Takipten sonra yapılan ödemenin TBK 100 uyarınca mahsubu gerekliliği

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2025/620

KARAR NO 2025/674

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 04/12/2024

NUMARASI 2023/279 Esas - 2024/869 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirketin iştigal konusunun gümrük müşavirliği olduğunu, bu bağlamda davalı/borçlu davalının verdiği vekaletnameye istinaden müvekkili şirket tarafından istek ve siparişe uygun olarak gümrük müşavirliği hizmeti kapsamında davalıya ait mallara ilişkin hizmet bedeli faturaları davalıya tebliğ edildiğini, yasal sürede itiraz etmeyen davalının borcunu ödemekten uzun süre kaçtığını, davalının kendisi adına yapılan işlemlerin masraf ve hizmet bedellerine mahsuben davacı şirkete çeşitli tarihlerde ödemeler yapmış ise de kalan borcunu ödememesi sebebi ile 08.06.2022 tarihinde İstanbul ... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, ancak davalı tarafından 08.06.2022 tarihli dilekçe ile icra takibine itiraz edildiğini belirterek borçlunun itirazlarının asıl alacak, işleyecek faiz ve ferileri ile takip masrafları ve vekalet ücreti yönünden iptali ile takibin devamına, borçlunun aleyhine %20’den aşağı olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; müvekkili şirketin davacı şirketten aldığı hizmetin bedelini ödediğini, buna rağmen davacı şirket tarafından müvekkili şirkete bu davanın açıldığını, davacı tarafça alacaklı olduklarını ileri sürdükleri 1.895-USD (ödeme tarihi 30/05/2022 tarihindeki TL karşılığı 31.034,98-TL)'nin davadan çok önce ödendiğini, buna rağmen dava dilekçesinde bu ödemeden bahsedilmeden ve yapılan ödeme icra dosyasına bildirilmeden tüm icra takip miktarı üzerinden itirazın iptali talep edilmesinin kötü niyetli olduğunu, ödemesi yapılan bedeller için itirazın iptalinin talep edildiğini, davacı tarafın açıkça kötü niyetli olması nedeni ile %20 oranda kötüniyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine, aksi halde mahkemenin yetkisizliğine, yapılan ödeme dikkate alınarak davacının asıl alacak miktarının %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; eldeki itirazın iptali davasına konu takip dosyasında takip tarihinin 31/05/2022 olduğu, davacı tarafça 15/04/2022 vade tarihli 1.895-USD tarihli faturaya dayalı olarak ilamsız icra takibi yapıldığı, davalı tarafça cevap dilekçesinde davacıya 30/05/2022 tarihinde ödeme yapıldığı hususunda itirazda bulunulduğu, davalı tarafça davalıya ödeme yapılan 30/05/2022 tarihi itibariyle ... Bankası'nın USD efektif satış kuru üzerinden yapılan hesaplamada (faturanın açıklama kısmında belirtildiği şekilde ... Bankası efektif satış kuru) 1.899,74-USD'nin takipten önce ödendiği borcun, 1.895-USD olduğu, bu durumda davalı şirketin davacı 4,74 USD fazla ödeme yaptığı, ödemenin de takip tarihi 31/05/2022 tarihinden önce 30/05/2022 tarihinde yapıldığı belirlendiğinden davacının takip tarihi itibariyle davalıdan talep edebileceği alacağı bulunmadığından davanın reddine, %20 oranda hesaplanan kötüniyet tazminatının davacıdan tahsiliyle davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; davalı tarafça davacı şirkete çeşitli tarihlerde ödemeler yapmış ise de, kalan borcunu ödememesi sebebi ile, 24.05.2022 tarihinde İstanbul ... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığı, davalı tarafından 06.06.2022 tarihli dilekçe ile yapılan icra takibine haksız olarak itiraz edilerek takibin durdurulduğunu, davalı aleyhine itirazın iptali ve %20’den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekirken; davacı şirkete yapılan 31.034,98-TL’nin USD karşılığının 1.899,74 USD olduğu, Davalı şirketin borcunun 1.895- USD olduğu, bu durumda davalı şirketin davacı şirkete (1.899,74-1.895,00=) 4,74 USD fazla ödeme yaptığı,ödemenin de takip tarihi olan 31/05/2022 tarihinden önce 30/05/2022 tarihinde yapıldığı belirlendiğinden davacının takip tarihi itibariyle davalıdan talep edebileceği alacağı bulunmadığından davanın reddine karar verildiğini, takibin 24.05.2022 tarihinde başlatıldığı, davalının takipten sonra ödeme yaptığını, bu halde;

Yargıtay 6. HD nin 2022/895 esas , 2022/1288 karar sayılı 10.3.2022 tarihli kanun yararına bozma ilamı ile takibe sebebiyet veren borçlunun takip tarihinden sonra yaptığı ödeme sebebi ile takip masrafları ve icra vekalet ücreti ile %20 icra inkar tazminatından sorumlu olması gerektiğine karar verildiğini, anılan kararın kaldırılması'na ve davanın kabulü ile itirazın icra takip masrafları ve icra vekalet ücreti yönünden iptaline, takipten sonra ödeme yapan kötüniyetli borçlu aleyhine %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Henüz alacaklı tarafından itirazın iptali davasının açılmadığı bir evrede borçlunun itiraza konu borcu kısmen veya tamamen ödemesi mümkündür.Borçlu, itirazın iptali davası açılmamışken itiraza konu borcu tamamen öderse, alacaklının itirazın iptali davası açmasına gerek kalmayacak,dava açmakta hukuki yararı bulunmayacaktır. Zira itirazın iptali davası açılmasında amaç, itiraz nedeniyle durmuş olan takibin devamını sağlamaktır. Takibin devamı yoluyla elde edilecek olan sonuç (alacağın tahsili), borçlunun tüm borcu ödemesiyle zaten gerçekleşeceğine göre gerçekleşmiş olan bu sonucu sağlamak üzere bir dava açılmasında hukuki yarar olmayacaktır. Bunun gibi, takibe konu borcun kısmen ödendiği durumlarda da ödenmeyen borç tutarına yönelik itirazın iptali davasında, itirazdan sonra ödenen miktar bakımından itirazın iptalinin istenilmesinde hukuki yarar yoktur.

(Yargıtay HGK'nın 2017/11-80 Esas, 2017/889 Karar sayılı ve 03/05/2017 tarihli; 2011/19-532 Esas, 2011/640 Karar sayılı ve 19/10/2011 tarihli; 2011/13-29 Esas, 2011/56 Karar sayılı ve 09/02/2011 tarihli kararları) İcra takibine başlanılmasından sonra, itirazın iptali davasının açıldığı tarihten önce TBK'nın 100. maddesine göre, yapılan ödemenin öncelikle işlemiş faiz, icra vekalet ücreti, harç ve takip masraflarına mahsup edilerek, kalan borç miktarı hesaplanmalıdır. Dava dilekçesinde davacı vekili;

1. 895-USD asıl alacak, işleyecek faiz ve ferileri ile takip masrafları ve vekalet ücreti yönünden iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiş, takipten evvel işlemiş faiz bakımından dava açılmamıştır. Mahkemece icra takip tarihinden evvel borcu aşar ödeme yapıldığından tahsili gereken borç bulunmadığından davanın reddine ve kötüniyet tazminatına hükmedilmiş ise de; icra takip talebi ve harç yatırma tarihi 24.5.2022 tarihi olup harici ödeme tarihi de 30.5.2022'dir. Ödeme tarihi takip tarihinden sonra ödeme emri tebliğinden evvel (ödeme emri tebliği 6.6.2022 )olmasına rağmen, ödemenin takipten evvel yapıldığının kabulü doğru olmamıştır. Takip tarihinden sonra yapılan ödeme tarihine göre faiz işletilerek, icra masraf, harç vekalet ücreti alacağa ilave edilerek kısmi ödemenin dosya borcundan mahsubu gerekir.

Davalının takipten sonra ödeme emri tebliğinden evvel borcu ödeyerek takibe itiraz ettiği anlaşılmaktadır. Dava tarihinden evvel yapılan ödeme nedeniyle davacı alacaklının TBK 100 maddesi uyarınca alacağı icra dosyası nedeniyle tüm feriler eklenerek hesaplanan borç tutarından ödenen miktar düşülerek geri kalan asıl alacağını talep etmesi gerekirken, asıl alacağın tamamına itirazın iptalini talep ettiği, ödenen miktar bakımından itirazın iptalini istemesinde hukuki yararı bulunmadığından hukuki yarar yokluğundan davanın reddi gerektiğinden icra inkar tazminatı talebi yerinde değildir. Davacı vekili tarafından sunulan Emsal Yargıtay ilamı bağlayıcı olmadığından icra inkar tazminatı talebi yerinde değildir.

İstinaf başvurusunda borçlu yararına olacak şekilde icra vekalet ücreti ve icra masrafları bakımından itirazın iptali istemi ise yerindedir. Davacı icra masrafları ve icra vekalet ücretine hak kazandığından icra takibinde alacağın tamamı ödenmediğinden tam vekalet ücreti takdiri gerekir. Ayrıca davacının 243,39-TL başvuru harcı ve 6,5-TL elektronik tebligat masrafı bulunmaktadır. Harici ödeme, ödeme emri tebliğinden evvel yapıldığından tahsil harcı alınmayacaktır. TBK 100 madde uyarınca hesaplama yapılarak karar verilmesi gerektiği halde davanın reddi ile kötüniyet tazminatının tahsiline karar verilmesi doğru olmamıştır. Açıklanan nedenlerle; istinaf sebepleriyle bağlı olarak yapılan inceleme neticesinde TBK'nın 100 maddesine göre hesaplama yapılarak kalan alacağa hükmedilmesi gerekirken, alacak takipten evvel ödendiğinden bahisle reddine karar verilmesi doğru olmamış ise de, davacı tarafça istinaf başvurusunda borçlu yararına olacak şekilde icra masrafları ve icra vekalet ücreti bakımından itirazın iptali talep edildiğinden davacı vekilinin talebiyle bağlı kalınarak, 1.895-USD alacak bakımından icra masrafları, tam icra vekalet ücreti bakımından itirazın iptaline, asıl alacağa itirazın iptali isteminin reddine, davacının icra inkar, davalının kötüniyet tazminatı isteminin reddine, davacı yararına icrada talep edebileceği miktar ile sınırlı olmak üzere, davalı yararına da reddedilen asıl alacak miktarı nedeniyle maktu vekalet ücreti takdir edilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/279 Esas - 2024/869 Karar sayılı 04/12/2024 tarihli kararının, HMK'nun 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; Davanın kısmen kabulü ile, davalının İstanbul ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasındaki itirazının (1.895-USD üzerinden takdir olunacak) icra masrafları ile icra vekalet ücreti bakımından davalının itirazının iptaline, takibin devamına, fazla istemin reddine, Tarafların icra inkar-kötüniyet tazminatı taleplerinin reddine, İlk derece mahkemesine ilişkin olarak ; "Alınması gereken 615,40-TL karar ve ilam harcından, mahkeme veznesine yatırılan 477,22-TL peşin harç ve icra veznesine yatırılan 151,19-TL harç olmak üzere toplam 628,41‬-TL harcın mahsubu ile fazla olan 13,01-TL'nin talep halinde davacıya iadesine, Davacı tarafından yatırılan toplam 795,30‬-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Davacı tarafından yapılan 3.750-TL bilirkişi ücreti ve 112-TL posta masrafı olmak üzere toplam 3.862-TL yargı giderinin davanın kabulü oranında hesaplanan 510‬-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalanın davacı üzerinde bırakılmasına, Davacı lehine takdir olunan 5.142,84-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davanın reddolunan kısmı üzerinden davalı lehine takdir olunan 30.000-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 1.560-TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 1.357‬‬-TL'sinin davacıdan, 203 ‬-TL'sinin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına," Yatırılan 615,40-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine, Davacı tarafça yapılan 280TL istinaf yargı giderinin davanın kabulü oranında hesaplanan 40-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalanın davacı üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.

29/04/2025