Havayolu taşımasında kaybolan emtiada taşıyıcının sınırlı sorumluluğu
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2025/1870 E. 2025/2125 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ Emsal
Davacının nitelemesi: Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı ≠ mahkeme dalı · davacı çerçevesi: Taşıma
rücu (taşıma temelli)
Gerekçe özeti
Havayolu ile taşınan emtianın kaybı halinde, gönderen tarafından taşıyıcıya özel değer bildirimi yapılıp ek ücret ödenmediği takdirde taşıyıcının sorumluluğu Konvansiyon'un öngördüğü kilogram başına sınırlı miktar ile sınırlıdır. Hava taşıma senedinde gümrük mevzuatı gereği gösterilen emtia değeri, özel değer bildirimi niteliğinde değildir ve gümrük değeri ile faturanın uyumlu olması da tek başına bu bildirimi ikame etmez. Ayrıca taşıyıcının ağır kusurlu ya da pervasızca hareket etmiş olması, Konvansiyon kapsamında sınırlı sorumluluğu ortadan kaldıran bir hal olarak düzenlenmediğinden, ağır kusur iddiası da sınırsız sorumluluğa yol açmaz.
Ele alınan sorunlar
Taşıyıcının sorumluluğunun sınırlı mı sınırsız mı olduğu → ret
İddia: Davacı vekili, malların kaybolmasına davalı taşıyan ve/veya çalışanlarının pervasızca davranışlarının neden olduğunu, bu nedenle davalının sınırlı sorumluluktan yararlanamayacağını; ayrıca hava taşıma senedinde kayıtlı gümrük değerinin ticari faturadaki mal bedeliyle aynı olduğunu, bu nedenle gerçek zarar üzerinden sorumluluk doğması gerektiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Konvansiyonun 22. maddesine göre yükün zıyaı, hasarı veya gecikmesi halinde taşıyıcının sorumluluğu, gönderen tarafından yükün varış yerinde tesellümünde menfaati bulunduğuna dair özel bir bildirim yapılmadığı ve gerekirse ek ücret ödenmediği takdirde, hasar tarihi itibariyle kilogram başına belirlenen SDR miktarı ile sınırlıdır. Somut olayda davacı tarafından yapılmış özel değer bildirimi bulunmadığı gibi bu nedenle ek bir ödeme de yapılmamıştır. Hava taşıma senedinde gümrük mevzuatı bakımından emtia değerinin gösterilmesi zorunlu olup, gümrük değeri özel değer bildirimi niteliğinde değildir; gümrük değeri ile faturanın uyumlu olması da ayrı bir zorunluluktur ve bu uyum tek başına özel bildirim sayılmaz. Ayrıca taşıyanın ağır kusurlu olması hali, Konvansiyonda taşıyıcının sınırlı sorumluluğunu ortadan kaldıran bir hal olarak düzenlenmemiştir; davalı havayolu taşımacısı ağır kusur hallerinde de sınırlı sorumluluk hükümlerine tabidir. Bu nedenle davalının sorumluluğu sınırlı olarak kabul edilmiş, bilirkişice hesaplanan sınırlı sorumluluk bedelinin davalı tarafça ödendiği anlaşıldığından davanın reddi yerindedir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Davacının dayandığı emsal Yargıtay kararının bağlayıcılığı → ret
İddia: Davacı vekili, Yargıtay 11. HD'nin 2021/6537 esas sayılı kararına atıfla, gümrük değeri esas alınarak taşıyıcının gerçek zarardan sorumlu tutulması gerektiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Davacı vekilinin atıf yaptığı Yargıtay 11. HD kararı, eldeki dosya için bağlayıcı değildir; kaybın nedeninin araştırılmamış olması karayolu taşımalarında cari olan bir husustur, havayolu taşımasına ilişkin Konvansiyon hükümlerine aykırı şekilde davalının sınırsız sorumluluğuna hükmedilmesi talebi bu nedenle yerinde görülmemiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Havayolu taşımasında hava taşıma senedinde yer alan gümrük değerinin özel değer bildirimi sayılmayacağı ve taşıyıcının ağır kusurunun Konvansiyon kapsamında sınırlı sorumluluğu ortadan kaldırmayacağı yönündeki değerlendirme, benzer havayolu taşıması kaynaklı zıya/hasar davaları için yönlendirici niteliktedir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
havayolu taşıması↗ taşıyıcının sınırlı sorumluluğu↗ özel değer bildirimi↗ gümrük değeri↗ ağır kusur / pervasızca hareket↗ SDR↗ itirazın iptali↗ kanuni halefiyet↗ akdi halefiyet↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2025/1870
KARAR NO 2025/2125
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 19/12/2024
NUMARASI 2024/130 Esas - 2024/1074 Karar
DAVA
İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ 19/02/2024
İSTİNAF KARAR TARİHİ 24/12/2025
Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili; davacının sigortalısı ... ve .....Ltd Şti'nin Japonya'da yerleşik ... Limited ... Divison firmasından FOB esasla satın aldığı ve bedelini ödediği 8 kap / 243 parça medikal malzeme emtianın Japonya'dan Türkiye'ye havayolu ile taşınmasının davalı tarafından üstlenildiğini, taşıma konusu ticari faturaya PNF 200240 ürün kodu ile kayıtlı 1 kap/ 35 parça eşyanın taşıma sırasında kaybolduğunu,kaybolan malın ticari faturaya göre birim fiyatı 81.000 Japon Yeni olmakla karşılığı 363.532,05-TL olduğunu, sigortalıya 363.012,20-TL tazminat ödenerek TTKnın1472 maddesi gereğince sigortalının haklarına kanuni halef olduğu gibi,temlikname ile de akdi halef olduğunu, davalı taşıyan sıfatı ile hasardan sorumlu olup, akdi ve kanuni halefiyete binaen davacıya karşı da sorumlu olduğunu,davalı hakkında İstanbul Anadolu 15.
İcra Dairesinin ... esas kayıtlı icra takibi başlatıldığını, davalının icra dosyasına 6.069,04-TL ve bu miktara ilişkin icra masraflarını yatırıp, aşkın alacağa itiraz ettiğini, davalının itirazının iptaline, icra takibinin 356.943,16-TL ana para alacak ve ferileri üzerinden devamına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili; 582097627812 konşimento numaralı gönderiye ilişkin olarak ... Sözleşmesi uyarınca müvekkil şirket’in sadece sınırlı sorumluluğu bulunduğunu ve bu sınırlı sorumluluk tutarı davacıya ödendiğini tamamen kötü niyetli, haksız, maddi ve hukuki dayanaktan yoksun davanın tüm talepleri ile birlikte reddine karar verilmesini, davacının %20’den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece; alınan bilirkişi raporu benimsenerek; davalının emtia kaybından sorumluluğunun ... Konvansiyonu Madde 22/3 maddesi kapsamında belirlenmesi gerektiğini,sigortalıya ait emtianın davalının sorumluluğu altındayken kaybolduğu hususunda davalı şirketin bir itirazı olmadığı, taşımanın hava yolu ile yapılması nedeniyle sorumluluk açısından ... Konvansiyonunun uygulanması gerektiği,sınırsız sorumluluk hükümlerinin uygulanabilmesi için davacı tarafça davalıya özel fayda beyanında bulunulması gerektiğini , davalının emtianın kaybedilmesinde ağır kusurlu olması veya pervasızca hareket etmesinin sabit olmadığı, sonuç olarak sınırlı sorumluluk ilkesi gereği bilirkişi tarafından hesaplanan 5.788,07-TL tazminatın davalı şirketçe ödendiği anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili; Yargıtay'ın yerleşik içtihatları doğrultusunda malların neden kaybolduğuna dair makul hiçbir açıklama yapılmadığından, malların kaybolmasına, davalı taşıyan ve/veya çalışanlarının pervasızca davranışlarının neden olduğunu, davalının sınırlı sorumluluktan yararlanamayacağını, 582097627812 Sayılı Elektronik Hava Taşıma Senedinde açık bir şekilde taşıma yükün değerinin ''... ...= Gümrük Değeri'nin) 14.828.800 Japon Yeni olduğu kayıtlandığı, hava taşıma senedinde kayıtlı mal değeri, ticari faturada kayıtlı mal bedeli ile aynı olduğunu, hava yük senedinde ''... ...= Gümrük Değeri'nin 14.828,800 Yen olduğu kayıtlı bulunduğunu, Yargıtay 11.HDnin 31.10.2022 Tarih, 2021/6537- 2022/7608 tarihli kararında;
gümrük değeri olarak 512.114,82 USD gösterilmekle taşıyanın,gümrük değeri esas alınarak gerçek zarardan sorumlu olacağı" belirtildiğini ileri sürerek kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava; Havayolu taşımasında kaybolan emtia bedelinin davalıdan tahsili istemine iliştindir.... Konvansiyonunun 22. maddesine göre ise; yük taşımasında yükün zıyaı, hasarı veya gecikme halinde taşıyıcının sorumluluğu, gönderen tarafından yükün taşıyıcıya teslim edildiği esnada, gerekirse ek bir ücret ödenerek, yükün varış yerinde tesellümünde menfaati bulunduğuna dair özel bir bildirim yapılmadığı takdirde, hasar tarihi itibariyle kilogram başına 22 SDR, (28/12/2024 tarihinden itibaren 26 SDR)ile sınırlıdır. Böyle bir bildirim yapılmadığı , gerekiyorsa ek bir meblağ ödemesi yapılmadığı hallerde, söz konusu tutarın gönderenin varış yerinde yükü tesellümünden elde edeceği hakiki menfaati aştığını ispatlamadığı müddetçe, taşıyıcı bildirilen tutarı geçmeyecek bir miktarı ödemekle sorumludur.
Somut olayda taşıma için davacı tarafından yapılmış özel değer bildirimi bulunmadığı gibi, bu nedenle ek bir ödeme yapılmamıştır. Hava taşıma senedinde gümrük mevzuatı bakımından emtia değerinin gösterilmesi zorunlu olup, emtianın gümrük değeri özel değer bildirimi değildir. Gümrük değeri ile yine faturanın uyumlu olması da zorunludur. Diğer taraftan taşıyanın ağır kusurlu olması hali Konvansiyon'da taşıyanın sınırlı sorumluluğunu ortadan kaldıran bir hal olarak düzenlenmemiştir. Davalı havayolu taşımacısı ağır kusur hallerinde de sınırlı sorumluluk hükümlerine tabi olduğundan davalının sorumluluğunun sınırlı olarak kabulü ile bu bedel ödendiğinden davanın reddine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.Davacı vekili;
Yargıtay 11. HD nin 2021/6537 esas karar sayılı ilamına atıf yapmış ise de anılan ilam elde ki dosya için bağlayıcılığı olmadığı, kaybın nedeni ile yapılmamış olmasında karayolu taşımalarında cari olduğundan; konvansiyon hükümlerine aykırı şekilde davalının sınırsız sorumluluğuna hükmedilmesi talebi yerinde bulunmamıştır.Açıklanan nedenlerle istinaf nedenleri yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına,Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 24/12/2025
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/286960 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi