Bonoya dayalı ihtiyati hacizde yetki itirazının kabulü
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2024/1306 E. 2024/1206 K. · · İlk derece: İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İhtiyati hacizistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ EmsalGörev ve yetkiİhtiyati haciz usulü (yaklaşık ispat / teminat / itiraz)
Gerekçe özeti
İhtiyati hacze yetki itirazının incelenmesinde mahkeme, gösterilen sebeplere hasren inceleme yapar ve yetki itirazını yerinde görürse ihtiyati haczin bu nedenle kaldırılmasına karar vermekle yetinir; HMK 20 uyarınca dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verilemez, zira alacaklının borçlunun gösterdiği mahkemede talepte bulunma zorunluluğu bulunmadığından borçlunun yetkili mahkeme seçme hakkı yoktur. Bonoya dayalı ihtiyati haciz taleplerinde yetki; borçlunun yerleşim yeri, keşide veya ödeme yeri ya da geçerli bir yetki şartıyla kararlaştırılan yer esas alınarak belirlenir; düzenleme yeri gösterilmemişse TTK 777/4 uyarınca düzenleyenin adının yanındaki yer düzenleme yeri sayılır. Kambiyo senedinden doğan alacaklar aranılacak alacak niteliğinde olduğundan, bu alacaklar için TBK 89/1 hükmü (yerleşim yeri mahkemesinin yetkisi) uygulanmaz. Yetki şartının geçerliliği için HMK 17 gereği düzenleyenin tacir olması şarttır. Yetki itirazında bulunan borçlu, itirazını gerekçelendirip ispat etmek zorundadır; aksi halde itiraz reddedilir.
Ele alınan sorunlar
İhtiyati haciz kararına yönelik yetki itirazının değerlendirilmesi → ret
İddia: Alacaklı vekili, HMK'nın 10 ve TBK'nın 89. maddeleri gereği alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğunu, mahkemenin yetki sözleşmesi bulunduğuna ilişkin değerlendirmesinin yanlış olduğunu, yetki sözleşmesinin yazılı olması ve her iki tarafın imzasını taşıması gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını ve ihtiyati haczin devamını talep etmiştir.
Gerekçe: İİK 265 uyarınca borçlu, ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı itiraz edebilir; mahkeme gösterilen sebeplere hasren inceleme yaparak itirazı kabul veya reddeder. İİK 50 gereği HMK'nın yetkiye ilişkin hükümleri kıyasen uygulanır. Yetki itirazının kabulü halinde mahkemece ihtiyati haczin bu nedenle kaldırılmasına karar verilmekle yetinilir; HMK 20 uyarınca dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verilemez, çünkü birden fazla yetkili mahkeme bulunması halinde alacaklının borçlunun itirazında belirttiği yetkili mahkemede ihtiyati haciz talep etme zorunluluğu yoktur; borçlunun HMK 20 anlamında yetkili mahkemeyi seçme hakkı bulunmamaktadır. Yetki itirazının kabulü ile kaldırma halinde alacaklı, borçlunun belirttiği yerle sınırlı olmaksızın yetkili herhangi bir yerden tekrar ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. Dayanak belge bono olduğundan mahkemenin yetkisi belirlenirken kıymetli evrak hükümlerine de bakılmalıdır; alacaklı, borçluların yerleşim yerinde, keşide veya ödeme yerinde ya da yetki şartıyla kararlaştırılan yerde ihtiyati haciz talep edebilir. Düzenleme yerinin gösterilmemesi halinde TTK 777/4 uyarınca düzenleyenin adının yanında yazılı olan yer düzenleme yeri sayılır. Yetki şartının geçerli olması için HMK 17 gereği bono düzenleyenin tacir olması şarttır. Yetki itirazında bulunan borçlunun itirazlarını gerekçelendirerek ispat etmesi gerekir; itirazda yetkili mahkeme belirtilmemişse veya gösterilen mahkemenin yetkili olduğu ispat edilememişse itiraz reddedilmelidir. Somut olayda senette Antalya Mahkemeleri yetkili kılınmış, borçlulardan birinin yerleşim yeri Antalya diğerinin Adana'dır; bonoya dayalı alacak aranılacak alacak niteliğinde olduğundan alacaklının ikametgahı yetkili değildir. Yetki şartı, düzenleme yeri ve borçluların yerleşim yeri itibariyle Antalya ve Adana Mahkemeleri yetkilidir; ihtiyati haciz kararını veren mahkemeyi yetkili kılan bir yetki kuralı bulunmamaktadır. Bu nedenle yetki itirazının kabulü ile ihtiyati haciz kararının yetkisizlik nedeniyle kaldırılmasına karar verilmesinde hukuka aykırılık yoktur.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Bonoya dayalı ihtiyati haciz taleplerinde yetkinin kıymetli evrak hükümlerine göre belirlenmesi, kambiyo senedinden doğan alacaklarda TBK 89/1'in uygulanamayacağı ve yetki itirazının kabulü halinde dosyanın yetkili mahkemeye gönderilemeyeceği hususunda emsal niteliktedir.
Usul tespitleri
- Yetkili mahkeme
- Bonoya dayalı ihtiyati haciz taleplerinde alacaklı; borçluların yerleşim yerinde, senedin keşide veya ödeme yerinde ya da geçerli bir yetki şartıyla kararlaştırılan yerde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. Kambiyo senedinden doğan alacaklar aranılacak alacak niteliğinde olduğundan alacaklının kendi yerleşim yeri mahkemesi yetkili değildir. Yetki şartının geçerli olması için HMK 17 uyarınca düzenleyenin tacir olması şarttır; düzenleme yeri gösterilmemişse TTK 777/4 uyarınca düzenleyenin adının yanındaki yer düzenleme yeri sayılır. Yetki itirazının kabulü halinde mahkemece dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verilemez; ihtiyati haczin bu nedenle kaldırılmasına karar verilmekle yetinilir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ihtiyati haciz↗ yetki itirazı↗ aranılacak alacak↗ yetki şartı↗ bono↗ kambiyo senedi↗ düzenleme yeri↗ kıymetli evrak hukuku↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2024/1306
KARAR NO 2024/1206
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 30/07/2024 (Ek Karar)
NUMARASI 2024/301 D.İş - 2024/300 Karar
TALEP İhtiyati Haciz
İSTİNAF KARAR TARİHİ 06/09/2024
İhtiyati hacze itirazın kabulüne ilişkin 30/07/2024 tarihli ek kararın alacaklı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.
TALEP
İhtiyati haciz talep eden vekili, 14/06/2024 keşide tarihli, 13/07/2024 vade tarihli 160.625-TL bedelli senet düzenlendiğini, borcun vadesi geçmesine rağmen ödeme yapılmadığını, vadesi gelmeyen alacaklarını da alabileceklerinden endişe ettiklerini, borçlular hakkında takibe başlandığını, icra takibinden haberdar oldukları takdirde mallarını kaçırmasından endişe ettiklerinden borçluların menkul ve gayrimenkul mallarıyla üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir.
D.İŞ KARARI
Mahkemece, alacaklının, borçlulardan miktarı yazılı alacağının tahsilinin ifasının temini bakımından vaki isteği İİK'nın 257.maddesinin 1. fıkrasına uygun bulunan alacak rehinle temin edilmediğinden, adı geçen borçluların malları ile hak ve alacaklarının, İİK'nun da muayyen tahditler dairesinde ihtiyaten haczine, karar verilmiştir.
İTİRAZ
İhtiyati hacze itiraz eden borçlular vekili, ihtiyati haciz konusu yapılan senetlerin üzerinde ki imzanın müvekkiline ait olmadığını, ancak bu hususun ayrıca dava konusu yapılacağını, yetki yönünden HMK gereği borçlunun ikametgahı mahkemeleri yetkili olduğunu, müvekkilinin ikametgahının Adana olduğunu,yetkili mahkemenin Adana Mahkemeleri olduğunu,yetkisiz mahkemece verilen ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
EK KARAR
Mahkemece, lehtarı ihtiyati haciz talep eden, keşideci ihtiyati hacze itiraz eden ...ltd Şti olan bonoda, Antalya Mahkemelerinin yetkili kılındığı, ödeme ve düzenleme yerinin gösterilmediği, HMKnın 17. maddesine göre yetki şartının geçerli olduğu,kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacak niteliğinde olduğundan bu alacaklar için 6098 sayılı TBK'nın 89/1 hükmü uygulanamayacağı,alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olmadığı,borçluların yerleşim yerlerinin Antalya Mahkemelerinin yargı çevresi içerisinde kalması nedeniyle ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili,HMK'nın 10, TBK'nın 89. maddesi gereği alacaklı müvekkilinin yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğunu, mahkemece bir yetki sözleşmesi yapıldığından bahsedildiğini, bu hususun doğru olmadığını, yetki sözleşmesinin yazılı olarak ve her iki tarafında imzalarını taşıyacak şekilde yapılması ve yetkili kılınan mahkemenin açıkça gösterilmesi gerektiğini,ileri sürerek kararın kaldırılmasını ihtiyati haczin devamına karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
İİK'nın 265. Maddesi uyarınca; borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; ....haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir... Mahkeme, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder. İİK’nın 50’nci maddesinde HMK'nın yetkiye dair hükümlerinin kıyasen uygulanacağı düzenlenmiştir. Mahkemece yetki itirazının yerinde görülmesi hâlinde ihtiyati haczin bu nedenle kaldırılmasına karar verilmekle yetinilir.Yetki itirazının kabulü hâlinde mahkemece HMK nın 20. maddesine göre, dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verilemez. Birden fazla yetkili mahkemenin bulunması hâlinde ihtiyati haciz isteyen alacaklı, borçlunun yetki itirazında belirttiği yetkili mahkemede ihtiyati haciz talep etmek zorunda olmadığından, borçlunun HMK nın 20.maddesi anlamında yetkili mahkemeye ilişkin seçim hakkı bulunmamaktadır.
Yetki itirazının kabulü ile ihtiyati haciz kararının kaldırılması halinde alacaklı, borçlunun yetki itirazında belirttiği yerle sınırlı olmaksızın yetkili herhangi bir yerden tekrar ihtiyati haciz talebinde bulunabilecektir.Dayanak belge bono olup mahkemenin yetkisi belirlenirken kıymetli evrak hükümlerine de bakılacaktır.Alacaklı,borçluların yerleşim yerlerinde, keşide veya ödeme yerinde,yetki şartı ile kararlaştırılan yerde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir.Düzenleme yerinin gösterilmemesi halinde; TTKnın 777/4 maddesi uyarınca düzenleyenin adının yanında yazılı olan yer, düzenleme yeri sayılır.Yetki şartının geçerli olması için HMK'nın 17. maddesine göre, bono düzenleyenin tacir olması şartı aranmaktadır.İhtiyati hacze yetki bakımından itiraz halinde;
yetki itirazında bulunan borçlunun itirazlarını gerekçelendirerek ispat etmesi zorunludur. Borçlunun itirazında yetkili mahkemeyi belirtmemesi veya gösterdiği mahkemenin yetkili olduğunu ispat edememesi hâlinde yetki itirazı reddedilmelidir. (Yargıtay 19. HD'nin 2008/10958 Esas - 2008/12419 Karar sayılı ilamı) Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde,senette Antalya Mahkemelerinin yetkili kılındığı , borçlulardan birinin yerleşim yeri Antalya ,diğerinin Adana bulunduğu, bonoya dayalı alacağın aranılacak alacak olduğu alacaklının ikametgahının yetkili olmadığı ,yetki şartı ,düzenleme yeri ,borçluların yerleşim yeri itibariyle Antalya ve Adana Mahkemelerinin yetkili bulunduğu,ihtiyati haciz kararını veren mahkemeyi yetkili kılan bir yetki kuralı bulunmadığı belirlenmekle, yetki itirazının kabulü ile ihtiyati haciz kararının yetkisizlik nedeniyle kaldırılmasına karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.
Açıklanan nedenlerle ;itirazın kabulüne ilişkin ek karara yönelik istinaf nedeni yerinde görülmediğinden, ihtiyati haciz talep eden alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Alacaklı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 06/09/2024
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/47413 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi