CMR'de ağır kusur nedeniyle taşıyıcının sınırlı sorumluluktan yararlanamaması

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/2238

KARAR NO 2025/1757

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 10/11/2020

NUMARASI 2020/160 Esas - 2020/695 Karar

DAVA

İtirazın İptali

DAVA TARİHİ 03/03/2020

İSTİNAF KARAR TARİHİ 30/10/2025

Davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirket tarafından 184745065 numaralı ...Alt Sigorta Poliçesi ile sigortalanan sigortalı ... İthalat ve İhracat Ltd Şti'ye ait muhtelif makina parçası cinsi emtianın, İngiltere'den Türkiye'ye nakliyesinin davalılarca gerçekleştirildiğini, taşıma sırasında emtianın hasara uğradığını, fatura ve yapılan tespitler neticesinde 68.556,87-TL olarak belirlenen sigortalının zararının, müvekkili şirket tarafından tazmin edildiğini, ibraname ve banka ödeme dekontu dikkate alındığında akdi ve kanuni halef sıfatını kazanan müvekkilinin davalıya rücu hakkı doğduğunu, alacağın tahsili amacıyla başlatılan İstanbul 6. İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasına davalıların haksız olarak itiraz ettiğini belirterek davalılar tarafından yapılan itirazın iptaline, davalıların alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatı ödemeye mahkûm edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Lojistik AŞ vekili; davacının davasının zamanaşımına uğradığını, hasarın süresinde ihbar edilmediğini, davacının sigortalısına yaptığı...Hallite Seals International Ltd.'ye ait depodan diğer davalının sorumluluğunda teslim alındığını, transfer sürecinde emtianın nakliye depolarında bulunamadığı bilgisinin diğer davalı tarafından müvekkili şirkete bildirildiğini, diğer davalı tarafından emtianın tüm aramalara rağmen bulunamadığını, müvekkili tarafından diğer davalıya bu hususta ihtarda bulunulduğunu, emtianın diğer davalı firmanın sorumluluğunda iken kaybolduğunu, müvekkili şirketin emtianın kaybolması nedeniyle sorumluluğunu doğuracak herhangi bir kusuru bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Lojistik ...Ltd Şti vekili; müvekkili şirketin kusurunun bulunmadığını, diğer davalı ile sigortalıya ait malların teslimi için navlun sözleşmesi imzalandığını, taşımaya konu emtiaların göndericiye teslimi sonrasında aracı taşeron firmanın depolarında kaybedilmesi sonucu doğacak zararlara ilişkin taleplerden müvekkili firmanın sorumlu tutulamayacağını, taşıma esnasında diğer davalının bilgilendirildiğini, bu durumun sorumluluğunun müvekkili firmaya ait olmadığı gibi muhatabının da müvekkili olmadığını, davacıya ait malların kaybolduğu belirtilen aktarma deposunun bağlı bulunduğu sigorta firması ile görüşülerek sonuca ulaşılabileceğini, müvekkilinin gerekli özeni gösterdiğini, kusurunun bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; ... hükümleri bakımından taşımacı ya da forwarder sıfatına sahip olunması arasında bir fark bulunmadığından işbu davada TTK'nın 928. maddesi hükmünün uygulama alanı bulunmadığı, emtianın kaybolmasından davalıların müteselsilen sorumlu oldukları, davalıların göstermesi gereken azami özeni göstermediği, gönderici tarafından gönderilen emtianın alıcısına teslim edilemediğinin tespiti beraberinde, taşımacının zarara kasten veya pervasızca bir davranışla sebep olmadığı, davalı taşımacıların ... Konvansiyonu'nun 23. maddesi uyarınca sorumluluklarının 1.674,33-SDR ile sınırlı olduğu, karar tarihinde TCMB kur karşılığına göre davacı tarafın talep edebileceği miktarın 19.523,02-TL olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile, davalıların İstanbul 6.

İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasındaki itirazının iptali ile takibin 19.523,02-TL üzerinden devamına, asıl alacak 19.523,02 TL'nin %20'si oranında icra inkar tazminatının davalılardan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1-Davacı vekili; Mahkemece davalıların ağır kusurlu davranışlarının gözardı edilerek hatalı sonuca varıldığını, ...'nin 29. maddesi gereğince davalıların ağır kusurlu olduğunu, taşıyıcının emtiayı yanlış etiketlemesi nedeniyle emtianın kaybolduğunu, pervasız davranış nedeniyle ağırlı kusurlu olan davalıların sorumluluk sınırından yararlanamayacağını, emtialarının kaybolduğunun davalılarca da kabul edildiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.2-Davalı ... Lojistik AŞ vekili; zararın fahiş bir şekilde hesaplandığını,davacının davasının zamanaşımına uğradığını, 1 yıllık zamanaşımı süresinin geçerli olduğunu, hasarın süresinde ihbar edilmediğini,davacının sigortalısına yaptığı ödemenin sigorta poliçesi kapsamında olmadığını, davacının ödemesinin hatır ödemesi niteliğinde olduğunu, müvekkil şirketin taşıma işleri komisyoncusu olduğunu, taşıma işinin diğer davalı tarafından gerçekleştirildiğini, emtianın 26.04.2018 tarihinde ...l Ltd.'ye ait depodan diğer davalının sorumluluğunda teslim alındığını, transfer sürecinde emtianın nakliye depolarında bulunamadığı bilgisinin diğer davalı tarafından müvekkili şirkete bildirildiğini, diğer davalı tarafından emtianın tüm aramalara rağmen bulunamadığını, müvekkili tarafından diğer davalıya bu hususta ihtarda bulunulduğunu, müvekkili şirketin emtianın kaybolması nedeniyle sorumluluğunu doğuracak herhangi bir kusuru bulunmadığını,icra inkar tazminatına hükmedilemeyeceğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir .3-Davalı ...

Lojistik Ltd Şti vekili; taşımanın müvekkiline diğer davalı tarafından yaptırıldığını ve emtianın müvekkili firmanın depolarına ulaşmadan önce aktarma depolarında kaybolduğunu, emtiaların yanlış etiketlenmesine dair iddianın somutlaştırılamadığını, sınırlı sorumluluk tutarının da yanlış hesaplandığını, ödemenin lütuf ödemesi niteliğinde olduğunu, müvekkili aleyhinde icra inkar tazminatına hükmedilmesinin doğru olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; davacı tarafından emtia nakliyat sigortası ile sigortalanan emtianın zayii nedeniyle, davacı tarafından sigortalısına ödenen bedelin rücuen tahsili istemine ilişkindir.davaya konu taşıma İngiltere-Türkiye arasında gerçekleştiğinden, somut uyuşmazlık ... Konvansiyonu hükümlerine tabidir. Sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu hususlarında ise 6102 sayılı TTK hükümleri esas alınacaktır.TTK.'nun 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı;

ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır.Somut olayda; dava dışı sigortalı ... İthalat İhracat Ltd Şti'nin İngiltere'de yerleşik satıcıdan satın aldığı emtianın, davacı tarafından emtia nakliyat sigortası ile nakliye rizikolarına karşı sigortalandığı, taşımanın davalı ... Lojistik AŞ tarafından akdi taşıyıcı, diğer davalı ... tarafından ise alt taşıyıcı sıfatıyla üstlenildiği, emtianın davalı ...'un İngiltere'deki deposuna gelmeden ara nakliyesi sırasında kaybolduğu, davacı sigorta şirketi tarafından yaptırılan ekspertiz sonucunda; kaybolan emtia bedelinin 65.013,63-TL olarak tespit edildiği, bu tutarın 06/06/2018 tarihinde sigortalıya ödendiği, sigortalı tarafından davacı lehine temlikname düzenlendiği, dava dışı sigortalı ile satıcı arasındaki satış sözleşmesinde teslim şeklinin ...

olarak belirlendiği, buna göre malların taşıyıcıya teslimi ile hasarın sigortalıya geçtiği, bu nedenle sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin poliçe teminatı kapsamında olduğu, tazminat makbuzu ve ibraname dikkate alındığında, davacının halefiyet kuralları gereğince sigortalıya ödediği hasar bedeli bakımından taşıyıcı olan davalıya rücu hakkının bulunduğu belirlenmektedir.... Konvansiyonu'nun 17/1. maddesi gereğince taşıyıcı, eşyanın kendisine teslim edildiği tarihten gönderilene teslim olunduğu tarihe kadar geçen süre içinde uğranılan ziya, gecikme ve hasardan sorumludur. ...'nin 17/2. maddesi uyarınca, eğer kayıp, hasar ya da gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de, istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlemesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmişse taşımacı sorumlu tutulamaz.

...’nin 18/2 maddesi uyarınca, kayıp, hasar ve gecikmenin 17/2. maddede öngörülen nedenlerden birinden doğduğunu kanıtlamak taşımacıya aittir. Yine ...'nin 30. maddesi gereğince, hasarın açıkça görüldüğü hallerde teslim anında veya açıkça görülmediği hallerde teslimden itibaren yedi gün içinde ziya veya hasarın taşıyıcıya ihbar edilmemesi halinde, taşıyıcının emtiayı sağlam olarak teslim ettiği hususunda karine oluşacaktır. ... Konvansiyonu'nun 20. maddesi gereğince kararlaştırılan zaman süresinin sona ermesini müteakip 30 gün içinde veya kararlaştırılan zaman süresi yoksa, taşıyıcının malları teslim almasından sonra 60 gün içinde malların teslim edilmemiş olması, bunların kaybolduğuna kesin bir delil teşkil edecek ve bunun üzerine, hak sahibi bunları kaybolmuş farzedecektir.

... Konvansiyonu'nun 3. maddesi gereğince taşıyıcı, istihdam ettiği şahısların ve taşımanın yapılması için hizmetlerinden faydalandığı diğer kimselerin vazifelerini ifası sırasında hareket ve ihmallerinden, sanki bu hareket ve ihmaller kendisine aitmiş gibi mesul olacaktır.Her ne kadar davalı ... ...Ltd Şti emtiaların kendisine ait İngiltere'deki depoya teslim edilmeden önce kendi hakimiyetlerinde bulunmadığı aşamada kaybolduğu ileri sürülmekte ise de taraflar arasındaki e-posta yazışmalarının incelenmesinde emtianın İngiltere'deki satıcı firmanın adresinden alınıp, davalı ...'e ait kalkış yeri deposuna getirilmesi organizasyonun davalı ... tarafından üstlenildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla kendisine ait depoya taşınması işinde İngiltere'deki temsilcisinden ve başka firmalardan yardım alınmış olmasının taşıtana karşı sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı açıktır.

Kaldı ki davalı ... ...Ltd Şti'nin İngiltere'deki temsilcisi konumunda olan ... ...Ltd firması tarafından düzenlenen 15/05/2018 tarihli yazıda emtiaları göndericiden 26/04/2018 tarihinde aldıkları, merkezde yanlış etiketlenmesi nedeniyle kaybolduğu açıkça belirtilmiştir. Bu durumda kaybolan emtiadan davalı akdi taşıyan ... Lojistik ...AŞ ile fiili taşıyan davalı ... ...Ltd Şti'nin taşıtana karşı birlikte sorumlu oldukları sonucuna varılmaktadır. Hasar dava dışı taşıtan tarafından süresinde ihbar edildiği gibi, zayi olgusu davalıların bilgisi dahilindedir. İspat yükü üzerinde olan davalıların emtianın zayi olmasında sorumluluklarını ortadan kaldıracakları bir neden ileri süremedikleri gibi zayi olgusuna bir açıklama getiremedikleri anlaşılmakla hasarın ağır kusurlarıyla meydana geldiğinin kabulü gerekir.

...'nin 29. maddesinde, "hasar taşımacının kendi kötü hareketinden veya davaya bakan mahkemenin kararı ile isteyerek kötü harekete eşdeğer sayılan kusurdan ileri gelmiş ise, taşımacı, sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan yahutta kanıt yükünün karşı tarafa yükleyen bu maddenin hükümlerinden faydalanamaz" denilerek taşımacının sınırsız sorumluluk halleri sayılmıştır. Hasarın davalının ağır kusurundan kaynaklandığı anlaşılmakla, davalının ...'nin 23. maddesindeki sınırlı sorumluluk hükmünden yararlanması mümkün değildir. Dolayısıyla davalıların zararın tamamından sorumlu tutulması gerekir. Davalı tarafça yasal süresinde zamanaşımı defi ileri sürülmüştür. ...'nin 32/1. maddesine göre; bu sözleşme gereğince yapılan taşımalardan doğacak davaların bir yıl içinde açılması gerekir.

Ancak, bilerek kötü hareket veya mahkeme tarafından bilerek kötü hareket olarak kabul edilen kusurlarda, bu süre üç yıldır. Davalıların ağır kusurlu olması nedeniyle somut olayda 3 yıllık zamanaşımı süresi geçerli olduğundan zamanaşımına yönelik istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir. Davacı sigorta şirketi tarafından düzenlenen rücu mektubu ile davalıları takipten önce temerrüte düştükleri anlaşılmakla davacının takip tarihine kadar işlemiş faiz talebi yerindedir. Buna karşılık takip ve dava konusu alacak, taşıyıcının sorumluluğuna dayalı hasar bedeli istemine ilişkin tazminat niteliğinde olduğundan, likit sayılamayacağından koşulları oluşmadığı halde icra inkar tazminatına hükmedilmesi doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle; ağır kusurlu olan davalılarının sorumluluk sınırından yararlanamayacağı, ayrıca likit olmayan alacak için icra inkar tazminatı koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla, taraf vekillerinin haklı bulunan istinaf başvurularının kabulü ile kararın kaldırılmasına, davalıların itirazının iptaline, koşulları oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Taraf vekillerinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/11/2020 Tarih 2020/160 Esas - 2020/695 Karar sayılı kararın HMK'nun 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın kabulü ile, İstanbul 6. İcra Dairesi'nin ... sayılı takip dosyasında 65.013,63-TL asıl alacak ve 3.543,24-TL işlemiş faiz yönünden davalıların itirazının iptali ile takibin 65.013,63-TL asıl alacağa takip tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi işletilerek devamına, Koşulları oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine,"İlk derece yargılamasına ilişkin olarak ;"Alınması gereken 4.683,11-TL karar ve ilam harcından mahkeme veznesine yatan 828-TL peşin harç ile icra veznesine yatan 342,78-TL'nin toplamı olan 1.170,78-TL'nin mahsubu ile kalan 3.512,33-TL'nin davalılardan müteselsilen alınarak Hazineye gelir kaydına,Davacı tarafça yatırılan 1.225,18-TL peşin harçların davalılardan alınarak davacıya verilmesine,Davacı tarafından sarf edilen 1.600-TL bilirkişi ücreti, 157-TL tebligat ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 1.757-TL yargı giderinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, Davacı vekili için AAÜT uyarınca takdir olunan 30.000-TL vekalet ücretinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine,Suçüstü ödeneğinden karşılanan 1.360-TL arabuluculuk ücretinin davalılardan müteselsilen alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine"Taraflarca yatırılan (davacı yönünden 80,70-TL;

davalı ... ...Ltd Şti yönünden 333,40-TL; davalı ... Lojistik AŞ yönünden 333,40-TL)peşin istinaf karar harcının istek halinde taraflara iadesine,Davacı tarafça yapılan 39-TL istinaf yargı giderinin davalılardan alınarak davacıya ödenmesine, davalılarca istinaf aşamasında yapılan yargı giderlerinin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 30/10/2025