Konteyner taşımasında hasarın ispat yükü ve pasif husumet

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2023/254

KARAR NO 2023/875

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 08/12/2022

NUMARASI 2021/239 Esas - 2022/697 Karar

DAVA

İtirazın İptali

İSTİNAF KARAR TARİHİ 01/06/2023

Davanın reddine ilişkin davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkili şirketin ... sayılı Nakliyat Abonman Sigorta Poliçesi ile dava dışı sigortalı ... A.Ş.’ye ait ... marka tipi aracın Türkiye’den Nijer’e nakliye işini davalıların üstlendiğini, aracın ... numaralı konşimento ile ... gemisiyle taşındıktan sonra alıcıya hasarlı olarak teslim edildiğini, 18.000-Euro hasar tutarının müvekkili şirket tarafından ödendiğini ve davalılardan tahsili için başlatılan icra takibinin haksız itirazları ile durdurulduğunu belirterek İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile 18.000-Euro asıl alacak ile ödenme tarihi itibariyle 1.240,52-Euro işlenmiş faizin toplamı olan 19.240,52-Euro tazminatın tahsili için 08.12.2020 tarihinde başlatılan icra takibine davalıların haksız itirazlarının iptalini ve davalılar aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere icra tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... A.Ş. vekili; konşimentoya göre ...’nın taşıyıcı olduğu dikkate alındığında husumet ehliyetlerinin bulunmadığını, ... dışındakilere taşıyıcı sıfatıyla husumet yöneltilemeyeceğini, kendilerinin sadece aracı olduğunu, ayrıca davanın TTK m.1188'de düzenlenen hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, kabul edilebilir bir zarar tutanağı ve kendilerine yapılmış bir ihbar olmadığını, aracın gemiden çıkışında hasarlı olduğu yönünde belge bulunmadığını, deniz taşımacılığı sırasında hasar gördüğünün ispata muhtaç olduğunu, sorumluluklarının özel çekme hakkı ile sınırlı olduğunu, icra inkar tazminatı talep edilemeyeceğini belirterek davanın reddini ve davacı aleyhinde %20’den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.Davalı ...

A.Ş. vekili; ... isimli geminin donatanı olmadıklarını, geminin malikinin ... Taş. A.Ş. olduğunu, hasar ihbarının usulüne uygun olmadığını, davanın hak düşürücü süreye tabi olduğunu, taşımanın aktarmalı olarak yapıldığını, hasarın hangi safhada meydana geldiğinin tespit edilemediğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ...’a izafeten ... A.Ş.vekili; davacının sigortalısı ... A.Ş.'nin konşimento da taraf olmadığı için davacı sigorta şirketinin husumet yöneltme ehliyetinin olmadığını, konşimento tarihinden sonra 1 yıllık hak düşürücü sürenin dolduğunu, kendilerine hasar ihbarı yapılmadığını ve ekspertiz incelemesine çağrılmadıklarını, ekspertiz raporunun kabul edilmediğini, konteynerin deniz taşımacılığı sırasında hasar gördüğünün belirsiz olduğunu, sorumluluklarının sınırlı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davacının aktif dava ehliyetine sahip olduğu, taşımanın fiilen ... firması tarafından gerçekleştirildiği, davalılardan ...'in navlun faturasını düzenlediği, ... ile ... firmalarının pasif husumete sahip oldukları, taşımayı gerçekleştiren ... isimli geminin ise 2011 yılında ... A.Ş. isimli firmaya devredildiği, davalı ...A.Ş.'nin gemi ile ilgisinin bulunmadığı, pasif husumete sahip olmadığı, emtianın üstü açık konteyner içerisine hasarsız olarak yüklendiği, "shipper's load, stow, weight and count" klozu gereği emtianın konteyner içerisinde konulması ve istiflenmesi yükümlülüğünün bizzat yükletenin sorumluluğunda olduğu, hasarın deniz taşımasında veya limanda elleçleme aşamasında meydana gelip gelmediği hususunda bir tespit bulunmadığı, ihbar yükümlülüğünün süresinde yerine getirilmemesi nedeniyle taşıyıcılar lehine karine oluştuğu, emtianın limandan kara nakliyesine başlamak üzere çıkışı sırasında düzenlenen EIR belgesi üzerine konteynerin darbeli ve dışa doğru çıkıntılı olduğu not düşüldüğü, davacı vekilince bu tespitin aksine ilişkin hasarın deniz taşıması esnasında meydana geldiğine dair delil sunulmadığı gerekçesiyle davalılardan ...

A.Ş. hakkındaki davanın pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeni ile usulden reddine, davalılardan ...A.Ş. ile davalı ... A.Ş. hakkındaki davaların reddine, şartlar oluşmadığından kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; ihbarın 06/12/2019 tarihinde yapılması nedeniyle süresinde olduğunu, emtianın alıcı firmanın kendisine değil firma tarafından görevlendirilen taşıyıcıya teslim edilmesi nedeniyle ihbarda bulunma yükümlülüğünün malın limanda çıktığı tarihten değil, emtianın sigortalı alıcı firmaya tesliminden itibaren başlayacağını, ayrıca müvekkiline teslimin deniz taşımasını gerçekleştiren firmalar tarafından yapılmadığından müvekkilinin taşıyıcı firmalara yazılı olarak ihbarda bulunma olanağının da bulunmadığını, bu nedenle 3 günlük bildirim süresinin dikkate alınması gerektiğini, davalıların hasarın kendi sorumlulukları dışında meydana geldiğini ispat etmesi gerektiğini, emtianın taşıyıcı firmaya hasarsız olarak teslim edildiğinin ekspertiz raporu ile sabit olduğunu, hasarın liman sahasında beklediği süreçte meydana gelmiş olması halinde bunun liman işletmesi tarafından kayıt altına alınmasının gerektiğini, davalının hasarın emtianın limanda beklediği süreçte geldiğine ilişkin bir delil ibraz etmediğini, bu nedenle davalıların hasardan sorumlu olduklarını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; davacı tarafından nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalanan, yurt dışında yerleşik dava dışı sigortalı ...'nin alıcısı olduğu minibüs emtiasının Türkiye'den Nijer/Contonou limanına taşınması esnasında hasarlanması nedeniyle ödenen 18.000-Euro hasar bedelinin TTK'nun 1472. maddesine göre halefiyete dayalı olarak davalılardan tahsili istemine ilişkindir. Sigorta ettiren konumundaki satıcı ...A.Ş. tarafından, sigortalı alıcı ... firmasına CİF satışı gerçekleştirilen ve Nijer'de bulunan ... isimli firmaya sevk edilen ... marka minibüs emtiası, karayolu nakliyesinin bitimi ile 03/12/2019 tarihinde hasarlı olarak teslim edilmiştir. Bahsi geçen emtianın Türkiye'den Nijer'de bulunan alıcıya nakliyesi iki aşamada gerçekleşmiş olup, Kumport Limanından Benin/Cotonou Limanı'na kadar olan deniz taşıması kısmı akdi taşıyıcı sıfatıyla ...

A.Ş. ve fiili taşıyıcı olarak ... sorumluluğunda; Cotonou Limanı'ndan Nijerdeki alıcıya kadar olan ikinci aşama ise dava dışı kara taşıyıcısı firma tarafından üstlenilmiştir. Emtianın taşındığı konteynerin liman sahasına alınarak 25/11/2019 tarihinde kara nakliyesini gerçekleştirmek üzere limandan çıktığı, kara nakliyesinin bitimi ile emtianın 03/12/2019 tarihinde alıcısına teslim edildiği anlaşılmaktadır. Aracın içinde bulunduğu konteyner Ambarlı’da gemiye yüklenmiş olup deniz nakliyesinin son durağı Benin/Cotonu Limanı’na vardıktan sonra, gümrük işlemleri tamamlanarak liman sahasına alınırken ve liman sahasında beklediği sürece herhangi bir hasar tespiti yapılmamıştır. Emtianın Benin/Cotonu Limanı’ndan kara nakliyesine başlamak üzere çıkışı sırasında düzenlenen ...

numaralı EIR belgesi üzerine konteynerin darbeli ve dışa doğru çıkıntılı olduğu notu düşülmüş olup bahsi geçen belgede deniz taşımasını yapan firmanın imzası bulunmamaktadır. Taşımaya konu emtianın 24/10/2019 tarihinde Ambarlı Limanında ... firması nezaretinde ... numaralı üstü açık konteyner içerisine hasarsız olarak yüklendiği belirtilmiştir. Davalı ... tarafından düzenlenen 27/01/2019 tarihli konşimentoda "Shipper's Load, Stow, weight and count" ve "FCL/FCL" kayıtları yer almaktadır. "Shipper's Load, Stow, weight and count" kaydı emtianın konteyner içerisine yüklenmesi, istifi, sayımı ve konteyner kapısının mühürlenmesi işlemlerinin bizzat yükleten tarafından gerçekleştirildiği; "FCL/FCL" kaydının ise konteynerin tamamının tek bir yükleten tarafından tek bir alıcıya sevk edildiği anlamına geldiği, bu durumda yükleme ve istiflemenin, konteynerin mühürlenmesinin yükleyen firmanın sorumluluğunda olduğu anlaşılmaktadır.

Ayrıca, konşimentoda konteynerin üstü açık ve aşırı boyutlu olduğuna dair uyarı kaydına yer verilmiş, taşınan eşya ile ilgili risk ve sorumluluğun alıcının kendisine ait olduğu açıkça belirtilmiştir. Davalılar taşımayı limandan limana olacak şekide üstlenmişlerdir. Emtianın limana liman sahasına aktarılması ile davalı taşıyıcıların sorumluluğu sona ermektedir. Emtianın limana vardıktan ve

gümrük işlemleri tamamlanarak liman sahasına alınırken ve liman sahasında beklediği sürece herhangi bir hasar tespiti yapılmamış olup, hasarın deniz taşıması sırasında meydana geldiği hususunda herhangi bir bulgu da tespit edilemediği dikkate alındığında hasarın, davalı taşıyıcıların sorumluluğunda meydana geldiği hususu ispatlanamamıştır. Bu nedenle mahkemece davalılar ...A.Ş. ile davalı ... Nakliyat A.Ş. yönünden davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Davaya konu taşımanın gerçekleştirildiği ... isimli geminin ne donatanı ne de işleteni olmayan davalı ... A.Ş. bakımından pasif husumet ehliyetinin bulunmadığı anlaşıldığından bu davalı yönünden davanın pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeni ile usulden reddine karar verilmesi doğrudur.

Açıklanan nedenlerle; mahkemece davanın reddine dair verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 01/06/2023