Tevdi Mahalli Tayini

11. Hukuk Dairesi         2018/3704 E.  ,  2020/1058 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 22/11/2017 tarih ve 2013/219- 2017/1062 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı veklili, davalı ...A.Ş. vekili ile davalı... Türk A.Ş. vekili tarafından istenmiş ise de davalı ...A.Ş. vekili tarafından verilen duruşmadan vazgeçme dilekçesi de dikkate alınarak, dosyanın incelemesinin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı ... Gıda Teks. İnş. Tic. A.Ş.'ne kredi kullandırdığını, buna mukabil teminat olarak bu davalının taşınmazına 1.derecede 1.500.000 YTL ve ikinci derecede 1.000.000 USD ipotek konulduğunu, taşınmaz üzerindeki fabrikanın dava dışı ... Sigorta A.Ş.'ye yangın sigorta poliçesiyle sigortalı olduğunu, yangın sonucu hasar meydana geldiğini, hasar bedelinin 1.901.885,60 YTL olarak belirlendiğini, kredi borçlusunun ödemede bulunmaması nedeniyle 1.015.917,38 YTL alacaklarının bulunduğunu, sigorta şirketi tarafından kredi borçlusu şirketin çok sayıda alacaklısı bulunması nedeniyle hasar bedelinin ödeneceği tevdi mahallinin belirlenmesi için talepte bulunulduğunu ve davalı ...

A.Ş.'ye hasar tazminatının tevdi edildiğini, ipoteğin kapsamı dahilinde olan paranın davacıya ödenmesi gerektiğini ,sigorta tazminatının da ipoteğin kapsamı içinde bulunduğunu, poliçede mürtehin olarak isminin geçmesinin gerekmediğini, temlikname veya hacze dayalı alacakların ipotekli alacağa karşılık önceliği bulunmadığı, aksine TMK'nun 879. maddesi gereğince rehinli alacaklının öncelik hakkı bulunduğunu, tevdi mahalli tayinine konu paranın 1.015.917,38 YTL kısmının davacıya ödenmesini, tevdi edilen Akbaıık A.Ş.’de bu kadar para bulunmaması halinde hüküm altına alınacak tutarın Akbank A.Ş.’den tahsilini talep ettiklerini, diğer davalı alacaklıların paranın tevdi mahalline bırakılmasına temlikrıame ve hacizleriyle neden olduklarını, bu nedenle davaya dahil edildiklerini ileri sürerek, 1.015.917,38 YTL'nın davacıya aidiyetini, davalıların davacıya nazaran öncelik haklarının olmadığının tespitini, anılan miktarın kendilerine ödenmesini, tevdi mahallinde ödenecek para bulunmaması halinde, hüküm olunacak tutarın davalı ...

A.Ş.'den tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekilleri, davacının talebinin haksız olduğunu savunarak, davanın reddini istemişlerdir.

Mahkemece uyulan bozma ilamına göre, davalı ...A.Ş, nezdinde açılan hesapta bulunan hukuki durumu çekişmeli/münazaalı sigorta bedeli bütün ilgililerin onayı veya hakimin kararı olmaksızın ödendiği; bu sigorta bedeli üzerinde; davacının, davalı ... Gıda Teks. İnş. Tic. A.Ş.'ne kredi kullandırdığı; buna mukabil teminat olarak bu davalının taşınmazına 1.derecede 1.500.000 YTL ve ikinci derecede 1.000.000 USD ipotek konulduğu; taşınmaz üzerindeki fabrikanın dava dışı ... Sigorta A.Ş.’ye yangın sigorta poliçesiyle sigortalı bulunduğu ve yangın sonucu hasarlandığı; oluşan hasar bedelinin 1,901.885,60 YTL olarak belirlendiği; davacının, değeri düşen rehinli taşınmazı alacağa mahsuben satın alınıp, tapuda devralındıktan sonra rehin hakkının terkin ettirmesi, sigorta tazminatı üzerinde devam eden ve daha öncede ileri sürülmüş olan (davacının, rehinli taşınmaza ilişkin bu işlemler öncesinde sigorta tazminatına ilişkin hakkını zaten 2007 yılında, örneğin, sigorta şirketine ve sigorta tazminatının tevdi edildiği bankaya gönderilen ihtarnameler ile ileri sürüldüğü, talepte bulunulduğunun da anlaşıldığı), rehin hakkından feragat edildiği/sigorta tazminatı üzerindeki rehin hakkının da sona erdiği şeklinde yorumlanamayacağı;

davacının, davalı/kredi borçlusunun ödemede bulunmaması nedeniyle bakiye 1.015.917,38 YTL alacağının bulunduğu; dava dışı sigorta şirketi, alacaklının belirsizliği nedeniyle sigorta bedelini, tevdi mahalli tayin ettirerek diğer davalı ... A.Ş.'de açılan hesaba yatırılmış bulunduğu; bu hesaba yatırılan, hukuki durumu münazaalı para ancak bütün ilgililerin onayı veya hakimin kararı ile alacaklıya ödenebileceği; aksi halde tevdi edilen parayı teslim borcu altında bulunan davalı banka borcundan kurtulamayacağı; davalı ... Gıda Tekstil A.Ş. tarafından 22/08/2007 tarihinde davalı banka şubesine bir ihtar gönderilerek, borçlarına karşılık olmak üzere gönderilen tutarla ilgili olarak adına açılmış olan hesaptan (8) firmaya alacağın temlik edildiği ve söz konusu alacaklılara ihtarnamede belirtilen sıra ve tutarda ödeme yapılmasının gerektiğini;

yani, hesabından kimlere ııe miktar ödeme yapılacağını; bunun dışında ödeme yapılmaması gerektiğinin ihtar edildiği; 22/08/2007 tarihli ihtarnamenin (1)., (2)., (3)., (4). ve (5). sırasındaki temlik alacaklılarına sırasıyla 22/08/2007 tarihinde, 174.599,00 TL ... Bankası A.Ş.'ne ve 170.000,00 TL ... Tarım Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti.'ne, 23/08/2007 tarihinde 650.000,00 TL...Gıda San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.'ne ve 500.000,00 TL Tamek Gıda ve Konsantre San. ve Tic. A.Ş.'ye, 24/08/2007 tarihinde 407,286,60 TL Albarakatürk Katılım Bankası A.Ş.'ne, ödeme yapıldığı; bu kapsamda; davalı ...A.Ş.'nin sigorta bedelini bu şekilde ödemesi nedeniyle davacıya karşı sorumlu bulunduğu; bu nedenlerle, davacının işbu davayı açmakta haklı ve hukuki yararının bulunduğu görülmekle;

davacı tarafından davalı aleyhine açılan işbu davanın sübut bulduğundan kabulü ile 1.015.917,38 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine; davacı tarafından diğer davalılar aleyhine açılan davanın, diğer davalıların, davacı gibi asıl borçlu ... Gıda Teks. İnş. Tic. A.Ş.'den alacakları bulunmalarının/meşru duruma göre [aksi/bir durumun kötü kazanılmış olduğu def'i=nemo auditur propriam turpitudinem allegans] nedeniyle dava dışı sigorta şirketinin parayı tevdi mahalline bırakılmasına temlikname ve/veya hacizleriyle neden olmaları davacıya karşı sorumluluk nedeni/kaynağı [kanun, sözleşme, haksız fiil, sebepsiz zenginleşme veya vekaletsiz iş görme] bulunmadığı gerekçesi ile davacı tarafından diğer davalılar aleyhine açılan davanın sübut bulmadığından reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili, davalı ...A.Ş vekili ile davalı... Türk A.Ş vekili temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekili, davalı ...A.Ş. vekili ile davalı... Türk A.Ş. vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ

Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekili, davalı ...A.Ş. vekili ile davalı... Türk A.Ş. vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 52,053,32 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davalı ...A.Ş.'den alınmasına, aşağıda yazılı bakiye 18,50 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, istek halinde aşağıda yazılı 17.294,93 TL harcın temyiz eden davalı... Türk A.Ş.'ye iadesine,

06/02/2020 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Dava;

