Halefiyet yoluyla rücu davasında hava taşımasında sovtaj düşümü ve hasar ihbarı

(6102 S. K. m. 1472) (6100 S. K. m. 353, 362)

Taraflar arasında görülen dava neticesinde; hükmün davacı vekili ve katılma yoluyla davalı vekilince istinafı üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili sigorta şirketine …. nolu nakliyat abonman sigorta poliçesi ve 43 nolu nakliyat emtia abonman sigorta sözleşme sertifikası ile sigortalı bulunan ….. Elektrik...AŞ.'nin Çin'de yerleşik satıcı firmadan 28.10.2014 tarihli fatura karşılığı satın almış olduğu 148 koli, 40.000 adet ve 2.705 kg net 2.830 kg brüt (akım trafosu) cinsi emnianın, Çin/Shangai'den Türkiye İstanbul'a nakliyesi işinin 21.11.2014 tarihli navlun faturası karşılığında davalı tarafından üstlenildiğini, emtianın ana nakliyeci davalı tarafından temin edilen alt nakliyeci ...... Ltd. tarafından Çin'in Pudong Havalimanından İstanbul Atatürk Havalimanına 17/11/2014 tarih …. ana konşimento, 14/11/2014- … nolu alt konşimento ile sevk edildiği emtiaların Atatürk Havalimanından tahliyesi ve …..

Antrepoya teslimi esnasında 148 kap emtianın tamamının ıslanmak suretiyle hasar gördüğü tespit edilerek, Gümrük memuru, Kargo memuru, antrepo memuru tarafından 20.11.2014 tarihinde hasar raporu düzenlenerek imza altına alındığını, hasar raporu düzenlenmesi ve gümrük işlemlerinin tamamlanmasından sonra antrepo çıkış belgesi ile 21.11.2014 tarihinde davalı tarafından sigortalının deposuna sevk edildiğini, teslim anında emtiadaki hasarın çekilen fotoğraflarla belgelendiğini, hasar ihbarı üzerine görevlendirilen eksper tarafından düzenlenen ekspertiz raporunda sonuç olarak 10.840 adet -758,80- brüt kg akım trafosu cinsi emtianın hasarlı olduğunun belirlendiği ve 1.12.2014 tarihli test raporu düzenlendiğini, meydana gelen zarar sebebiyle 3.

Kişilere satışı ve kullanılmasının sovtaj olarak değerlendirilmesi riskli görüldüğünden hasar hesabında sovtaj düşümü yapılmadığı, sigorta poliçesi özel ve genel şartları uyarınca sigorta teminatı kapsamında bulunan hasar miktarının 29.661,58-TL olduğu hasar nedeniyle 31.12.2014 tarihinde 29.661,58- TL sigorta tazminatı ödendiğini TTK 1472 maddesi uyarınca sigortalının haklarına halef olduğundan davalı tarafın sorumluluğunu karşılayan 29.661,58-TL alacak için rücu hakkının doğduğunu 29.661,58- TL sigorta rücu tazminatının ödeme tarihi olan 31.12.2014 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde davalı taraf olan ...... Lojistik Hizmetler ve Tic. A.Ş.'nin 30.6.2015 tarihinde, ...... Lojistik Hizmetler ve Tic. A.Ş. tarafından devralma suretiyle birleştiğini, dava konusu taşıma, karayolu taşıması ile yapıldığı için CMR Konvansiyonu'nun uygulanması gerektiğini, CMR konvansiyonu 30. Maddesine göre hasar halinde yükün alıcıya tesliminden sonra 7 gün içinde malın geç teslim halinde ise 21 gün içinde taşıyıcıya ihbarda bulunulmaması halinde taşımacıdan tazminat talep edilemeyeceğini, 32. maddesinde yükün alıcıya tesliminden itibaren 1 yıl içerisinde açılması gerektiğini, somut olayda CMR konvansiyonunda yer alan süreler içerisinde taşıyıcıya ihbarda bulunup bulunulmadığının araştırılmasını ve hak düşürücü sürede ihbarda bulunulmaması halinde davanın reddine karar verilmesini 17/1.

uyarınca taşımacı yükü teslim aldığı andan teslim edinceye kadar bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumlu olduğunu ekspertiz raporunda 40 kolinin hasarlı olduğunun tespit edildiğini, müvekkilinin sorumluluğu bulunmadığından davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece Mahkemesi kararında özetle; davacının davasının kısmen kabul kısmen reddine, 26.661,58'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin taleplerinin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1- Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yerel mahkeme tarafından hükme esas alınan bilirkişi raporunda hasar gören emtiaların sovtajlı halinin ekonomik bir değer olup olmadığı araştırılmaksızın sovtaj bedeli düşülerek yapılan tazminat hesaplamalarının hatalı olduğunu, mahkemece kararın gerekçesinde gerçek zarar 28.161,58 -TL olarak belirtilmesine rağmen hüküm kısmında iki kez sovtaj bedeli düşülmek suretiyle 26.661,58-TL ye hükmolunduğu belirtilerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesi talep olunmuştur.

2-Davalı vekili katılma yoluyla istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davacının aynı zamanda müvekkilinin de sigortacısı olduğunun değerlendirilmediğini, alacaklı ve borçlu sıfatının birleştiğinden artık muaccel borçtan söz edilemeyeceğini, taraf ticari defter ve kayıtları incelenmediğinden müvekkilinin vermiş olduğu hizmetin sadece dava konusu ürünlerin havalimanından antrepoya taşıma işi olmasına rağmen salt davacının beyanına itibar edilerek hava taşıma işini de kapsar sayıldığını, eksik inceleme ile hüküm tesis edildiğini, bilirkişi raporunda davacı tarafça yaptırılan ekspertiz raporuna atıfla değerlendirme yapıldığını, dava konusu emtiaların nasıl nerede hasarlandığının taşınması için özel tedbirlerin gerekli olup olmadığının değerlendirilmediğini belirterek davacının istinaf başvurusu haksız ve mesnetsiz olmakla reddine, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi talep olunmuştur.

GEREKÇE

Davacının emtia nakliyat sigortacısı olduğu, 30.9.2014-1.10.2015 tarihleri arasında sigortalı için yapılan abonman sigorta kapsamında yapılan taşıma sırasında meydana gelen hasarın sigortalıya ödenmesinden sonra, sigortalısından temlik beyanını havi ibraname alınarak ödenen bedel için TTK nın 1472.maddesi uyarınca sigortalının haklarına halef olduğu ve aktif dava ehliyeti bulunduğu hususunda bir ihtilaf bulunmamaktadır.

Dosyada mevcut hava taşıma senedinde davalı gönderilen olup sigortalının akdi taşıyıcısı davalıdır. Davalı vekili savunmasını CMR hükümlerine göre yapmış ise de olayda hava taşıması sözkonusu olduğundan ve taşımanın güzergahı itibariyle her iki ülke Montreal Konvansiyonuna taraf bulunduğundan olayda uygulanacak Montreal Konvansiyonunun 31.maddesi gereğince 14 gün içinde taşıyıcıya hasar bildirimi yapılacağı, 20.11.2014 tarihinde AHL ye gelen emtianın ….. Hava Servisi tarafından karşılanarak antrepoya alınması sırasında hasar tesbit tutanağı düzenlendiği ve bu tutanağı imzalayan ….. Hava Servisinin taşıyıcının ifa yardımcısı olduğu gözetildiğinde hasarı ihbar şartının hemen yapıldığının kabulü gerektiği, hasar ihbarı yapılmadığına ilişkin savunmaların dinlenebilirliği bulunmamaktadır.

Davalı taşıyıcı Konvansiyonun 18.madde gereği taşıma sürecinde meydana gelen hasardan sorumludur. Davalı taşıyıcı hasardan sorumlu olmadığına dair bir delil ileri sürmemiştir. Eksper incelemesi ve teknik bilirkişi dahil olan bilirkişi heyeti tarafından taşınan emtiadan 10.840 adedinin ıslanma nedeniyle hasar gördüğü, hasarlı emtianın brüt 758,80- kg olduğu, konvansiyonun 21/3 maddesi gereği sınırlı sorumluluk bedelinin kg başına 19 SDR olduğu dikkate alındığında 14.417,20 SDR dahilinde tazminat talep edilebileceği, teknik bilirkişi tarafından kadrimaruf bulunan faturadaki birim fiyatın 1,24 usd olduğu, eksper incelemesi sırasında alınan teklife göre 1.500-TL sovtaj değeri bulunduğu, sigortanın sovtaj değeri düşülmeksizin ödeme yaptığı, hasar gören emtianın akım trafosu olduğu, ıslanmak suretiyle suya, neme, rutubete maruz kalan akım trafolarının nem ve rutubet nedeniyle zayıflayabileceği, zamanla iç sargılarda kısa devre meydana gelebileceği, akım trafolarında ambalaj kaynaklı istifleme hatası bulunmadığı, elektrik sistemlerine zarar verebileceği ancak mevcut işleviyle olmasa da bir hurda değeri olduğu muhakkak olduğu, bu nedenle sovtaj düşümü yapılması gerektiğine ilişkin bilirkişi görüşü Dairemizce de benimsenmiş, davacı vekilinin sovtaj düşümü yapılmasına yönelik ileri sürdüğü istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

Esasen İlk Derece Mahkemesi bilirkişi raporunu benimseyerek hüküm verdiğini gerekçesinde belirtmiş ise de; hasar tutarı olan 29.661,58.TL den sovtaj düşülerek yapılan hesaplama 28.161,58-TL iken 26.661,58-TL ye hükmetmiş olmakla; dosya mevcudu deliller ile yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmaksızın hüküm kurulabileceğinden hasar tutarının hasardan sorumlu olan taşıyıcıdan tahsiline ve ödeme talebinin davalıya tebliği sabit olmadığından dava tarihinden itibaren faiz işletilmesine ilişkin yeniden hüküm kurulmuş, davalı taşıyıcının savunmaları ve istinaf sebebleri yerinde görülmeyerek reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davacı vekilinin HMK 353(1)b-2 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun KISMEN KABULÜNE; Bakırköy 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2015/733 esas 2017/887 karar 18/11/2016 tarihli hükmün KALDIRILMASINA,

"Davanın kısmen kabulü ile 28.161,58-TL nin dava tarihinden itibaren avans faizi işletilerek davalıdan tahsiliyle davacıya ödenmesine fazlaya ilişkin istemin reddine,

Davalı vekilinin katılma yoluyla istinaf başvurusunun HMK 353/b-1 maddesi uyarınca esastan reddine;

İlk derece yargılamasına ilişkin olarak:

Alınması gerekli 1.923,71- TL harçtan davacı tarafından peşin yatırılan 506,55-TL harcın mahsubu ile bakiye 1.417,16- TL nin davalıdan alınarak hazineye ödenmesine,

Davacı tarafından yatırılan toplam 534,25-TLpeşin harçlar ile yapılan 141,40-TL posta masrafı, 750- TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 891,40- TL masrafın davanın kabul ve red oranı göz önünde bulundurularak 838- TL nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

Davalı tarafından yapılan 174- TL masrafın davanın reddi oranında hesaplanan 11-TL nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiye kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,

Davacı vekili için takdir olunan karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. uyarınca hesaplanan 3.379,39-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Davanın red miktarı dikkate alınarak karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.

13. maddesi uyarınca hesaplanan 1.500-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yatırılan istinaf harcının istek halinde kendisine iadesine,

Alınması gerekli 1.821,25 TL harçtan katılma yoluyla istinaf yoluna başvuran davalı tarafından yatırılan 31,40- TL harcın mahsubu ile 1.789,85- TL istinaf red harcının davalıdan alınarak hazineye ödenmesine,

İstinaf yoluna başvuran davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,

Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362.a maddesi gereği kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi.

18. 05.2017 (¤¤)