'nin 12.7.2018 fiili ödeme tarihinden avans faizi ile davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

ISLAH Davacı vekili 10.9.2020 tarihinde kısmi davada taleplerini 9.847,65-TL olarak ıslah etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Ltd Şti vekili, emtianın kabulü, yüklemesi, istiflenmesi ve boşaltılmasının davalı ... AŞ tarafından yapıldığını, davada husumetin taşımayı yapan araç sahibi ... A.Ş ye yöneltilmesi gerektiğini, davacının rücu talebine 27.7.2018 tarihli ihtarname ile itiraz edildiğini, İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ... icra dosyasına itiraz edildiğini bildirerek davanın reddi ile kötüniyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.Davalı ... A.Ş vekili; dava konusu uyuşmazlıkta CMR hükümlerinin uygulanmasının ve sigortaya ne şekilde ödeme yapıldığının tespiti gerektiğini, kendi sigortacıları ... Sigorta'nın da hasar dosyası açtığını, davanın sigortacıya ihbarını, kendilerinin taşıyıcı olmadıklarını, CMR konvansiyonunun 23/3.

maddesi uyarınca sorumluluk sınırını aşan tazminat talebinin reddi gerektiğini, hasara ilişkin olarak CMR evrakına herhangi bir kayıt düşülmediğini, alacak miktarının ne şekilde hesaplandığının belli olmadığını,emtianın yüklemesi, istifi ve boşaltılmasının kendilerince yapılmadığını, ekspertiz raporunda hasarın yükleme hatasından kaynaklandığının tespit edildiğini, taraflarca başkaca bir düzenleme yoksa, genel olarak yüklemenin ve boşaltmanın gönderen ve gönderilenin yükümlülüğünde olduğunun kabul edildiğini, taşımadan kaynaklı kusurları olmadığını; hasar bildirimi yasal süresinde yapılmadığını, hasar tespitine ilişkin “resmi” makamlar tarafından veya müşterek katılımlı bir raporun gönderilmediğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; akdi taşıyıcının davalı ... Ltd.Şti., fiili taşıyıcının ise ... A.Ş olduğunu, fiili ödeme tarihi itibari ile zaman aşımının dolmadığını, TTK’nun 875.maddesi gereği; taşıyıcının ihtirazı kayıt ileri sürmeksizin taşımaya aldığı emtianın taşıma süresindeki hasarından ve zayiinden sorumlu olduğunu, TTK'nın 858 maddesi gereğince,yükü alırken itiraz ileri sürmeyen taşıyıcı dış görünüş itibarı ile yükün senede uygun, hasarsız ve sorunsuz olduğunu teyit ettiğinin kabulü gerektiğini, taşıyıcının emtianın önceki taşıma ve/veya antrepo aşamalarında hasarlandığını ispatla yükümlü olduğunu, bilirkişi raporu ile de tespit edildiği üzere hasarın emtianın ambalajından değil, araç içi istifleme ve sabitlemenin gerektiği şekilde yapılmamasından kaynakladığını,TTKnın 880.

maddesi gereğince gerçek zarar ve 882. maddesi gereği sınırlı sorumluluk hükümlerine göre davanın kabulüne, davalılar davadan önce temerrüde düşürüldüğünden 9.847,65-TL'nin 12/07/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1- Davalı ..Ltd Şti vekili; ıslah dilekçesinin süresi içinde verilmediğini ve davanın 26.12.2018 tarihinde 3.000-TL üzerinden açıldığını, ıslah tarihinin 10.09.2020 olup, karar gerekçesinde ıslah tarihinin yanlış yazıldığını, kendilerinin akdi taşıyan olmadığını, ... yani taşıma işleri organizatörü olduğunu, sadece taşıma yükü veren ile müşteri arasındaki ilişkileri yönetip, taşıma işlemlerinde gerekli olan belgelerin hazırlanmasını sağladığını, taşıma faaliyetinde bulunmadığından hasar ve zararlardan sorumlu olmadığını, CMRnin 10 maddesi uyarınca taşıyan sıfatı dâhilinde bile ambalaj yetersizliğinden kaynaklı hasardan sorumlu olmadığını, böyle bir kusurun en başından beri biliniyor olmasının mümkün olmadığını, CMR nin 17/4-b md uyarınca ambalajdan kaynaklı hasar ve zararlara ilişkin taşımacının sorumluluğunun bulunmadığını, eksper raporuna göre ambalajlamanın doğru yapılmadığını, ambalajlama ve yüklemenin gönderici tarafından yapıldığını, müterafık kusur la ilgili bir değerlendirme yapılmadığını bildirerek kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.Davalı ...

AŞ vekili; dava konusu ürünlerin yükleme, istifi ve boşaltılmasının, davacı sigortalısı ... tarafından gerçekleştirildiğini, "hasarın istiflemenin hatalı ve sabitlemenin yetersizliği sonucu oluştuğunun tespit edildiğini, kendilerinin bunu üstlenmediğini, CMR uyarınca taraflarca bu konuda yapılmış bir düzenleme yoksa, genel olarak yüklemenin ve boşaltmanın gönderen ve gönderilenin yükümlülüğünde olduğunun kabul edildiğini, müterafik kusur incelemesi yapılmadığını, davalının kusurlu olabilmesi için, eşyanın mutlak zarara uğrayacağının bilincinde olmasına rağmen bu durumu dikkate almayarak taşımaya devam etmiş olması gerektiğini, CMR'nin 17. maddesinde göre taşıyıcının herhangi bir sorumluluğu olmadığını, hasar bildirimi yasal süresi içerisinde yapılmadığını, sorumluluk sınırını aşan tazminat talepleri CMR konvansiyonu hükümlerine aykırı olduğunu, hasara ilişkin olarak CMR evrakına herhangi bir kayıt da düşülmediğini, alacağın neye göre hesaplandığının belli olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, uluslararası kara taşıması nedeniyle oluşan hasar bedelinin rücuen tahsili talebine ilişkindir.Davaya konu taşımanın güzergahı itibariyle uyuşmazlığın CMR Konvansiyonu hükümlerine göre çözümü gerekmektedir. Sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu hususlarında ise 6102 sayılı TTK hükümleri esas alınacaktır. TTK'nın 1472. maddesi uyarınca; Sigortacı; ancak, sigortalının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır.Davacı tarafından düzenlenen 2.5.2018 tarihli ... Sigorta poliçesi 5.5.2018 tarihinde toplam 3 kap ,96 adet,brüt 6.480 kg ağırlıkta teloskopik silindir cinsi emtianın ... plakalı araca parsiyel olarak yüklendiği, araçta farklı türlerde başka eşyaların da bulunduğu, 5.5.2018 tarihli CMR belgesinde taşıyıcının ...

olarak gösterildiği, davalı ... tarafından 9.5.2018 tarihli navlun faturası düzenlendiği, taşımanın İstanbul-Tataristan arasında yapıldığı, 18.5.2018 tarihli Tataristan Geçici Depo görevlisince tutulan "yük hasar tutanağı" içeriğine göre; arabanın açılması sırasında mührün sağlam olduğu, "Kontrplaktan yapılan kutuların tamamen kırılmış ve ürünlerin araç içinde savrulmuş olduğu ürün yüzeylerinin çizilmiş ve satışa uygun görünüme sahip olmadığı, depo sorumlusu ile şöför ...'ın imzası bulunduğu, ekspertiz raporuna göre emtiaların naylon torbalara konulup ahşap palete istiflenip araca parsiyel olarak yüklendiği, hasarın römork içine yüklemenin hatalı yapılması, silindirlerin bulunduğu paletin üzerine ağır başka bir yükün konulması sonucu palet/ ahşap kasanın kırılıp silindirlerin dağılması sonucu oluştuğu, 55 adet muhtelif teleskopik silindir emtiasında araç içerisine birbirine sürtme nedeni ile kabarma, çizilme ve deforme hasarın olduğu, 12.8.2017 tarihinde davacı tarafından 9.847,65-TL hasar ödemesi yapılmıştır.CMR'nin 29.1 maddesi "Hasar, taşımacının kendi kötü hareketinden veya davaya bakan mahkemenin kararı ile isteyerek kötü harekete eşdeğer sayılan kusurundan ileri gelmiş ise taşımacı, sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan yahut da kanıt yükünü karşı tarafa yükleyen bu maddenin hükümlerinden yararlanamaz.2.Bilerek kötü hareket veya kusur taşımacının vekil veya çalışanları tarafından görevleri sırasında işlenmiş ise, aynı hüküm uygulanır."hükmünü haizdir.

Bilerek kötü hareket kusuruna dayanak olabilecek nitelikte özen yükümlülüğünün ağır şekilde ihlal edilip edilmediği tespit edilirken somut olayın özellikleri dikkate alınmalıdır. Zira bir olay veya taşıma şekli bakımından pervasızca davranış olarak nitelenen olgu, diğer olay veya taşıma şekli için aynı nitelikte olmayabilir. Burada önemli olan somut olayın şartları içinde “makul bir taşıyıcı” tarafından alınması beklenen önlemelerin alınmasıdır. Bu halde taşıyıcı somut olay bakımından makul bir taşıyıcının alması gereken tüm önlemleri aldığını ispat etmesi koşuluyla sınırlı sorumluluk hükümlerinden yararlanabilir.Somut uyuşmazlıkta taşımanın parsiyel olarak yapıldığı, Parsiyel taşımalarda birden çok emtianın aynı araç ile taşınması söz konusu olduğundan emtianın taşıyıcı araç üzerindeki istif ve sabitlenmesinden taşıyıcı sorumludur.

Bu nedenle davalı vekillerinin CMR'nin 17 maddesi uyarınca sorumlu olmadıklarına ilişkin istinaf nedeni yerinde değildir. Bilirkişi kurulu tarafından taşıma sırasında ahşap kutular üzerine konan ağır palet veya araç içi sabitlemenin yetersizliğinden dolayı paletin dağılması nedeniyle hasarın oluştuğu, ambalajın taşımaya uygun olduğu tespit edilmiştir. Taşıma organizatörünün taşıyıcının sorumluluğuna tabi olduğu, akdi taşıyıcı ... ile fiili taşıyıcının müteselsil sorumlu oldukları; mahkemece davalıların ağır kusurlu bulunduklarının kabulünde isabetsizlik bulunmamaktadır.Parsiyel yükleme sırasında makul bir taşıyıcının alması gereken davalıların zararın oluşacağını öngörmesi gerektiğinden CMR nin 29.1 maddesi gereği davalıların sınırlı sorumluluk hükümlerinden yararlanamayacağı ve 1 yıllık zamanaşımına tabi olmadıkları sonucuna varılmaktadır.Bu nedenle davalı ...

vekilinin zamanaşımına ilişkin istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.Tataristan Gümrüğünde araç şoförünün huzurunda hasar tesbit tutanağı düzenlendiğinden hasar ihbarı yapılmadığına ilişkin istinaf nedeni de yerinde değildir.Davalılar ağır kusurlu sayıldığından davacı sigortalısının gerçek zararından sorumludur.Gerek eksper, gerekse alınan bilirkişi raporlarında; emtia hasarından sovtaj indirimi sonrası 2.212 USD zarar bulunduğu, poliçe şartı gereği %10 ilave bedel 221,20-USD ilavesiyle 2.433,20-USD x poliçe kuru 4.0472 kurdan zarar toplamı 9.847,65-TL hesaplanarak davacı tarafından sigortalıya ödenmiştir. %10 ilave bedeli gerçek zarara dahil olmayıp sigortacı ile sigortalısı arasında akdi bir yükümlülük olup davalı taşıyıcılara yükletilemez.

Davalılar vekillerinin zarar hesaplamasına ilişkin istinaf sebepleri yerinde bulunmuştur. Bilirkişi kurulu raporunda bu hususa işaret edilmiş ise de mahkemece dikkate alınmaması, gerekçeli kararda TTK hükümlere dayanılması da doğru olmamıştır. Açıklanan nedenlerle davalılar vekillerinin istinaf nedeni yerinde görülerek kararın kaldırılmasına, yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığından kararın kaldırılarak gerçek zarar tutarı 8.952,41-TL için davanın kabulüne fazla istemin reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:Davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/02/2021 Tarih 2018/605 Esas - 2021/177 Karar sayılı kararın HMK 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA;"Davanın kısmen kabulü ile 8.952,41-TL'nin 12/07/2018 tarihinden itibaren avans faizi işletilerek davalılardan müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, fazla istemin reddine,"İlk derece yargılamasına ilişkin olarak ; "Alınması gereken 615,40-TL karar ve ilam harcından, davacı tarafından yatırılan 51,24-TL peşin, 120-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 171,24‬-TL'nin mahsubu ile kalan 444.16‬-TL harcın davalılardan müteselsilen alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davacı tarafından yatırılan 207,14-TL peşin harçların davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,Davacı tarafından yapılan 2.250-TL bilirkişi ücreti ve 274,50-TL posta masrafı olmak üzere toplam 2.524,50-TL yargı giderinin davanın kabulü oranında hesaplanan 2.295-TL'sinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,Davacı lehine taktir olunan 4.080-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Davalılar vekili için takdir olunan 895,24-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara ödenmesine "Davalılar tarafından yatırılan peşin istinaf karar harcının (Davalı ...

Lojistik A.Ş 168,17‬-TL, davalı ... Ltd Şti. 168,17-TL) istek halinde kendilerine iadesine,Davacı tarafından yapılan 50,50-TL istinaf yargı giderinin davanın kabulü oranında hesaplanan 45-TL'sinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, kalanın davacı üzerinde bırakılmasına, Davalı ... Lojistik AŞ tarafından yapılan istinaf yargı giderinin üzerinde bırakılmasına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 07/07/2025