Davacıya ipotekli, dava dışı ... Sigorta A.Ş.'ye Klasik Yangın Sigorta Poliçesi ile sigortalı, davacının kredi borçlusu ve sigortalı ... Gıda Tekstil İnş. ve Tic. A.Ş. mülkiyetinde iken yanan taşınmaza ait sigorta tazminatının, alacaklıların fazla ve kesin olmaması nedeniyle tevdi mahalli olarak belirlenen davalı ... A.Ş. ye tevdi edilmesi nedeniyle, depo edilen sigorta tazminatının 1.015.917,38 TL yönünden TMK 879 maddesi gereğine öncelikle davacıya ödenmesi gerektiği, temlikname veya haciz hukuki sebebine dayanan diğer davalıların davacının rehinli alacağı karşısında önceliği ve üstün hakkının söz konusu olamayacağının tesbiti ile tevdi mahallinde bulunan paranın tahsiline karar verilmesi istemine ilişkidir.

Mahkemece. Davalı ...A.Ş. yönünden davanın kabulüne, diğer davalılar yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

"Sigorta tazminatı üzerinde hak" başlıklı TMK 879/1 maddesinde muaccel olan sigorta tazminatının, malikine ancak bütün rehinli alacaklıların rızasıyla ödenebileceği düzenlenmiştir.

Gerek açıklanan yasa hükmüne, gerekse yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre, dosya içeriği ile davalı ....'ne tevdi mahalli olarak depo edilen, davacıya ipotekli taşınmazın sigorta tazminatı üzerinde öncelik davacıya aittir. Depo edilen bedelden, diğer davalılara nazaran öncelikle davacının tatmin edilmesi gerekmektedir. Nitekim yerel mahkeme kabulü bu yönde olduğu gibi, Daire kabulü de bu yöndedir.

Uyuşmazlık 6098 sayılı TBK 187 (mülga 818 sayılı TBK 166) maddesine dayalı açılan davada husumetin, paranın depo edildiği banka yanısıra, para üzerinde hak iddia eden 3. kişilere de yöneltilip yöneltilemeyeceğine ilişkindir.

Dairenin 17.11.2008 tarih 2007/8806 esas, 2008/12943 karar sayı, 15. H.D.nin 29.1.2004 tarih ve 2003/6934 esas, 2004/484 karar sayılı kararlarında da isabetle vurgulandığı üzere, tevdii mahalline depo edilen para üzerinde hak iddiasında bulunan 3. Kişilerin tamamının davada yer alması zorunludur.

Nitekim somut uyuşmazlıkta da, dava konusu para üzerinde temlik ve hacizler sebebiyle hak iddia eden 3. kişiler davada hasım olarak gösterilmiş olup, davada 3 kişilere husumet tevcihinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamaktadır.

Dava dilekçesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde davacının tahsil talebi davalı bankaya yönelik olup, para üzerinde temlik ve hacizler nedeniyle hak iddia eden 3.kişiler aleyhinde davacının tahsil talebi bulunmamaktadır. Davacının 3 kişiler aleyhindeki talebi, "davacının rehinli alacağı karşısında öncelik ve üstün haklarının söz konusu olamayacağının tesbiti" istemine ilişkindir.

TMK 879 maddesine göre, depo edilen para üzerinde, davacının öncelik ve üstün hakkı bulunmasına göre, bunun doğal sonucu davalı 3 kişilerin öncelik ve üstün hakkı bulunmadığıdır.

Bu halde, yerel mahkemece, davacının talebi ile bağlı kalınarak, depo edilen bedel üzerinde hak iddia eden 3 kişiler yönünden "davacıya nazaran öncelik ve üstün hakları bulunmadığının tesbitine" karar verilmesi gerekirken dava dilekçesindeki taleplerin yanlış değerlendirilmesi sonucu sanki 3 kişiler hakkında da tahsil talebi varmışcasına davanın reddine karar verilmesi ve davalı 3 kişiler lehine vekalet ücreti takdir edilmesi isabetli olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin bu yöne yönelik temyiz isteminin kabulü ile yerel mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davacı vekilinin temyiz isteminin reddine ilişkin sayın çoğunluk görüşüne karşıyım.