Tahkim şartı bulunan sözleşmede davanın usulden reddi onandı
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2024/917 E. 2024/864 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Tazminatistinaf başvurusunun esastan reddiKesinlik belirsiz
★ EmsalGörev ve yetki
Davacının nitelemesi: Cezai Şart mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Ticari satım sözleşmesinde tarafların bir ihtilafın çözümünü ICC tahkimine bıraktıklarını gösteren yazılı ve geçerli bir tahkim şartı bulunması ve uyuşmazlığın tarafların üzerinde tasarruf edebileceği özel hukuk uyuşmazlığı niteliğinde olması halinde, davalının süresinde ileri sürdüğü tahkim ilk itirazı kabul edilir ve dava usulden reddedilir.
Ele alınan sorunlar
Sözleşmedeki ICC tahkim şartının geçerliliği ve mahkemenin yargı yetkisi bulunmadığı → ret
İddia: Davacı vekili, zararın yegane sebebinin davalının sözleşmeye aykırı davranması olduğunu, kararın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu ileri sürerek kaldırılmasını talep etmiştir.
Gerekçe: HMK 116. maddesi uyarınca tahkim itirazı ilk itirazlar arasında sayılmış olup, davalı vekili cevap süresi içinde sözleşmeye atıfla mahkemenin yetkili olmadığını ileri sürmüş, bu beyan tahkim ilk itirazı olarak kabul edilmiştir. Uyuşmazlık, taraflar arasındaki ticari satım sözleşmesinden kaynaklı cezai şart istemine ilişkindir. Sözleşmenin 14. maddesinde sözleşmeden veya sözleşmeyle bağlantılı olarak ortaya çıkan her türlü ihtilafın Uluslararası Ticaret Odası (ICC) münhasır yargı yetkisine tabi olacağı ve tahkimin İngilizce yapılacağı düzenlenmiştir. HMK ve Milletlerarası Tahkim Kanunu, tahkim yeri Türkiye olan uyuşmazlıklarda uygulanır; geçerli bir tahkim şartı bulunup bulunmadığı hususunda Türkiye'nin taraf olduğu New York Sözleşmesi hükümlerine bakılmalıdır. Tarafların, sözleşme veya sözleşme dışı bir hukuki ilişkiden doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlıkların tamamının veya bir kısmının çözümünü hakem veya hakem kuruluna bırakmaları hususunda yaptıkları anlaşmalar tahkim sözleşmesi olarak adlandırılır ve yalnızca tarafların iradeleriyle tasarrufta bulunabilecekleri konularda tahkim sözleşmesi yapılabilir. Tahkim sözleşmesinin geçerliliği için aranan temel unsurlar geçerli bir tahkim iradesinin varlığı ve yazılı şekil şartıdır; bu şekil şartı 1958 tarihli New York Sözleşmesi'nin 2. maddesinde düzenlenmiş olup taraflarca imzalanmış yazılı bir anlaşma, karşılıklı mektup teatisi veya telgraf aranmaktadır. Ticari satım sözleşmesine dayalı isteklerin belirli bir uyuşmazlığa ilişkin olması ve özel hukuk uyuşmazlığı niteliğinde bulunması nedeniyle tahkim şartı geçerlidir; bu nedenle yasal sürede yapılan tahkim ilk itirazının kabulüne ilişkin ilk derece kararında isabetsizlik bulunmamaktadır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Ticari sözleşmelerde ICC tahkim şartının geçerlilik koşulları (yazılı şekil, tarafların tasarruf yetkisine giren özel hukuk uyuşmazlığı niteliği) ve bu şartın süresinde ileri sürülen tahkim ilk itirazı yoluyla mahkemenin yargı yetkisini ortadan kaldırdığına ilişkin değerlendirme açısından bölgesel emsal niteliği taşımaktadır.
Usul tespitleri
- Yetkili mahkeme
- Sözleşmede geçerli bir tahkim şartı bulunması ve uyuşmazlığın özel hukuk uyuşmazlığı niteliğinde olması halinde, taraflarca yetkili kılınan tahkim kurumu (ICC) yargı yetkisine sahiptir; devlet mahkemesinin yargı yetkisi bulunmaz.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
tahkim ilk itirazı↗ tahkim şartı↗ ICC tahkimi↗ New York Sözleşmesi↗ cezai şart↗ milletlerarası tahkim↗ yargı yetkisi↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2024/917
KARAR NO 2024/864
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 14/03/2024
NUMARASI 2023/332 Esas - 2024/214 Karar
DAVA
Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
Davanın usulden reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili;
09. 04.2021 tarihli alım satım sözleşmesi ile 250.000 kutu nitril eldiven için1.675.000- USD bedel ödeneceğini, müvekkili şirketin anlaştığı ...' şirketinin sözleşmeyi iptal ettiğini, daha sonra anlaştığı Alman şirketine ise davalılar ödeme yapmadığından teslim alamadığını ,sözleşmenin 8.6 maddesinde “ürünün belirtilen ülkeye getirilmesi sonrasında ödemenin en geç 5 iş gününde yapılmaması durumunda satıcı sözleşmeyi tek taraflı fesheder. Avans ide edilmez. Alıcıya %5 kadar cezai şart fatura edilir.” hükmü bulunduğunu , tarafların mutabık kalarak imzaladığı fatura bedeli olan 1.675.000-usd nin %5’inin davalıdan tahsili gerektiğini, avans ödemesi dışında ödeme yapmadığınıileri sürerek faturanın %5’inin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili;taraflar arasında yetkili Hukuk seçimi Türk Hukuku olmayıp, İşbu davanın öncelikle bu nedenle reddi gerektiğini, davalı şirket yetkilisinin müvekkili şirket yetkililerini dolandırdığını ,davacı şirket yetkililerinin şikayeti sonunda davacı yetkilisi hakkında Anadolu 14. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2022/37 esas sayılı dosyasında dava açıldığını, davaya konu haksız iddiaların kaynağı işlemlerin dayanağı sözleşmede uyuşmazlık halinde yetkili kılınan Mahkemenin Türk Mahkemeleri olmaması nedeniyle davanın usülden reddi, aksi halde ceza davasının bekletici mesele yapılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece; Davanın, hukuki niteliği itibari ile tazminat davas olduğu, HMK 116 maddesi kapsamında davalının ileri sürdüğü tahkim ilk itirazı değerlendirildiği,sözleşmenin 14.maddesinde; Bu Sözleşme, Uluslararası Ticaret Odası (ICC) yasalarına tabi olacaktır. Bu Sözleşmeden veya bu Sözleşmeyle bağlantılı olarak ortaya çıkan herhangi bir ihtilaf veya bunun varlığı veya ihlali veya yorumlanması veya performansından doğan herhangi bir ihtilaf, Tarafların burada geri dönülmez bir şekilde yargı yetkisine sunacağı Uluslararası Ticaret Odasının (ICC) münhasır yargı yetkisine tabi olacaktır. Tahkim, İngilizce dilinde yapılacaktır" hükmü düzenlendiğini, sözleşmenin 14. maddesinde yer alan tahkim şartı geçerli olduğundan davalı tarafından ileri sürülen tahkim ilk itirazının yerinde olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın HMK 413/1 maddesi uyarınca usulden reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEBLERİ
Davacı vekili; taraflarca 1.675.000- USD bedel ile sözleşme düzenlendiği,...'in malları temin edemeyeceğinden sözleşmeyi iptal ettiğini, davalı ödeme yapmadığından anlaşılan firmadan malların teslim alınamadığını ,09.04.2021 tarihli sözleşmenin 8.maddesi uyarınca cezai şarta hak kazandıklarını ileri sürerek zararın yegane sebebi davalının sözleşmeye aykırı davranması olduğunu, kararın hukuka, hakkaniyete aykırı olup, kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
HMK'nın 116. maddesinde tahkim itirazı ilk itirazlar arasında sayılmış olup davalı vekilince süresinde cevap süresi içerisinde "mahkemenin sözleşmeye göre davaya bakmaya yetkili olmadığını" ileri sürmüştür.Davalı vekilinin, sözleşmeye atıf yapması nedeniyle, yargı yetkisi bakımından tahkim şartı olması nedeniyle tahkim ilk itirazında bulunduğunun kabulü gerekir. Uyuşmazlık, taraflar arasındaki ticari satım sözleşmesinden kaynaklı, cezai şart istemine ilişkindir.Dava ilk olarak Anadolu 11. ATM nin 2022/373 Esas sayılı dosyasında açıldığı, Anadolu 12. ATM nin 2022/216 esas sayılı dosyası ile birleştirildiği, bilahare tefrik edilerek mahkemenin 2023/332 esas sayısını almıştır. Sözleşmenin 14.
Maddesinde "Bu Sözleşme, Uluslararası Ticaret Odası (ICC) yasalarına tabi olacaktır. Bu Sözleşmeden veya bu Sözleşmeyle bağlantılı olarak ortaya çıkan herhangi bir ihtilaf veya bunun varlığı veya ihlali veya yorumlanması veya performansından doğan herhangi bir ihtilaf, Tarafların burada geri dönülmez bir şekilde yargı yetkisine sunacağı Uluslararası Ticaret Odasının (ICC) münhasır yargı yetkisine tabi olacaktır. Tahkim, İngilizce dilinde yapılacaktır" yazılıdır. Gerek HMK, gerekse Milletlerarası Tahkim Kanunu tahkim yeri Türkiye bulunan uyuşmazlıklarda uygulanmaktadır. Geçerli bir tahkim şartı bulunup bulunmadığı hususunda Türkiye'nin taraf olduğu Newyork Sözleşmesi hükümlerine bakılmalıdır.
Tarafların sözleşme veya sözleşme dışı bir hukuki ilişkiden doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlıkların tamamının veya bir kısmının çözümünü hakem veya hakem kuruluna bırakılması hususunda yaptıkları anlaşmalar tahkim sözleşmesi olarak adlandırılmakta olup yalnızca iki tarafın iradeleriyle tasarrufta bulunabilecekleri konularda tahkim sözleşmesi yapılabilir. İster bağımsız bir tahkim sözleşmesi şeklinde isterse bir tahkim şartı şaklinde yapılsın tahkim sözleşmesinin geçerliliği için aranan temel unsurlar geçerli bir tahkim iradesinin varlığı ve yazılı şekil şartıdır. Tahkim sözleşmesinin tabi olduğu şekil 1958 tarihli New York Sözleşmesi'nin 2. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre geçerli tahkim şartından bahsedebilmek için taraflarca imzalanmış yazılı bir anlaşma, karşılıklı mektup teatisi veya telgraf aranmaktadır.
Açıklanan nedenlerle; Ticari satım sözleşmesine dayalı isteklerin belirli bir uyuşmazlığa ilişkin olması, özel hukuk uyuşmazlığı niteliğinde olması nedeniyle tahkim şartının geçerli olduğu, yasal sürede yapılan tahkim ilk itirazının kabulüne ilişkin kararda isabetsizlik olmadığından istinaf sebebi yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına,Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine,HMK'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 03/06/2024
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/44343 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi