Hava taşımasında hasar ihbarı ve taşıyıcıların müteselsil sorumluluğu

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/1331

KARAR NO 2025/1060

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 01/03/2022

NUMARASI 2021/274 Esas 2022/210 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)

DAVA TARİHİ 24/03/2021

İSTİNAF KARAR TARİHİ 26/06/2025

Davanın kısmen kabulü-reddine ilişkin kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili sigortalısı ... Elektrik şirketine ait maket emtiasının Houston/ABD’de bulunan fuar alanına taşımasının davalı ... Lojistik tarafından üstlenildiğini, fiili taşımanın ise davalı THY tarafından yapıldığını, emtianın 22.08.2019 tarihinde uçağa yüklendiğini, emtianın tahliyesi sırasında makette hasar olduğunun görüldüğünü, fuar için gönderilen maketlerin Türkiye'ye geri gönderildiğini, yapılan ekspertizde hasarın yükleme veya tahliye aşamasında kötü elleçleme veya

üzerine daha ağır yüklerin konulmasından kaynaklandığı kanaatine varıldığını, davalı ... firmasına

hasar bildirimi yapıldığını, sigortalının 9.242,88-USD zararı davacı tarafından ödenmekle sigortalıya halef olunduğunu, davalıların Montreal Konvansiyonunun 18 ve 41. maddeleri hükümlerine hasardan müteselsilen sorumlu olduklarını belirterek, davalıların Bakırköy 7. İcra Dairesinin ... sayılı takibine itirazının iptali ile davalılar aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı... AŞ vekili; taşıma işleri komisyoncusu olan müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, müvekkilinin ambalaj, istif, yükleme veya tahliye işlemlerine dahlinin söz konusu olmadığını, emtia 27.08.2019 tarihinde teslim edilmesine rağmen davacının 14 günlük ihbar süresinden sonra 30.10.2019 tarihinde hasar ihbarında bulunduğunu, davanın bu nedenle reddinin gerektiğini, emtiada taşıma kaynaklı hasar oluştuğunun ispatlanamadığını, ayrıca emtiayı ambalajlayanın davacının sigortalısı olduğunu, müvekkilinin sigortalıya gönderdiği 05.08.2019 tarihli teklif formunun 11 ve 12. maddelerine göre ambalaj hatasından müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, hasara yetersiz ambalajlamanın neden olabileceğini, müvekkilinin sorumluluğunun sınırlı olduğunu, davacının %10 ilave bedeli talep edemeyeceğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Daval...

Yolları vekili; taşıma 24.08.2019 tarihinde yapılmış olup davacının teslimden itibaren 14 gün içinde ihbarda bulunmadığını, müvekkiline 26.09.2019 tarihinde başvurduğunu, bu nedenle davanın reddinin gerektiğini, hasar raporunda emtia muhteviyatının hasarlandığına dair herhangi bir kayıt belirtilmediğini, bu nedenle hasarın ispat edilemediğini, davacının iddiasının haklı olduğunun kabulü halinde de iddia edilen zarar paketleme hatasından kaynaklandığından müvekkilinin sorumluluğunun olamayacağını, kırılgan olan emtianın basit bir karton kutuda taşınması halinde böyle bir olayın yaşanmasının muhtemel olduğunu, ayrıca müvekkilinin sorumluluğunun Konvansiyonun 22/3 maddesi gereğince sınırlı olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davacının nakliyat emtia sigortası poliçesi ile sigortaladığı ,sigortalının ABD'deki fuara katılması için hazırladığı elektrik santrali maketinin taşınması için davalı ... Lojistik ile anlaştığı ve fiili taşımayı diğer davalı ...'nin yaptığı, poliçenin geçerli olduğu ve hasarın teminat kapsamında olduğu, alınan bilirkişi raporunda; hasarın taşıma sırasında meydana geldiğinin, bu sebeple akdi ve fiili taşıyıcı olan davalıların hasardan sorumlu olduğunun, taşıma sonunda tutulan kargo hasar raporu gözetildiğinde hasar bildiriminin süresinde yapıldığının ve davalının sınırlı sorumluluğa göre ödemekle yükümlü olduğu tazminatın 8.402,62-USD olduğunun tespit edildiği gerekçesiyle, davalı borçluların icra takibine itirazının kısmen iptali ile takibin 8.402,62-USD asıl alacak üzerinden devamına, fazla talebin reddine, alacak likit olmadığından şartları oluşmayan icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı ... Lojistik vekili; emtiayı ambalajlayanın davacının sigortalısı olduğunu, müvekkili ile sigortalı arasında mutabık kalınan teklif formunda da ambalajlamanın sigortalıya ait olduğunun ve ambalaj hatasından kaynaklanan hasardan müvekkilinin sorumlu olmadığının belirtildiğini,Konvansiyonun 18/2-b maddesinde, kargonun paketlenmesinin taşıyıcı dışında birisince kusurlu olarak yapılması halinin, taşıyıcının sorumluluktan kurtulma sebebi olarak düzenlendiğini,müterafık kusurun değerlendirilmediğini belirterek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.Davalı ... vekili; davacı tarafından Konvansiyonun 31/2 maddesine göre 14 gün içinde yazılı hasar ihbarında bulunulmadığını, davacının müvekkiline süresinden sonra 26.09.2019 tarihinde başvurduğunu, müvekkilinin sorumluluğunun sınırlı olduğunu, kargo hasar raporunda emtianın hasarlandığına dair kayıt belirtilmediğini,hasarın ispat edilemediğini, hasarlı emtianın ağırlığının tam olarak anlaşılamadığını, ekspertiz raporu ve rapordaki tazminat hesabının kabul edilemeyeceğini belirterek, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, hava yolu ile taşıma sözleşmesi kapsamında taşınan emtianın, hasara uğraması nedeniyle sigortalıya ödenen hasar bedelinin davalı akdi ve fiili taşıyıcılardan rücuen tahsili amacıyla başlatılan takibe yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir. Davaya konu taşıma Türkiye-ABD arasında gerçekleştirilmiş olup her iki devletin taraf olduğu uyuşmazlığa Montreal Konvansiyonu hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. Sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu konularında ise 6102 sayılı TTK hükümleri esas alınacaktır.TTK'nın 1472. maddesi uyarınca;sigortacı; ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır.

Davacının nakliyat emtia sigorta poliçesiyle sigortaladığı sigortalıya ait maket emtiasının ABD'ye fuar için taşınmasının akdi taşıyıcı olarak davalı ...tarafından üstlenildiği, fiili taşımanın ise davalı ... tarafından gerçekleştirildiği, 22.08.2019 tarihinde taşımaya verilen emtianın 24.08.2019 tarihinde ulaştığı varış yerinde kısmen hasarlı olduğu tespit edilerek bu konuda düzenlenen teslim belgesine hasar notu düşüldüğü, davalı fiili taşıyıcıya da hasarın 28.08.2019 tarihli kargo hasar raporu ile bildirildiği, davacı sigorta şirketi tarafından yaptırılan ekspertiz sonucu düzenlenen ekspertiz raporunda, maket emtiasının her birinin strafor ile korunarak özel boyutlu karton koliye konulduğu, kolilerin ahşap sandığa 8 adet plastik çemberle sabitlendiği, tahliye fotoğraflarına göre çemberlerden birinin koptuğu ve straforların kırıldığının görüldüğü, hasarın yükleme, istifleme tahliye esnasında elleçlemenin kötü yapılması veya nakliye sırasında ağır yüklerin çarpması-konulması sebebi ile meydana geldiği ve hasarlı emtia bedelinin 9.242,88-USD olduğu tespitlerinin yer aldığı, tespit edilen hasar bedelinin 04.02.2020 tarihinde davacı tarafından sigortalıya ödendiği anlaşılmaktadır.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda; 994 kg ağırlığındaki emtiadaki hasarın hava taşıma sürecinde yüke uygun istif, sabitleme ve aktarma yapılmadığından kaynaklandığı, 9.242,88-USD bedelinn somut olaya uygun ve kadri maruf olduğu, bu tutarın sorumluluk sınırı altında olduğu, ancak davacının %10 ilave bedel artış farkının davalılardan talep edilmesi mümkün olmayıp, buna göre 8.402,62-USD hasar bedelinin rücu edilebileceği bildirilmiştir. Montreal Konvansiyonunun 31/2. maddesinde; hasar durumunda, teslim almaya yetkili şahıs tarafından hasarın fark edilmesinden sonra derhal ve en geç, kontrol edilmiş bagajlar durumunda alınan tarihten itibaren yedi (7) gün ve kargo halinde teslim tarihinden itibaren on dört (14) gün içerisinde taşıyıcıya şikayette bulunacağı ...

ihbarın, yukarıda belirtilen süreler içinde, ayrı bir yazılı bildirim olarak gönderilmesi veya taşıma belgesi üzerine yazılmak suretiyle yapılmasının gerektiği, belirtilen sürelerde ihbarda bulunulmaması halinde, taşıyıcının kötü niyeti dışında, taşıyıcı aleyhine dava açılamayacağı düzenlenmiştir. Ancak taşıyıcının herhangi bir suretle hasarı öğrenmesi halinde, ihbarın süresinde yapılmadığını ileri sürmesi TMK'nın 2. maddesi uyarınca iyiniyet kurallarıyla bağdaşmayacağından, bu durumda hasar nedeniyle ihbar şartı aranmamalıdır (Yargıtay 11. HD'nin 12/10/2015 tarihli, 2015/3494 E. 2015/10300 K. Sayılı ilamı).

24. 08.2019 tarihinde varış yerine ulaşan emtianın kısmen hasarlı olduğunun, davalı fiili taşıyıcı ... tarafından düzenlenen 28.08.2019 tarihli kargo hasar raporu ile tutanağa bağlandığından ayrıca hasar ihbarı yapılması gerekmemektedir. Montreal Konvansiyonunun 18/1. maddesine göre; taşıyıcı, yükün mahvolması, zıyaı veya hasarı halinde maruz kalınan zararlardan dolayı, sadece zararı doğuran olayın hava yoluyla taşıma esnasında gerçekleşmesi şartıyla sorumludur. Konvansiyonun 22. maddesine göre ise; yük taşımasında, yükün zıyaı, hasarı veya gecikme halinde taşıyıcının sorumluluğu, gönderen tarafından yükün taşıyıcıya teslim edildiği esnada, gerekirse ek bir ücret ödenerek, yükün varış yerinde tesellümünde menfaati bulunduğuna dair özel bir bildirim yapılmadığı takdirde, hasar tarihi itibariyle kilogram başına 19 ÖÇH tutarıyla sınırlıdır.Böyle bir bildirimin yapıldığı hallerde, söz konusu tutarın gönderenin varış yerinde yükü tesellümünden elde edeceği hakiki menfaati aştığını ispatlamadığı müddetçe, taşıyıcı bildirilen tutarı geçmeyecek bir miktarı ödemekle sorumlu olacaktır.

Açıklanan nedenlerle, taşıma konusu emtianın hava taşıma sırasında hasarlandığı belirlenmiş olup, oluşan zarardan, akdi ve fiili taşıyıcı olan davalılar müteselsilen sorumlu olup,davalı tarafça konvansiyonun 18/2 maddesi kapsamında sorumluluktan kurtulma hallerinin varlığına ilişkin herhangi bir delil de ibraz edilmediği ,ekspertiz raporu ile bu raporu teyit eden bilirkişi raporu doğrultusunda,ambalaj hatasına ilişkin bir tespit yapılmamasına göre, davalılar vekillerinin bu hususlara yönelik istinaf nedenleri de yerinde görülmemiş,davalılar vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:Davalılar vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 4.587,78-TL istinaf karar harcından davalılar tarafından peşin yatırılan 2.293,94‬-TL harcın mahsubu ile kalan 2.293,84‬-TL harcın davalılardan müteselsilen alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davalılar tarafından yapılan giderlerin kendileri üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 31-TL istinaf yargı giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.26/06/2025