Hava taşımasında kaybolan yükte taşıyıcının Montreal Konvansiyonu 22. madde sınırlı sorumluluğu

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2024/1167

KARAR NO 2024/1108

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 28/11/2023

NUMARASI 2022/297 Esas - 2023/661 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

Davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın davacı ve davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili ; Müvekkili ile dava dışı ... San. İç ve Dış Tic. A.Ş arasında ... no.lu ve 16/03/2021 - 16/03/2022 tarihleri arasında geçerli olan Nakliyat Abonman Sözleşmesi düzenlendiğini, bu sözleşmeye istinaden ... no.lu Nakliyat Sigorta Poliçesi göre (Emtia - Uçak) ile 16/04/2021 yükleme tarihinde Fransa'dan Türkiye'ye taşınacak sigortalıya ait emtianın sigortalandığını, 27 kg ağırlığındaki iş aleti emtianın taşıma sırasında kaybolduğunu, kaybolan ürün ile ilgili dava dışı sigortalı ve davalı arasında yazışmalar yapıldığını, buna ilişkin "yukarıda konşimento numarası belirtilen gönderinizi 16 Nisan 2021 tarihinde ... / Fransa'dan ..A.Ş /Türkiye adresine gönderilmek üzere teslim alındığını teyit ederiz.

Gönderinin tarafınıza teslim edilmediğinin iletilmesi üzerine aktarım merkezlerimizle koordineli olarak yapılan yoğun ve ısrarcı araştırmalara rağmen gönderinizin akıbetine ilişkin olumlu bir sonuca ulaşılamadığını,gelecekte benzer bir durumun oluşmaması için gerekli tüm aksiyonları alacağımız konusunda sizi temin eder üzüntünüzü paylaştığımızı bir kez daha belirtmek isteriz" şeklinde ikrar ettiğini, yapılan ekspertiz raporu ile meydana gelen hasarın niteliği ve miktarı yönünden tespit yapıldığını, sigorta poliçesi kapsamında sigortalı bulunan mezkur emtianın hasar bedeli 5.500-eur + 550 eur %10 ek bedel olarak hesaplandığını, poliçe kapsamında 07/09/2021 tarihinde sigortalıya 6.050-euro=58.058,50-TL ödeme yapıldığını, poliçede 1 euro=9,6470-TL olarak tespit edildiğini , ödenen hasar tazminatının 5.500-EUR=53.058,50-TL için TTK nın 1472 madde hükümleri uyarınca sigortalının haklarına halef olunduğunu belirterek, alacağın tahsili amacı ile Gaziosmanpaşa ...İcra Dairesinin ..

takip sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını ancak davalının itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla, davalının itirazının iptaline, takibin devamına, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; Her ne kadar davacı taraf, TTKnın 875 madde uyarınca davalı şirketin zarardan sorumlu olduğunu iddia ediyor ise de bu iddiaya itiraz ettiklerini, taraflar arasındaki uyuşmazlığın , dava dışı sigortalının gönderisinin Fransa'dan Türkiye'ye taşınması şeklindeki uluslararası hava taşımacılığından kaynaklandığını, kabul anlamına gelmemekle, Montreal Protokolü'nün 01/10/2010 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanıp yürürlüğü girmesinden sonra, kargo (yük) taşımalarında taşıyıcının zarar verme kastıyla hareket etmesi halinde dahi sorumluluğunun sınırlı olduğunu,Konvansiyonun 22/4 maddesi uyarınca, "taşıyıcının sorumluluğunun sınırlı olduğu miktarın belirlenmesinde dikkate alınacak ağırlık, sadece ilgili paket ya da paketlerin ağırlığı olacaktır", ifadesi ile bu doğrultuda müvekkilinin sorumluluğu en fazla kayıp gönderinin brüt kilogramı başına 22 SDR ile sınırlı olduğunu, müvekkilinin en fazla 27 kg *22 SDR olabileceğini,sigortalıya yapılan ödemenin ex-gratia ödeme olduğunu, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; dava dışı sigortalıya ait emtianın 06.04.2021 tarihinde Fransa'dan Türkiye'ye hava yolu ile taşınması sırasında taşıyıcı davalının sorumlu olduğu zaman diliminde kaybolduğu, 20.04.2021 tarihinde alıcıya teslimi gereken emtianın davalı taşıyıcıya teslim edildiği ancak emtianın uçağa yüklenmeksizin taşıma işlemi gerçekleştirilmeden kayıp olduğunun ve teslim edilmediğinin 03.05.2021 tarihli mail yazışmalarında davalı şirket yetkilisinin gönderinin Türkiye'ye hiç ulaşmadığı ve araştırmanın devam ettiği beyanı ile ve davalı şirket tarafından davacının sigortalısına hitaben yazılan 28.05.2021 tarihli yazıda, emtianın göndericisinden teslim alındığı ancak gönderinin tüm aralamalara rağmen bulunamadığı ve alıcısına teslim edilmediği beyanı ile sabit olduğu, uyuşmazlığa uygulanması gereken Montreal Konvansiyonu 31 madde uyarınca, davalıya yapılması gereken ihbarın taraflar arasındaki yazışmalar uyarınca süresinde yapıldığının anlaşıldığı, Montreal Konvansiyonuna göre davalı taşıyıcının verdiği zarardan madde 22/3 uyarınca her kg.

için 22 özel çekme hakkı ile sınırlı olarak sorumlu olduğunu, taşınan ve kaybolan emtianın 27 kg olduğu, davalının 7.034,97-TL hasar bedelinden sorumlu tutulabileceği, davacının dava dışı sigortalıya 07.09.2021 tarihinde ödeme yaptığını, takip tarihinin 20.01.2022 olduğu ve davacının arada geçen zamanda 409,34-TL işlemiş faiz talep edebileceği hesaplanmakla davanın 7.034,97-TL asıl alacak, 409,34-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 7.444,31-TL üzerinden kısmen kabulüne, alacak likit olduğundan davacı yararına icra inkar tazminatına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEBLERİ

1-Davacı vekili; ekspertiz raporu ile, meydana gelen hasarın niteliği ve miktarı yönünden tespit yapılarak, sigorta poliçesi kapsamında sigortalı bulunan mezkur emtianın hasar bedeli 5.500 EUR + 550 EUR olarak hesaplandığını, poliçe kapsamında 07.09.2021'de sigortalıya 6.050- EUR = 58.058,50-TL ödeme yapıldığını, poliçe kapsamında belirlenen sigorta tazminatı bedeli müvekkil tarafından 07.09.2021 tarihinde sigortalıya ödendiği, TTK’nın 1472. maddesi hükmü uyarınca, “Tazmin ettiği bedel kadar” rücu hakkına sahip olan davacı müvekkil sigortacı şirketin, dava konusu teşkil eden ödeme tutarının tamamını davalıdan talep hakkına sahip olduğunu,kararın kaldırılarak davanın tümüyle kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

2- Davalı vekili; Mahkemece, davacı sigorta şirketinin yaptığı ödemenin lütuf ödemesi olduğuna ilişkin itirazı dikkate alınmadığını, bilirkişi raporunda taşıma konusu gönderilerin uçağa yükletildikten sonra mı yoksa hiç uçağa yüklenmeden mi zayi olduğu hususunda bir tespit bulunmadığının bildirildiğini, gönderinin müvekkil şirket hakimiyetindeyken zarara uğrayıp uğramadığı belirlenemediğini, Montreal Konvansiyonu madde 18 uyarınca, hasarın taşıma sırasında meydana gelip gelmediği ispatlanmamışken müvekkil şirketin tazminat sorumluluğu olduğuna yönelik karar hukuka ve uluslararası sözleşmelere aykırı olduğunu, mahkemece aleyhe icra inkar tazminatına hükmedilmesi hukuka aykırı olduğunu,kayıp gönderiye ilişkin uyuşmazlık yargılamayı gerektirdiğinden kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, hava yolu ile taşıma sözleşmesi kapsamında taşınan emtianın, taşıma sürecinde kaybolması nedeniyle sigortalıya ödenen hasar bedelinin davalı taşıyıcıdan rücuen tahsili amacıyla başlatılan takibe yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir. Davaya konu taşıma Fransa-Türkiye arasında gerçekleştirilecek olup,uyuşmazlığa her iki devletin taraf olduğu Montreal Konvansiyonu hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. TTK'nın 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Davacı sigorta şirketi tarafından düzenlenen poliçeler ile sigortalının gemi, tır veya uçaklarla tüm dünya ülkelerinden Türkiye'ye sevk ettireceği ve sözleşmede nitelikleri belirtilen emtianın taşıma sırasında meydana gelecek zıya ve hasarının emtia nakliyat sigortası genel şartları ve özel şartlar çerçevesinde teminat altına alındığı görülmekle, dava konusu hasarın poliçe teminatı kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.

Davacının sigortalısına 07.09.2021 tarihinde ödeme yaptığı,davalının akdi taşıyıcı sıfatını haiz olduğu,eşyanın teslim alındığının da davalı tarafça kabul edildiğine göre taşımanın başladığı poliçe teminatı kapsamında olmadığına ve ödemenin ex-gratia ödeme olduğuna yönelik istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir. Montreal Konvansiyonunun 18/1. maddesine göre; taşıyıcı, yükün mahvolması, zıyaı veya hasarı halinde maruz kalınan zararlardan dolayı, sadece zararı doğuran olayın hava yoluyla taşıma sırasında gerçekleşmesi şartıyla sorumludur. Konvansiyonun 22. maddesine göre ise; yük taşımasında, yükün mahvolması, zıyaı, hasarı veya gecikme halinde taşıyıcının sorumluluğu, gönderen tarafından yükün taşıyıcıya teslim edildiği esnada, gerekirse ek bir ücret ödenerek, yükün varış yerinde tesellümünde menfaati bulunduğuna dair özel bir bildirim yapılmadığı takdirde, hasar tarihi itibariyle kilogram başına 22 Özel Çekme Hakkı tutarıyla sınırlıdır.

Böyle bir bildirimin yapıldığı hallerde, söz konusu tutarın gönderenin varış yerinde yükü tesellümünden elde edeceği hakiki menfaati aştığını ispatlamadığı müddetçe, taşıyıcı bildirilen tutarı geçmeyecek bir miktarı ödemekle sorumlu olacaktır. Taşınan emtianın taşıma sırasında kaybolduğu hususunun,davalı tarafından davacı sigortalısına bildirildiği ,kaybın davalının hakimiyet alanında ikin gerçekleştiği ,hava taşıması için teslim alınan emtianın kaybı nedeniyle oluşan zarardan, akdi taşıyıcı davalı sorumludur. Davalı tarafça Konvansiyonun 18/2 maddesi kapsamında sorumluluktan kurtulma hallerinin varlığına ilişkin herhangi bir delil ibraz edilmemiştir. Bu nedenle zarardan akdi taşıyıcı olan davalının sorumlu tutulması yerindedir.

Davalının sorumluluğu hasarlı emtianın kilogram başına 22 Özel Çekme Hakkı (SDR) tutarıyla sınırlı olup, tespit edilen gerçek zarar bedeli sorumluluk sınırının üstündedir.Emtia zararı daha fazla olduğu ve davacının emtia zararını karşıladığı sabit ise de davalı hava taşıyıcısı kayıp halinde ağır kusuru mevcut olsa dahi sınırlı sorumluluk hükümlerine tabidir.Konvansiyon da yük taşıması için ağır kusur halinde sınırsız sorumluluk öngörülmediğinden davacı vekilinin istinaf sebebi yerinde görülmemiştir. Ne var ki davalıya yöneltilen talep ; hava taşıması sırasında kaybolan yük nedeniyle tazminata ilişkin olup ;alacağın likit olmadığının gözetilmemesi doğru olmamıştır. Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ,davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak;

yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığından yeniden karar verilerek itirazın kısmen iptaline, alacak likit olmadığından icra inkar tazminatı talebinin ve fazla istemin reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

1- Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/11/2023 Tarih 2022/297 Esas - 2023/661 Karar sayılı kararın HMK 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın kısmen kabulü ile, davalının Gaziosmanpaşa ... İcra Dairesinin ... sayılı takip dosyasında itirazının 7.034,97-TL asıl alacak, 409,34-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 7.444,31-TL alacak bakımından iptaline, takibin takipdeki kayıt ve şartlar ile devamına, fazla istemin reddine, Alacak likit olmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine," İlk derece yargılamasına ilişkin olarak ; Davacı tarafça peşin yatırılan 679,90-TL harçtan, 508,52-TL karar-ilam harcının mahsubu ile bakiye 171,38-TL harcın talep halinde davacıya iadesine, Davacı tarafından yatırılan 589,22-TL peşin harçların davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davacı tarafça yapılan 4.901-TL yargı giderinden davanın kabulü oranında hesaplanan 647,91-TL yargı giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, kalanın davacı üzerinde bırakılmasına, Davacı vekili için takdir olunan 7.444,31-TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine,Davalı vekili için takdir olunan 17.900-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine, 1.560-TL arabuluculuk ücretinin, davanın kabul oranına göre hesaplanan 206,23-TL'sinin davalı taraftan, bakiye 1.353,77-TL'sinin davacıdan tahsili ile Hazineye ödenmesi kaydedilmesine, Davacı tarafından yatırılan peşin harcın istinaf karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Davalı tarafından yatırılan 427,60-TL peşin istinaf karar harcının talebi halinde davalıya iadesine, Taraflarca yapılan istinaf yargı giderinin üzerlerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.

16/07/2024