Hasar ihbarı süresinde yapılmazsa taşıyan lehine karine oluşur

T.C. İSTANBUL BAM 12. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/272 - 2026/63

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2023/272

KARAR NO 2026/63

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 27/10/2022

NUMARASI 2021/201Esas - 2022/613 Karar

DAVA

İtirazın İptali

DAVA TARİHİ 24/05/2021

İSTİNAF KARAR TARİHİ 15/01/2026

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirkete nakliyat ...poliçesi ile sigortalı bulunan dava dışı ...AŞ’nin ...’da yerleşik .... firmasına sattığı 04.03.2020 tarihli fatura muhteviyatı ... rulo – Net ...kg ... ...tel emtiasının, Türkiye’den ...’ya nakliyesi işinin davalı ... AŞ tarafından akdi taşıyan sıfatıyla üstlenildiği, sigortalı emtiaların fiili nakliyesinin ise 30.04.2019 tarihli fatura kapsamında davalı ...A/S tarafından üstlenildiğini, sigortalı emtiaların 04.03.2020 tarihinde sigortalının ...’daki fabrikasında konteynere yüklendiğini, ... Gümrüğü’nde işlemlerin tamamlanmasından sonra 09.03.2020 tarihinde 2 nolu davalıya ait ... ...gemisine yüklenerek alıcısına teslimi için ...’ya sevk edildiğini, sigortalı emtiaların ...’daki varış limanına varması akabinde, ....2020 tarihinde karayolu ile alıcı firma tesisine sevk edildiğini, alıcı firma tesislerinde yapılan kontrollerde emtiaların tamamının ıslanmak suretiyle hasarlandığının anlaşıldığını, müvekkili şirketin davaya konu olay nedeniyle 06.08.2020 tarihinde ekspertiz raporunda tespit edilen hasar miktarının tamamı olan 8.364,92-Euro sigorta tazminatı ödediğini, müvekkilinin sigortalının haklarına halef olduğunu, tazminatın davalılardan tahsili amacıyla başlatılan İstanbul Anadolu 4.

İcra Dairesi'nin ... E. sayılı dosyasına davalılarca haksız olarak itiraz edildiğini belirterek davalıların itirazının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı ... vekili; davacının aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını, usulüne uygun hasar ihbarının yapılmadığını, hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiğinin belli olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.Davalı ...vekili; iddia edilen ıslaklığın nevinin tespit edilemediğini, eğer iddia edilen hasar yağmur suyundan ileri gelmiş ise, yağmur suyundan ileri gelen hasarlar emtea nakliyat sigortaları genel şartları uyarınca sigorta kuvertürü dışında olduğunu, sigorta poliçesinin taşıma başladıktan 2 gün sonra düzenlendiğini, hasar ihbarının yapılmadığını, hasarın taşımanın hangi aşamada meydana geldiğinin belli olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; konşimentonun davalı ...A/S tarafından, navlun faturasının ise davalı ... Hizmetleri AŞ tarafından düzenlendiği, ...teslim şekli nedeniyle sigortalının sigortalanabilir menfaati bulunduğu, buna göre davacının TTK 1472. maddesi uyarınca aktif husumet ehliyetine haiz olduğu, icra takibinin 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde başlatıldığı, davalıların kara taşımasını da üstlendiği, hasarlı emtianın 10/04/2020'de teslim edildiği, hasara ilişkin ihbarın 21/04/2020 tarihinde yapıldığı, bu nedenle hasarın taşıyanın sorumluluğunda meydana geldiğini ispat yükünün davacı üzerinde olduğu, dosyaya sunulan ekspertiz raporunda hasarın nedenine ilişkin bir tespit bulunmadığı, ... tarafından düzenlenen raporda "depo tıkanıklığı nedeniyle 26 rulonun kenarının göründüğü, alıcı tarafından "siyah bıyıklı" olarak nitelendirilen bir durumda bulunduğu, lekelenmenin plastik kaplamanın iç kısmında olduğu, dış tarafta olmadığı, bu durumda hasarın malların plastikle sarıldıktan sonra meydana gelme olasılığının düşük olduğu, alıcının hasarın tuzlu su sızmasından meydana geldiğini iddia etmiş ise de buna ilişkin bir kanıt ya da test bulunmadığı, hasarın kaynağının damlama veya sıvıya maruz kalma ile bir ilgisinin bulunmadığı" hususlarının tespit edildiği, bilirkişi raporunda ise hasar sebebinin, nerede, nasıl, ne zaman ve kimin sorumluluk alanında meydana geldiği bilgisine ulaşılamadığının belirtildiği, konteynerin iyi durumda olduğu, hasarlandığına ilişkin hasar tespit tutanağı vb belgenin bulunmadığı, kara taşımasının 10/04/2020 tarihinde tamamlandığı, alıcı tarafından ilk incelemenin 15/04/2020 tarihinde yapıldığı, yerinde yapılan inceleme sonucu ...

tarafından düzenlenen survey raporunda hasarın ıslanma nedeniyle meydana geldiğine dair bir bulgunun bulunmadığı, hasarın üretim kaynaklığı olabileceğinin belirtildiği, hasarın taşıyandan kaynaklı bir nedenden dolayı meydana geldiğinin ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davalı ... AŞ'nin hem kara hem deniz taşımasını üstlendiğini, bu nedenle hasarın hangi aşamada meydana geldiğinin önemli olmadığını, davalının herşey dahil taşıma üstlendiğini, mahkemece hasar ihbarının süresinde yapılmadığından bahisle davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında davacı tarafından sigortalanan emtianın taşınması sırasında hasarlanması nedeniyle sigortalıya ödenen tazminatın TTK'nın 1472. maddesi uyarınca taşıyıcılardan tahsili istemine ilişkin başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davacı sigorta şirketi tarafından düzenlenen 06/03/2020 tarihli, nakliyat abonman sigorta poliçesi ile teminat altına alınan ...cinsi emtianın dava dışı sigortalı ... ...AŞ tarafından ...'da yerleşik dava dışı ... isimli firmaya .../... teslim şartı ile satıldığı, ödemenin mal mukabili kararlaştırıldığı, emtianın 04/03/2020 tarihinde sigortalı firmanın ...'daki adresinde konteynere yüklendiği, karayoluyla ... Limanı'na getirildiği ve 09/03/2020 tarihinde .... isimli gemiye yüklendiği, emtianın 10/04/2020 tarihinde ...'da yük alıcısına ulaştığı, alıcının aynı tarihte malı ...'daki adresinde tahliye ederek konteyneri geri gönderdiği, alıcının 17/04/2020 tarihinde ekspertiz talebinde bulunduğu, davacının sigortalısı tarafından 21/04/2020 tarihli ihtarname ile akdi taşıyana hasar ihbarında bulunulduğu, ekspertiz incelemesi neticesinde sigortalıya 06/08/2020 tarihinde 8.394,92-USD hasar ödemesi yapıldığı, temlikname ile alacağın davacı sigorta şirketine temlik edildiği ile davanın TTK'nın 1188.

maddesinde düzenlenen 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmaktadır.

Taşıma konusu emtia sigortalı alıcıya .../... teslim şartı ile satılmış olup bu teslim şekline göre yüke ait her türlü yarar ve hasar, taraflarca belirlenen teslim yerinde (...) emtianın boşaltma için hazır durumda nakliye aracı üzerinde alıcının emrine bırakılması ile alıcıya geçer. Diğer taraftan gümrük beyannamesine göre satış bedelinin mal mukabili ödenmesi kararlaştırılmıştır. Bu durumda davacının sigortalısının mal üzerinde menfaati bulunduğu açıktır. Bahsi geçen teslim ve ödeme şekline göre malın alıcının adresinde teslimine kadar hasarı sigortalı satıcı üstlenmiştir. Sigortalının mal üzerinde menfaati devam ettiğinden sigortalıya yapılan ödeme ile davacı aktif husumeti kazanmıştır. Taşımanın davalı ...

AŞ tarafından akdi, diğer davalı tarafından ise fiili olarak üstlenildiği anlaşılmakla davalıların pasif husumeti bulunmaktadır.

Uyuşmazlık, emtiadaki hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiği, deniz ve müteakiben kara taşıması üstlenen davalıların emtiadaki hasardan sorumlu olup olmadığı hususunda toplanmaktadır. TTK m.1185/1 uyarınca, zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. Emtianın ıslanarak hasarlandığı anlaşılmaktadır. Emtianın alıcıya 10/04/2020 tarihinde teslim edildiği, hasarın sigortalı tarafından 21/04/2020 tarihli ihtarname ile ihbar edildiği anlaşılmaktadır. Davacı tarafça hasarın 1185.

maddede gösterilen süre içerisinde ihbar edildiğine ilişkin başkaca bir delil sunulmamıştır. Bu durumda sigortalı tarafından taşıyıcıya süresinde hasar ihbarı yapılmadığından TTK'nın 1185. maddesinde düzenlenen hasarın taşıyanın sorumlu olmadığı bir nedenden ötürü kaynaklandığına dair taşıyıcının lehine karine oluşmuştur. Ancak hasarın taşıma sırasında, taşıyanın sorumlu olduğu bir nedenden ötürü meydana geldiğinin ispatına engel bulunmamakta, bu husustaki ispat yükü karinenin aksini iddia eden davacının üzerindedir. Dosyaya sunulan ekspertiz raporunda hasarın nedenine ilişkin bir tespit bulunmadığı anlaşılmaktadır. ... tarafından düzenlenen raporda depo tıkanıklığı nedeniyle 26 rulonun kenarının göründüğü, alıcı tarafından "siyah bıyıklı" olarak nitelendirilen bir durumda bulunduğu, lekelenmenin plastik kaplamanın iç kısmında olduğu, dış tarafta olmadığı, bu durumda mallar plastikle sarıldıktan sonra meydana gelme olasılığının düşük olduğu, hasarın tuzlu su sızmasından meydana geldiğine dair bir kanıt ya da test bulunmadığı, hasarın kaynağının damlama veya sıvıya maruz kalma ile bir ilgisinin bulunmadığı, hasarın fabrika/üretim sorunundan kaynaklanmış olabileceği belirtilmiştir.

Bilirkişi raporunda ise dosya muhteviyatında bulunan belge, bilgi ve dokümanlardan hasar sebebi, nerede, nasıl, ne zaman ve kimin sorumluluk alanında olduğu bilgisine ulaşılamadığının belirtilmiştir.

Taşımanın hiç bir aşamasında konteynerin kötü durumda olduğuna ya da hasarlandığına dair bir tutanak tutulmamıştır. Konşimentoda bulunan ...kaydından emtianın konteyner içerisinde yüklenmesi, istiflenmesi, sabitlenmesi ve sayımı işlemlerinin yükleten tarafından gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Dava dosyasındaki belgelere göre hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiği tespit edilememiştir. Davalılarca limandan limana deniz ve varış limanından sonra kara taşıması üstlenilmiştir. Ancak, davalıların deniz taşıması öncesindeki kara taşımasını üstlendiklerine dair bir iddia ileri sürülmediği gibi dosyada buna ilişkin bir delil de bulunmamaktadır. Bu durumda hasarın deniz taşıma sürecinde olabileceği gibi öncesinde veya taşıma sonrası da olabileceği, hasarın neden ibaret olduğunun taşımanın hiç bir evresinde incelenip bir tutanağa bağlanmadığı anlaşılmakla davacı tarafça karinenin aksinin yasal delillerle ispatlanamadığı sonucuna varıldığından davacı vekilinin istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; davacı vekili tarafından ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde olmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

Alınması gereken 732-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 80,70-TL harcın mahsubu ile kalan 651,30-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 15/01/2026