Menfi tespit
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2020/4495 E. 2021/6789 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
senetle ispat kuralı↗ senede karşı senetle ispat↗ açık hesap↗ senetle ispat↗ isticvap↗ ihtarat↗ yazılı delil↗ emredici hüküm↗ kambiyo senedi↗ ikrar↗ ticari defter↗ ibraz↗ istinaf yoluna başvurulabilirlik↗ e-defter↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece tüm dosya kapsamına göre, davacının borçlu olmadığını senede karşı senetle ispat kuralı çerçevesinde, sadece yazılı delil ile kanıtlamak zorunda bulunduğu, davacı yanca bu yönde yazılı bir delil sunulmadığı ve davayı ispata yarar herhangi bir yazılı delil bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava, kambiyo senedi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. Davacı taraflar arasındaki satım ilişkisinden söz ederek işbu davayı açmış, davalı yanıtında davaya ilişkin yazılı sözlü beyanlarda satım ilişkisini açıkça ikrar cihetine gitmemiş ancak dava konusu çeklerin de başka ticari ilişki çerçevesinde düzenlendiğini savunmamıştır. Davalının keşide ettiği ve davacı yedinde olan mal faturalarında söz konusu ilişkinin açık hesap şeklinde işlediğine dair bir takım kayıtlar bulunmaktadır. Nitekim davacı tarafça ibraz edilen ve davalı tarafından inkar edilmeyen 24.05.2018 tarihli faturada davacının bakiye borcunun 10.176,00 TL olarak belirtildiği görülmektedir. Bu durumda taraflar arasında başka bir ticari ilişkinin varlığı ileri sürülerek ispatlanmadığı da gözetildiğinde taraflar arasındaki cari ilişkinin açık hesaba dayalı olarak işlemekte olup olmadığı konusunda gerektiği takdirde davalının ihtaratlı davetiye ile söz konusu hususlarda isticvap edilmesi, bu yönde ilişkinin varlığının kabulü halinde davacı delilleri arasında olduğu üzere ticari defterlerin ilişkinin başladığı tarihten sonlandığı tarihe kadar olan kısmının ibrazı emredilerek açık hesap çerçevesinde dava konusu çekler bakımından davacının borçlu olup olmadığı belirlenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken çekin ödeme vasıtası olduğuna dair gerekçeyle davanın reddi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2023/4657 E. 2024/2034 K.
Ortak:senede karşı senetle ispat · senetle ispat kuralı · açık hesap · senetle ispat · isticvap · ihtarat · yazılı delil · emredici hüküm · Menfi tespit
İncelediğiniz karardaMahkemece tüm dosya kapsamına göre, davacının borçlu olmadığını «senede karşı senetle ispat kuralı» çerçevesinde, sadece «yazılı delil» ile kanıtlamak zorunda bulunduğu, davacı yanca bu yönde yazılı bir delil sunulmadığı ve davayı ispata yarar herhangi bir yazılı delil bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, davacı vekili tarafından «istinaf yoluna başvurulmuştur».
… rülerek ispatlanmadığı da gözetildiğinde taraflar arasındaki cari ilişkinin açık hesaba dayalı olarak işlemekte olup olmadığı konusunda gerektiği takdirde davalının «ihtaratlı» davetiye ile söz konusu hususlarda «isticvap» edilmesi, bu yönde ilişkinin varlığının kabulü halinde davacı delilleri arasında olduğu üzere «ticari defterlerin» ilişkinin başladığı tarihten sonlandığı tarihe kadar olan kısmının «ibrazı» «emredilerek» «açık hesap» çerçevesinde dava konusu çekler bakımından davacının borçlu olup olmadığı belirlenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken çekin ödeme vasıtası olduğuna dair …
Davalının keşide ettiği ve davacı yedinde olan mal faturalarında söz konusu ilişkinin «açık hesap» şeklinde işlediğine dair bir takım kayıtlar bulunmaktadır.
Benzer bu karardaİLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 19.03.2019 tarih, 2018/747 E. ve 2019/268 K. sayılı kararıyla; davacının borçlu olmadığını «senede karşı senetle ispat kuralı» çerçevesinde, sadece «yazılı delil» ile kanıtlamak zorunda bulunduğu, davacı yanca bu yönde yazılı bir delil sunulmadığı ve davayı ispata yarar herhangi bir yazılı delil bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
… rülerek ispatlanmadığı da gözetildiğinde taraflar arasındaki cari ilişkinin açık hesaba dayalı olarak işlemekte olup olmadığı konusunda gerektiği takdirde davalının «ihtaratlı» davetiye ile söz konusu hususlarda «isticvap» edilmesi, bu yönde ilişkinin varlığının kabulü halinde davacı delilleri arasında olduğu üzere «ticari defterlerin» ilişkinin başladığı tarihten sonlandığı tarihe kadar olan kısmının «ibrazı» «emredilerek» «açık hesap» çerçevesinde dava konusu çekler bakımından davacının borçlu olup olmadığı belirlenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken çekin ödeme vasıtası olduğuna dair …
Davalının keşide ettiği ve davacı yedinde olan mal faturalarında söz konusu ilişkinin «açık hesap» şeklinde işlediğine dair bir takım kayıtlar bulunmaktadır.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Bozma ↔ benzerinde Kısmen bozma🔶 iki emsal
Farklı:şahsi defi · avans ödemesi · karşılıksız çek · cari hesap ilişkisi · borç ikrarı · ticari defter incelemesi · irsaliye · ispat külfeti
Benzer bu kararda… lk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay bozma ilamı gereğince davalıya «isticvap» davetiyesi çıkarıldığı, davalı beyanında dava konusu çeklerin borç para karşılığında alındığını, «cari hesap ilişkisine» dayalı olmadığını beyan ettiği, ayrıca davacının incelenen «ticari defterlerinde» dava konusu çeklerin kayıtlı olmadığı, davalının «ticari defterlerini incelenmek» üzere «ibraz» etmediği, davacının ticari defterleri üzerinde yapılan «bilirkişi incelemesi» sonucu düzenlenen raporda; davacının muhasebe kayıtlarının usulüne uygun tutulmadığının tespit edildiği, bu nedenle davacının ticari defterlerinin lehine delil olarak kabul edilemeyeceği, davacı tarafça dava konusu çeklerin baza makinesi karşılığında verildiğini, ancak makinenin gönderilmediğini iddia ettiği, bu iddia karşısında davacının ticari defterlerinde dava konusu çeklerin «avans ödemesi» ya da satım akdine ilişkin ya da mal alımına ilişkin verildiğine ilişkin davacının ticari defterlerinde bir kayıt bulunmadığı, dava konusu çeklerin taraflar arasındaki ticari ilişki nedeniyle verildiğini «ispat külfetinin» davacıya ait olduğu, davacının dava konusu çekler nedeniyle davalıya borçlu olmadığını ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalının müvekkiline baza mekanizması vermeyi «taahhüt» ettiği, müvekkil davalının alacağına karşılık avans niteliğinde dava konusu çekleri verdiği, davalı baza mekanizması gönderdikçe müvekkilini ya ödeme yapacağı ya da davalı müvekkilin ... olduğu çekleri kullanacağı, davalının söz konusu olan çekleri davacıdan aldığının ... olduğu, bu durumda davacının davalıya karşı «şahsi defilerini» öne sürme imkanına sahip olduğunu, davalıya ait «ticari defterler incelenmek» üzere hazır ve «ibraz» edilmediğinden davalının ticari defterleri üzerinde «bilirkişi incelemesi» yapılamadığını, davalının bizzat düzenlemiş olduğu faturalarda müvekkilin öncelikle ödeme yaptığı, daha sonra malların gönderildiğinin açıkça görüldüğünü, bizzat davalı tarafça düzenlenen faturalara hiçbir hukuki değer verilmeden, tarafların davaya konu kambiyo ilişkisinde birbirine karşı 3 üncü kişi konumunda bulunmadığı gözetilmeden davanın reddine karar verildiğini, davalının kestiği «irsaliyeli» faturalarda, müvekkilin cari durumunu gösteren kayıtların yer aldığı, müvekkil açısından davalıya karşı öne sürebileceği bu kayıtların bizzat davalı tarafça düzenlendiği, müvekkilin davalından alacaklı olduğunun açıkça görüldüğü, bu belge ile müvekkilin davalıdaki alacak hakkının bizzat davalının tanzim ettiği belgeden (faturadan) anlaşıldığı, söz konusu faturanın aynı zamanda yazılı «borç ikrarı» içerdiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
… 95.000,00 TL bedelli çekler verdiğini, bunun karşılığında davalı tarafın baza mekanizması vermeyi borçlandığını, davalı tarafın toplamda müvekkilinden 195.000,00 TL «karşılığı çek» almasına rağmen sadece 55.814,00 TL karşılığı baza mekanizması «teslim» ettiğini, davalı tarafın hali hazırda 31.03.2018 tarihli 25.000,00 TL ve 31.03.2018 tarihli 30.000,00 TL bedelli çekleri tahsil etmiş durumda olduğunu, davalının ödeme yapması hususunda davacıya baskı yaptığını ileri sürerek davacının 31.05.2018 tarihli 50.000,00 TL, 31.11.2018 tarihli 45.000,00 TL, 31.12.2018 tarihli 45.000,00 TL'lik çekler bakımından 139.186,00 TL yönünden davalı tarafa borçlu olmadığının tespitine, davalı tarafta bulunmasının hiçbir hukuki dayanağı kalmamış bulunan çeklerin iadesine ve «kötüniyet tazminatına» karar verilmesini talep etmiştir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2020/4495 E. , 2021/6789 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 17. HUKUK DAİRESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
Taraflar arasında görülen davada İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 19.03.2019 tarih ve 2018/747 E. - 2019/268 K. sayılı kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine dair İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi'nce verilen 31.12.2019 tarih ve 2019/1136 E. - 2019/2463 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, davacı ile davalı taraf arasında baza mekanizması satılması hususunda sözleşme yapıldığını, davacının davalıya 31.03.2018 tarihli 25.000.- TL, 31.03.2018 tarihli 30.000.- TL, 31.05.2018 tarihli 50.000.- TL, 31.11.2018 tarihli 45.000.- TL ve 31.12.2018 tarihli 45.000.- TL bedelli olmak üzere 5 adet toplam 195.000.- TL bedelli çekler verdiğini, bunun karşılığında davalı tarafın baza mekanizması vermeyi borçlandığını, davalı tarafın toplamda müvekkilinden 195.000.- TL karşılığı çek almasına rağmen sadece 55.814.- TL karşılığı baza mekanizması teslim ettiğini, davalı tarafın hali hazırda 31.03.2018 tarihli 25.000.- TL ve 31.03.2018 tarihli 30.000.- TL bedelli çekleri tahsil etmiş durumda olduğunu, davalının ödeme yapması hususunda davacıya baskı yaptığını ileri sürerek davacının 31.05.2018 tarihli 50.000.- TL, 31.11.2018 tarihli 45.000.- TL, 31.12.2018 tarihli 45.000.- TL'lik çekler bakımından 139.186,00 TL yönünden davalı tarafa borçlu olmadığının tespitine, davalı tarafta bulunmasının hiçbir hukuki dayanağı kalmamış bulunan çeklerin iadesine, alacaklı taraf haksız ve kötüniyetli olduğundan %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davanın tamamen kötü niyetli olduğunu, kambiyo senedine ilişkin borcun olmadığının ancak somut bir delille ispat edilmesi gerektiğini, ayrıca ortada somut bir sözleşmenin varlığının da söz konusu olmadığını, davacı yanın beyanlarının gerçeği yansıtmadığını savunarak davanın reddine, davacı taraf haksız ve kötü niyetli olduğundan %20’den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkemece tüm dosya kapsamına göre, davacının borçlu olmadığını senede karşı senetle ispat kuralı çerçevesinde, sadece yazılı delil ile kanıtlamak zorunda bulunduğu, davacı yanca bu yönde yazılı bir delil sunulmadığı ve davayı ispata yarar herhangi bir yazılı delil bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava, kambiyo senedi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. Davacı taraflar arasındaki satım ilişkisinden söz ederek işbu davayı açmış, davalı yanıtında davaya ilişkin yazılı sözlü beyanlarda satım ilişkisini açıkça ikrar cihetine gitmemiş ancak dava konusu çeklerin de başka ticari ilişki çerçevesinde düzenlendiğini savunmamıştır. Davalının keşide ettiği ve davacı yedinde olan mal faturalarında söz konusu ilişkinin açık hesap şeklinde işlediğine dair bir takım kayıtlar bulunmaktadır. Nitekim davacı tarafça ibraz edilen ve davalı tarafından inkar edilmeyen 24.05.2018 tarihli faturada davacının bakiye borcunun 10.176,00 TL olarak belirtildiği görülmektedir. Bu durumda taraflar arasında başka bir ticari ilişkinin varlığı ileri sürülerek ispatlanmadığı da gözetildiğinde taraflar arasındaki cari ilişkinin açık hesaba dayalı olarak işlemekte olup olmadığı konusunda gerektiği takdirde davalının ihtaratlı davetiye ile söz konusu hususlarda isticvap edilmesi, bu yönde ilişkinin varlığının kabulü halinde davacı delilleri arasında olduğu üzere ticari defterlerin ilişkinin başladığı tarihten sonlandığı tarihe kadar olan kısmının ibrazı emredilerek açık hesap çerçevesinde dava konusu çekler bakımından davacının borçlu olup olmadığı belirlenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken çekin ödeme vasıtası olduğuna dair gerekçeyle davanın reddi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
SONUÇ
Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz isteminin kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz eden davacıya iadesine, 02/12/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/721089900 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz