Parsiyel CMR taşımasında zamanaşımı defi ve taşıyıcı sorumluluğu

(Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesi (CMR) m. 17, 23, 25, 27, 29, 30, 31, 32) (6762 S. K. m. 917) (6100 S. K. m. 353, 362)

Taraflar arasında görülen dava neticesinde; davanın kısmen kabulüne ilişkin hükmün davalılar vekillerince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, dava dışı sigortalı …… Alüminyum.... Ltd. Şti.'nin Almanya’ya ihraç ettiği alüminyum profilleri Nakliyat sigorta poliçesi ile müvekkiline sigorta ettirdiğini, ekspertiz raporuna göre 17 koli muhtelif alüminyum profilinin .. osterreich spedition GmbH aracılığı ile davalı …… Transport'a ait araca 16.6.2012 tarihinde yüklendiğini,…… Transport'un fiili taşıyıcı olduğunu, navlun faturasını kesen ve dolayısıyla taşıma ücretini alan firmanın ……. uluslararası ….. İşleri Organizatörlüğü A.Ş olmakla bu şirketin asıl taşıyıcı olduğunu, söz konusu aracın 25/06/2012 tarihinde alıcı firmanın fabrikasına geldiğini, tahliye öncesi yapılan kontrollerde kasaların römork içinde devredildiği ve taşıma konusu emtianın hasarlandığının tespit edilerek CMR belgesine yazıldığını ve sürücünün imzasının alındığını, böylelikle taşıyıcılara hasarın ihbar edildiği, Eksper kanaatine göre römork içinde istifli olan diğer emtiaların önce tahliye edilmesi sebebiyle römorkta boşluklar oluştuğunu, nakliyeci firma yetkilisi/sürücü bu boşlukları doldurmadığı veya profillere ait kolileri sabitlemediğinden sarsıntı nedeniyle römork içinde devrilerek hasarlandığı, 9.123,14-TL’nin 16/07/2013 tarihinde sigortalıya ödendiğini, sigortalıdan tazminat makbuzu ve temlikname alındığını, davalılar aleyhine İst.

32. icra müd. 2014/2132 sayılı dosyasıyla açılan takibin itiraz ile durduğunu, icra takibine itirazlarının iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.

DAVAYA CEVAP

1- Davalı ….Uluslararası ….AŞ vekili cevap dilekçesinde, dava konusu emtianın doğrudan diğer davalı ….. Transport Uluslararası Nakl. Ve Tic. A.Ş.’nin aracına yüklenerek gönderilmiş olduğunu, müvekkili şirketin dava konusu emtianın yüklenmesinde, taşınmasında veya boşaltılmasında herhangi bir müdahalesi, doğal olarak da taşıma sırasında doğabilecek hasarlardan dolayı sorumluluğunun bulunmadığını, hasarı kabul anlamına gelmemek kaydıyla müvekkili şirkete usulüne uygun şekilde bildirimin de yapılmadığını, bu sebeple davanın reddi ile haksız ve kötü niyetli olarak başlatılan takipte davacının kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.

2-Davalı …… Transport…AŞ vekili cevap dilekçesinde; davanın CMR Konvansiyonu hükümlerine dayanmakta olup, icra takibini açtığı tarihte değil hasarın meydana geldiği zamanın dikkate alınmasının gerektiğini, aracın alıcı firmanın fabrikasına geldiği tarih olan 25/06/2012 tarihinden itibaren CMR 32 inci maddesi gereğince 1 yıllık zamanaşımı süresinden sonra açıldığını, davanın zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, davacı tarafından açılan davada halefiyet şartlarının gerçekleşmediğini, CMR 30/1’e göre taşıyana yapılması gereken hasar ihbarının yapılmadığını, alıcının emtiayı sevk mektubunda belirtilen koşullarda teslim aldığını hasarın tam olarak neden meydana geldiği bilinmediğini ,faiz talebinin CMR 27 ye aykırı olduğunu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkeme kararında özetle; CMR hükümleri uyarınca davanın kısmen kabulü ile İst.

32. İcra Müdürlüğü'nün 2014/2132 sayılı takip dosyasındaki itirazın gerçek zarar olan 7.378,60 -TL için iptaline, alacağın %20 si olan 1.475,07- TL icra inkar tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1-Davalı …… Uluslararası..AŞ vekili istinaf başvuru dilekçesinde ; bilirkişi heyetinin zamanaşımı itirazı ile ilgili değerlendirmesinin hukuka aykırı olduğunu, CMR 17/2-f gereği hasar istek sahibinin verdiği talimattan yüke has bir kusurdan yahut taşıyıcının önlenmesine olanak bulunmayan durumlardan meydana gelmişse taşımacı sorumlu tutulamayacağından ek raporda bu hususun değerlendirilmediği, bilirkişi heyetinin taşıyıcıya hasar ihbarının yapılmadığı hususundaki değerlendirmelerin hukuka aykırı olduğu, gerekçeli karara dayanak teşkil edilen bilirkişi raporlarında sınırlı sorumluluk hükümleri gereği sorumlu tutulabilecekleri hususundaki değerlendirmelerin hukuka aykırı olduğu belirtilerek istinaf incelemesi sonunda kararın düzeltilerek değiştirilmesi talep olunmuştur.

2-Davalı ….. Transport..AŞ vekili istinaf başvuru dilekçesinde; Mahkemenin zamanaşımına ilişkin tespitlerinin hukuka aykırı olduğunu, kanunda belirtilen 1 yıllık zamanaşımı süresinin geçmiş olduğunu, CMR 30/1 e göre alıcı tarafından taşıyana yapılması gereken hasar ihbarının yapılmadığını, alacak likit olmadığından icra inkar tazminatına hükmedilmesinin kanuna aykırı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

İstinafa konu uyuşmazlık; davacı sigorta şirketinin, dava dışı sigortalısının CMR hükümleri uyarınca yapılan parsiyel taşımadan dolayı meydana gelen zararın davalılardan tahsili için yapılan icra takibine davalı borçluların itiraz etmeleri üzerine açılan itirazın iptali davasıdır. Taşımanın güzergahı itibariyle CMR konvansiyon hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. Davacı tarafından 16.7.2013 tarihinde ödeme yapılarak ibraname ve temlikname alındığı, sigortalının haklarına halef olduğu, davalı ….'nin taşımayı üstlenerek navlun faturası düzenlediği, fiili taşımanın diğer davalı tarafından yapıldığı, böylece taşıma işlerinden her iki davalının sorumlu olduğu ve davacının aktif dava ehliyetine sahip olduğu anlaşılmaktadır.

CMR 30/1 taşıyıcının şoförüne yapıldığı dosyaya sunulan taşıma senedinden ve dosya kapsamından anlaşıldığından ziya ve hasarın ayrıca bildirimine gerek yoktur. İlk Derece Mahkemesince iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre parsiyel olarak taşınan alüminyum profil eşyasının hasar görmesinde davalı taşıyıcıların hasarın ne şekilde oluştuğu hakkında bilgi vermemesini pervasız bir davranış olduğu değerlendirerek, böylece davalı taşıyıcılar ağır kusurlu olarak kabul edilerek, zamanaşımı süresi de 3 yıl olarak uygulanması gerektiği kabul olunarak, ancak tüm zarardan da sorumlu tutulmayarak davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir. Mahkemece 3 kişilik bilirkişi heyetinden rapor alınmış, raporda özetle;

net hasar tutarı 7.378,65-TL olarak bulunmuş, CMR 29 anlamında kasti ve fena hareket olduğundan davacı taraf sigorta poliçesinde öngörülen %10 ilave bedel ekleyerek sigortalısına ödediği 9.123,14-TL.yi talep edebileceği belirtilmiştir. İlk Derece Mahkemesince gerçek zararın 7.378,60-TL olduğu kabul olunarak bu miktar ile takibin devamına hükmolunmuştur.

Dosyaya toplanan tüm delillerden aliminyum profillerin taşıma sırasında ambalajları kısmen yırtılarak ezilmek/çizilmek suretiyle hasarlandığı; hasarın da; taşımanın parsiyel olarak yapıldığı, yüklerin boşaltılarak yola devam edildiği için oluşan boşluklar ve yükün yeniden sabitlenmemesi olarak tesbit edildiğine göre taşınan emtianın niteliği göz önüne alındığında; taşıyıcıların sorumluluğunun CMR konvansiyonu 23.maddesi kapsamında kaldığı, taşıyıcının sınırlı sorumluluğunu gerektirdiği, CMR 29.maddede tarif edildiği üzere kast veya kasta eş değer bir kusur kabul edilebilecek taşıyıcının veya çalışanlarının bir davranışın varlığı iddia ve ispat edilemediği, İlk Derece Mahkemesinin taşıyıcıların ağır kusurlu bulunduğuna ilişkin kabulü yerinde değildir.

CMR 31 gereği zamanaşımı süresi 1 yıl ise de, taşıyıcının bilerek kötü hareketi ve kasti davranması halinde zamanaşımının 3 yıl olduğu 32.maddesinde düzenlenmiştir. Kötü hareketin veya kastın olup olmadığını her somut olaya göre hakimin belirleyeceği açıktır. Somut olayda zamanaşımı süresinin 1 yıl olarak uygulanacaktır. Zamanaşımı savunması bir itiraz değildir, defi niteliğinde olduğundan kural olarak cevap dilekçesi ile ileri sürülebilir. Bu süre geçtikten sonra zamanaşımı defi mahkemece re'sen göz önüne alınamaz.

Eldeki davada davalı ….. Transport .... A.Ş. vekili cevap dilekçesi ile usulüne uygun olarak zamanaşımı definde bulunmuş olup, diğer davalı ….. Uluslararası ... A.Ş. cevap dilekçesinden sonraki aşamalarda bilirkişi raporlarına karşı verdiği dilekçe de olayda 3 yıllık değil 1 yıllık zamanaşımı süresinin uygulanması gerektiğini beyan etmiştir. Alüminyum profil eşyanın alıcıya teslim tarihinin 25/06/2012 olduğu, İcra takibinin 24/01/2014 tarihinde yapıldığı, her iki davalıya gönderilen rücu yazılarının 23/07/2013 tarihli olduğu dosyaya sunulan belgelerden anlaşılmıştır. Teslim tarihi, icra takip tarihi, rücu yazıları göz önüne alındığında; davacı tarafın teslim tarihinden 1 yıl geçtikten sonra icra takibi yaptığı ve ödeme talep ettiği sabit olduğundan davalı …… Transport ....

A.Ş.'nin zamanaşımı defii yerinde bulunmaktadır.

Toplanan tüm delillere göre; taşıyıcı ….. Transport ..AŞ nin zamanaşımı defii bakımından bir ara karar verilmeksizin davalı aleyhinde esasa ilişkin hüküm kurulduğu, taşıyıcının ağır kusurlu sayılmasını gerektirecek delillerin dosyada olmadığı, bu sebeble 3 yıllık zamanaşımı süresinin uygulanamayacağı,1 yıllık zamanaşımına tabi olduğu, davacı vekilinin icra inkar tazminatı talebi olmadığı, alacak likit olmadığından tazminata da hükmedilemeyeceği, somut olayda taşıyıcının sınırlı sorumluluk hükümlerinden yararlanacağı, CMR 23.madde esaslarına göre taşıyıcının sorumlu olduğu üst sınırın 32.427- usd olduğu ,hesaplanan gerçek zararın ise 3.220,15 euro karşılığı 7.378,65-TL olduğu ,hesaplanan zararın üst sınırın altında kaldığı ,bu sebeble usulüne uygun zamanaşımı defiinde bulunmayan davalı …..AŞ nin ilerleyen aşamalarda zamanaşımı defiini ileri sürmesine davacının da muvafakatını bildirmediği gözönüne alınarak, akdi taşıyıcı …..

Uluslarası ...AŞ nin hasar tutarından CMR nin 23,25 TTK nın 917 .madde hükümlerine göre taşıma esnasında meydana gelen hasardan sorumlu olduğu, alıcı sigortalı tarafından 30/1 gereği taşıyıcının şoförüne hasar ihbarında bulunduğu ve bu ihbarın geçerli olduğu sonucuna varılarak; HMK 353/b-2 gereği yeniden yargılama yapılmasına gerek olmaksızın, Davacı ….. Transport..AŞ vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile davanın kısmen kabulüne ilişkin hükmün tamamen kaldırılarak davanın zamanaşımı nedeniyle reddine, davalı …. Uluslarası ..AŞ vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile gerçek zarar tutarı olarak hesaplanan miktara takip tarihinden itibaren faiz işletilmesine , fazlaya ilişkin istemin reddine, alacak yargılamayı gerektirdiğinden icra inkar tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına ilişkin yeniden hüküm verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

1-Davalı ….. Uluslararası ... A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun KISMEN KABULÜNE; İstanbul 7.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/157 esas 2016/827 karar sayılı 12.12.2016 tarihli hükmün HMK 353/b-2 gereği kaldırılmasına;

"İstanbul 32.İcra Müdürlüğü'nün 2014/2132 esas sayılı takip dosyasında Davalı …. Uluslararası ..AŞ yönünden itirazın kısmen iptaline; davalı … Uluslararası ... A.Ş. bakımından 7.378,65- TL asıl alacağa takip tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi işletilerek takibin devamına, fazla istemin reddine,

Davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına ,"

2-Davalı …. Transport ... A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 7.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/157 esas 2016/827 karar sayılı 12/12/2016 tarihli hükmün davalı … Transport ... A.Ş. yönünden kaldırılmasına; "Davalı … Transport... A.Ş. hakkındaki davanın zamanaşımı nedeniyle REDDİNE,

İlk derece mahkemesi yargılamasına ilişkin olarak: Alınması gerekli 504,04- TL nispi harçtan, peşin yatırılan 116,75- TL harcın mahsubu ile bakiye 387,29- TL nin davalı … Uluslararası ... A.Ş.'den alınarak hazineye gelir kaydına,

Davacı Vekili için takdir olunan 1.800- TL vekalet ücretinin davalı ….. Uluslararası ... A.Ş.'den alınarak davacıya verilmesine, red edilen kısım yönünden hesaplanan 1.800- TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı … Uluslararası ... A.Ş.'ye verilmesine,

Davacı tarafından yatırılan toplam 145,75-TL peşin harç ile Davacı tarafından yapılan 4.200-TL bilirkişi ücreti, 485- TL posta-müz masrafı olmak üzere toplam 4.685- TL yargı giderinden davanın kabulü oranında hesaplanan 3.580-TL yargı giderinin … Uluslararası ... A.Ş.'den alınarak davacıya verilmesine,

Davalı …. Uluslararası ... A.Ş tarafından ilk derece ve istinaf aşamasında yapılan toplam 85.50-TL posta giderinin davanın red oranı göz önünde bulundurularak hesaplanan 21- TL'sinin davacıdan alınarak davalı … Uluslararası ... A.Ş'ne verilmesine,

Hakkındaki dava tümüyle reddedilen davalı …Transport ... A.Ş. tarafından ilk derece ve istinaf aşamasında yapılan toplam 102-TL posta giderinin davacıdan alınarak davalı … Transport ... A.Ş.'ye verilmesine,

Davalı …. Transport AŞ vekili için takdir olunan 1.980- TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ….. Transport A.Ş.'ye verilmesine,

İstinaf yoluna başvuran davalılar tarafından yatırılan peşin istinaf harcının istek halinde kendilerine iadesine,

Taraflarca yatırılan ancak sarfolunmayan gider avansının talep halinde yatıran tarafa iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362.a gereği kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi.

20. 04.2017 (¤¤)