Çek İptali
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2013/9612 E. 2013/23490 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ödemeden men kararı↗ bloke↗ keşideci↗ uyuşmazlık konusu↗ çek↗ kusur↗ avans faizi↗ temerrüt↗ e-defter↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çekin boş ve imzasız olarak çalındığının davalı bankaya bildirildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 5.5. maddesi gereğince, bankanın, ödemeden men talimatına rağmen çek meblağını ihtilafın halline kadar bloke ederek çeke yazabilmek suretiyle ödemeyi geçici olarak durdurabilme yetkisi olduğu, yine mevduat hesabından yapılacak tediyelerin hak sahibine veya onun yetkili kıldığı kişiye ödenmesinde bankanın asli sorumluluğu bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 5.000 TL’nin temerrüdün oluştuğu 24/10/2001 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Davalı vekili; kararı temyiz etmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.
2- Ancak; somut uyuşmazlıkta dava konusu çekin sahte olarak tanzim edilmesi nedeniyle Mülga 6762 sayılı T.T.K.’nın 724. maddesi uyarınca sahte çeki ödemiş olmasından doğan zarar muhataba ait olmasına karşın şayet, keşideciye çek defterini iyi saklamamış olmasından kaynaklanan bir kusur isnadı mümkün olduğu takdirde bu kusur oranında indirim yapılması gerekir. Bu bakımdan mahkemece, 6762 sayılı T.T.K.’nın 724. maddesi tartışılmaksızın çek bedelinin tümünden davalının sorumlu tutulması doğru olmamış bu nedenle kararın davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2004/11757 E. 2005/9222 K.
Ortak:keşideci · çek · kusur · e-defter
İncelediğiniz kararda2- Ancak; somut uyuşmazlıkta dava konusu çekin sahte olarak tanzim edilmesi nedeniyle Mülga 6762 sayılı T.T.K.’nın 724. maddesi uyarınca sahte çeki ödemiş olmasından doğan zarar muhataba ait olmasına karşın şayet, «keşideciye» «çek» «defterini» iyi saklamamış olmasından kaynaklanan bir «kusur» isnadı mümkün olduğu takdirde bu kusur oranında indirim yapılması gerekir.
… kapsamına göre, dava konusu çekin boş ve imzasız olarak çalındığının davalı bankaya bildirildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 5.5. maddesi gereğince, bankanın, «ödemeden men» talimatına rağmen «çek» meblağını ihtilafın halline kadar «bloke» ederek çeke yazabilmek suretiyle ödemeyi geçici olarak durdurabilme yetkisi olduğu, yine mevduat hesabından yapılacak tediyelerin hak sahibine veya onun yetkili kıldığı kişiye ödenmesinde bankanın asli sorumluluğu bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 5.000 TL’nin «temerrüdün» oluştuğu 24/10/2001 tarihinden itibaren işleyecek «avans faizi» ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Bu bakımdan mahkemece, 6762 sayılı T.T.K.’nın 724. maddesi tartışılmaksızın «çek» bedelinin tümünden davalının sorumlu tutulması doğru olmamış bu nedenle kararın davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
Benzer bu karardaTTK.nun 724. maddesine göre "«tahrif» edilmiş bir çeki ödemiş olmasından doğan zarar muhataba ait olur; meğer ki senette «keşideci» olarak gösterilen kimseye kendisine bırakılan «çek» «defterini» iyi saklamamış olması gibi bir kusurunun isnadı mümkün olsun".
Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna göre bozma ilamına uyularak dava konusu «sahteliği» kanıtlanan çekin Yönetim Kurulu üyesi E.... tarafından «ibraz» edilip tahsil edildiği ve dava dışı muhasebeci Z… ……'ya ödendiği, bankanın bu durumda «kusuru» bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkemece, ödeme yapılan çekin «sahteliğinin» kanıtlandığı, ancak bu çeki bankaya şirketin Yönetim Kurulu üyesi E....'un «ibraz» ederek tahsil edip muhasebeci Z........ 'ya ödediği bu nedenle bankaya «kusur» yükletilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kusursuzluk ispatı · tahrifat · sorumluluktan kurtulma · sahtelik · yönetim kurulu kararı · ibraz
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna göre bozma ilamına uyularak dava konusu «sahteliği» kanıtlanan çekin Yönetim Kurulu üyesi E.... tarafından «ibraz» edilip tahsil edildiği ve dava dışı muhasebeci Z… ……'ya ödendiği, bankanın bu durumda «kusuru» bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkemece, ödeme yapılan çekin «sahteliğinin» kanıtlandığı, ancak bu çeki bankaya şirketin Yönetim Kurulu üyesi E....'un «ibraz» ederek tahsil edip muhasebeci Z........ 'ya ödediği bu nedenle bankaya «kusur» yükletilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Muhatap bankanın bu maddede öngörülen sorumluluğu «kusur» aranmayan bir sorumluluk olup, muhatap «kusursuzluğunu ispat» etse bile bu «sorumluluktan kurtulamaz».
1-Dava, sahte veya «tahrif» edilmiş olduğu ileri sürülen çekin ödenmiş olmasından kaynaklanan zararın tazmini istemine ilişkindir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2015/1 E. 2015/6892 K.
Ortak:ödemeden men kararı · keşideci · uyuşmazlık konusu · çek · kusur · e-defter
İncelediğiniz kararda2- Ancak; somut uyuşmazlıkta dava konusu çekin sahte olarak tanzim edilmesi nedeniyle Mülga 6762 sayılı T.T.K.’nın 724. maddesi uyarınca sahte çeki ödemiş olmasından doğan zarar muhataba ait olmasına karşın şayet, «keşideciye» «çek» «defterini» iyi saklamamış olmasından kaynaklanan bir «kusur» isnadı mümkün olduğu takdirde bu kusur oranında indirim yapılması gerekir.
… kapsamına göre, dava konusu çekin boş ve imzasız olarak çalındığının davalı bankaya bildirildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 5.5. maddesi gereğince, bankanın, «ödemeden men» talimatına rağmen «çek» meblağını ihtilafın halline kadar «bloke» ederek çeke yazabilmek suretiyle ödemeyi geçici olarak durdurabilme yetkisi olduğu, yine mevduat hesabından yapılacak tediyelerin hak sahibine veya onun yetkili kıldığı kişiye ödenmesinde bankanın asli sorumluluğu bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 5.000 TL’nin «temerrüdün» oluştuğu 24/10/2001 tarihinden itibaren işleyecek «avans faizi» ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Bu bakımdan mahkemece, 6762 sayılı T.T.K.’nın 724. maddesi tartışılmaksızın «çek» bedelinin tümünden davalının sorumlu tutulması doğru olmamış bu nedenle kararın davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
Benzer bu karardaDava tarihinde yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK.nun 724. maddesine göre “«tahrif» edilmiş bir çeki ödemiş olmasından doğan zarar muhataba ait olur; meğer ki senette «keşideci» olarak gösterilen kimseye kendisine bırakılan «çek» «defterini» iyi saklamamış olması gibi bir kusurunun isnadı mümkün olsun”.
Somut olayda, davacıya ait «çek» karnesinin çalındığı ve davacı tarafından bu hususun aynı gün davalı bankaya bildirildiği, çalınan bu çeklerden bir tanesinin «sahte imza» ile keşide edilerek davalı bankadan tahsil edildiği hususları «uyuşmazlık konusu» değildir.
Öğreti ve yerleşik Yargıtay uygulamasına göre, muhatap bankanın bu maddede öngörülen sorumluluğu «kusur» aranmayan bir sorumluluk olup, muhatap «kusursuzluğunu ispat» etse bile bu «sorumluluktan kurtulamaz».
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kusursuzluk ispatı · uygun illiyet bağı · objektif özen yükümlülüğü · sahte imza · tahrifat · kusursuz sorumluluk · sorumluluktan kurtulma · müterafik kusur
Benzer bu karardaÖğreti ve yerleşik Yargıtay uygulamasına göre, muhatap bankanın bu maddede öngörülen sorumluluğu «kusur» aranmayan bir sorumluluk olup, muhatap «kusursuzluğunu ispat» etse bile bu «sorumluluktan kurtulamaz».
Ancak, tarafların hiçbirinin kusurlu olmadığı hallerde banka sahte veya «tahrif» edilmiş çeki ödemenin «sorumluluğundan kurtulamaz».
Sorumluluğun doğması için «objektif özen yükümlülüğünün» ihlali ile zarar arasında «uygun illiyet bağının» bulunması yeterlidir.
Dava, «sahte imza» ile keşide edilmiş çekin ödenmesinden kaynaklanan zararın tazmini istemine ilişkindir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2013/15613 E. 2014/16098 K.
Ortak:ödemeden men kararı · keşideci · uyuşmazlık konusu · çek · kusur · e-defter
İncelediğiniz kararda2- Ancak; somut uyuşmazlıkta dava konusu çekin sahte olarak tanzim edilmesi nedeniyle Mülga 6762 sayılı T.T.K.’nın 724. maddesi uyarınca sahte çeki ödemiş olmasından doğan zarar muhataba ait olmasına karşın şayet, «keşideciye» «çek» «defterini» iyi saklamamış olmasından kaynaklanan bir «kusur» isnadı mümkün olduğu takdirde bu kusur oranında indirim yapılması gerekir.
… kapsamına göre, dava konusu çekin boş ve imzasız olarak çalındığının davalı bankaya bildirildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 5.5. maddesi gereğince, bankanın, «ödemeden men» talimatına rağmen «çek» meblağını ihtilafın halline kadar «bloke» ederek çeke yazabilmek suretiyle ödemeyi geçici olarak durdurabilme yetkisi olduğu, yine mevduat hesabından yapılacak tediyelerin hak sahibine veya onun yetkili kıldığı kişiye ödenmesinde bankanın asli sorumluluğu bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 5.000 TL’nin «temerrüdün» oluştuğu 24/10/2001 tarihinden itibaren işleyecek «avans faizi» ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Bu bakımdan mahkemece, 6762 sayılı T.T.K.’nın 724. maddesi tartışılmaksızın «çek» bedelinin tümünden davalının sorumlu tutulması doğru olmamış bu nedenle kararın davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
Benzer bu karardaTTK.nun 724. maddesine göre “«tahrif» edilmiş bir çeki ödemiş olmasından doğan zarar muhataba ait olur; meğer ki senette «keşideci» olarak gösterilen kimseye kendisine bırakılan «çek» «defterini» iyi saklamamış olması gibi bir kusurunun isnadı mümkün olsun”.
Mahkemece, iddia savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, her ne kadar davacı tarafından çekin çalınmasından sonra davalı bankaya «ödemeden men» talimatı verilmiş ise de buna ilişkin yasal düzenlemenin yürürlükten kaldırıldığı halde davacının çeklerin ödenmemesi için mahkemeden tedbir kararı almadığı, ancak davaya konu çekin ödenmesinden sonra diğer çekler için «ihtiyati tedbir» kararının alındığı, buna göre davacının kendi «kusuru» ile zarara neden olduğu, çekin «takas» yolu ödenmiş olması nedeniyle davalının «imza incelemesi» yapmasının mümkün bulunmadığı, davalıya atfedilecek bir kusurun bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Varsa «keşidecinin» «müterafik kusuru» dikkate alınır.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kusursuzluk ispatı · uygun illiyet bağı · objektif özen yükümlülüğü · sahte imza · tahrifat · kusursuz sorumluluk · sorumluluktan kurtulma · müterafik kusur
Benzer bu karardaÖğretiye ve yerleşik Yargıtay uygulamasına göre, muhatap bankanın bu maddede öngörülen sorumluluğu «kusur» aranmayan bir sorumluluk olup, muhatap «kusursuzluğunu ispat» etse bile bu «sorumluluktan kurtulamaz».
Ancak, tarafların hiçbirinin kusurlu olmadığı hallerde banka sahte veya «tahrif» edilmiş çeki ödemenin «sorumluluğundan kurtulamaz».
Sorumluluğun doğması için «objektif özen yükümlülüğünün» ihlali ile zarar arasında «uygun illiyet bağının» bulunması yeterlidir.
Dava, «sahte imza» ile keşide edilmiş çekin ödenmiş olmasından kaynaklanan zararın tazmini istemine ilişkindir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2013/9612 E. , 2013/23490 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ TİCARET MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen davada Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 31/01/2013 tarih ve 2011/653-2013/50 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkilinin davalı bankanın ... Şubesi nezdindeki 846 1000995-282 nolu hesap üzerine keşideli bir kısım çeklerin müvekkili şirket çalışanlarından ...’in aracından camlarının kırılarak çalındığını, çeklerin iptali ve ödeme yasağı kararı verilmesi için Ankara 6. Ticaret Mahkemesi’nin 2011/504 esas sayılı dosyasından dava açıldığını, müvekkilinin hak kaybına uğramaması için davalı bankaya çalıntı çek bildiriminde bulunulduğunu, dava konusu 0007913 seri nolu çekin müvekkili ile hiçbir hukuki veya ticari ilişkisi bulunmayan Başak İnş. Mermer Orm. Ür. Met. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. lehine 20.09.2011 tarih 5.000,00 TL bedelle ve sahte imza ile düzenlendiği ayrıca keşideci kısmına atılan imza ile lehdar "Başak İnş." kaşesi üzerinde mevcut imzaların birbirinin aynı olduğu ve her iki imzanın da müvekkili şirket yetkilisine ait olmadığını buna rağmen davalı bankanın söz konusu çek ile ilgili ödeme yaptığını, bunun üzerine bankaya gönderilen 18/10/2011 tarih ve 28424 yevmiye nolu ihtarnamesiyle ödenen 5000 TL'nin ticari faizi ile birlikte 3 gün içinde ödenmesinin ihtar edildiği;
ancak bankanın ödeme talebini reddettiğini, müvekkilinin uğradığı zararın bankaca karşılanması gerektiğini ileri sürerek çalıntı çek için müvekkili hesabından banka tarafından ödenen 5.000,00 TL ödeme tarihi olan 20.09.2011 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, 18/02/2009 tarihine kadar çalıntı veya şüpheli çekler için keşidecisinin talebi ile banka tarafından ödeme yasağı verilebildiğini; ancak bu tarihten sonra 6762 sayılı T.T.K.’nın 711. maddesinin yürürlükten kaldırılması ile artık ödeme yasağı için mahkeme kararı gerektiğini, somut olayda müvekkili ile davacı arasında bulunan bankacılık sözleşmesi gereğince verilen çeklerin boş ve imzasız olarak çalındığını 29/07/2011 tarihinde müvekkiline bildiren davacının, bu çeklere ilişkin ödeme yasağı kararı verildiğine dair bir mahkeme ilamı ibraz etmediğini, davacının ibraz ettiği kararda; çek iptali ve ödeme yasağı kararı verilmesi için açılan davanın reddedildiğini, bu nedenle müvekkilinin kendisine ibraz ed,ilen çekle ilgili olarak ödeme yapmakla yükümlü olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çekin boş ve imzasız olarak çalındığının davalı bankaya bildirildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 5.5. maddesi gereğince, bankanın, ödemeden men talimatına rağmen çek meblağını ihtilafın halline kadar bloke ederek çeke yazabilmek suretiyle ödemeyi geçici olarak durdurabilme yetkisi olduğu, yine mevduat hesabından yapılacak tediyelerin hak sahibine veya onun yetkili kıldığı kişiye ödenmesinde bankanın asli sorumluluğu bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 5.000 TL’nin temerrüdün oluştuğu 24/10/2001 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Davalı vekili; kararı temyiz etmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.
2- Ancak; somut uyuşmazlıkta dava konusu çekin sahte olarak tanzim edilmesi nedeniyle Mülga 6762 sayılı T.T.K.’nın 724. maddesi uyarınca sahte çeki ödemiş olmasından doğan zarar muhataba ait olmasına karşın şayet, keşideciye çek defterini iyi saklamamış olmasından kaynaklanan bir kusur isnadı mümkün olduğu takdirde bu kusur oranında indirim yapılması gerekir. Bu bakımdan mahkemece, 6762 sayılı T.T.K.’nın 724. maddesi tartışılmaksızın çek bedelinin tümünden davalının sorumlu tutulması doğru olmamış bu nedenle kararın davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ
Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin (2) nolu bent kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile yerel mahkeme kararının davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz eden davalıya iadesine, 25/12/2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/566473800 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz